พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522

กำหนดชื่อกฎหมายว่า "พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒" เป็นมาตราเปิดของพระราชบัญญัติ

กำหนดให้พระราชบัญญัติมีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 90 วันนับจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ยกเลิกพระราชบัญญัติจราจรทางบกฉบับเก่า 4 ฉบับและประกาศคณะปฏิวัติ 1 ฉบับ เพื่อให้กฎหมายฉบับนี้มีผลแทน

กำหนดนิยามคำสำคัญ 40 คำ ได้แก่ การจราจร ทาง รถ ผู้ขับขี่ สัญญาณจราจร เครื่องหมายจราจร เจ้าพนักงานจราจร ฯลฯ ซึ่งใช้เป็นฐานในการตีความพระราชบัญญัตินี้

ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัติ มีอำนาจแต่งตั้งเจ้าพนักงานจราจรและออกกฎกระทรวง ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ห้ามนำรถที่สภาพไม่มั่นคง อาจเกิดอันตราย หรือเสื่อมเสียสุขภาพอนามัยมาใช้บนถนน ผู้ขับขี่ต้องมีเครื่องยนต์และอุปกรณ์ครบถ้วนและใช้การได้ดีตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ห้ามนำรถที่ไม่มีแผ่นป้ายทะเบียนหรือป้ายประจำรถตามกฎหมายมาใช้บนทางเดินรถ

ห้ามนำรถที่ผู้ขับขี่มองเห็นทางไม่พอปลอดภัยมาใช้บนถนน อธิบดีมีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับฟิล์มกรองแสงโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ห้ามนำรถที่เกิดเสียงอื้ออึงหรือมีสิ่งลากถูบนทางเดินรถมาใช้บนถนน เพื่อป้องกันการรบกวนและอันตราย

ห้ามนำรถที่ล้อหรือส่วนสัมผัสผิวทางไม่ใช่ยางมาใช้บนถนน เว้นแต่ได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวงหรือได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานจราจร

ในเวลาแสงสว่างไม่เพียงพอให้มองเห็นได้ในระยะ 150 เมตร ผู้ขับขี่ต้องเปิดไฟตามประเภทและเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง

กำหนดเสียงสัญญาณตามประเภทรถ ได้แก่ รถยนต์/จักรยานยนต์ใช้แตรได้ยิน 60 เมตร รถม้าใช้ระฆัง รถจักรยานใช้กระดิ่งได้ยิน 30 เมตร ส่วนรถอื่นให้อธิบดีกำหนด

ห้ามผู้ขับขี่ใช้ไฟสัญญาณแสงวับวาบ ไซเรน เสียงนกหวีด หรือเสียงดังเกินสมควร เว้นแต่รถฉุกเฉินหรือรถทหาร/ตำรวจที่ได้รับอนุญาตจากอธิบดี

ผู้ขับขี่ใช้เสียงสัญญาณได้เฉพาะเมื่อจำเป็นหรือป้องกันอุบัติเหตุ ห้ามใช้เสียงยาวหรือซ้ำเกินควร และอธิบดีมีอำนาจกำหนดเงื่อนไขในแต่ละพื้นที่

รถที่บรรทุกของยื่นเกินความยาวตัวรถ เมื่ออยู่บนทางเดินรถในเวลาที่ต้องเปิดไฟตามมาตรา 11 ต้องปฏิบัติตามที่กำหนด

ผู้ขับขี่รถบรรทุกของเหลวไวไฟที่มีจุดวาบไฟ 21 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า หรือก๊าซไวไฟต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ผู้ขับขี่รถบรรทุกวัตถุระเบิดหรือวัตถุอันตรายต้องจัดให้มีป้ายแสดงชนิดสินค้าและเครื่องดับเพลิง ตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง

การบรรทุกคน สัตว์ หรือสิ่งของในรถแต่ละชนิดต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง

กรณีจำเป็นต้องบรรทุกเกินหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง เจ้าของรถสามารถร้องขอให้เจ้าพนักงานจราจรผ่อนผันโดยอนุญาตเป็นหนังสือชั่วคราวเฉพาะราย

ผู้ขับขี่รถบรรทุกต้องป้องกันมิให้คน สัตว์ หรือสิ่งของที่บรรทุกตกหล่น รั่วไหล ส่งกลิ่น หรือปลิว อันอาจก่อเหตุเดือดร้อนหรืออันตรายแก่ผู้อื่น

ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตามสัญญาณและเครื่องหมายจราจรที่ติดตั้งในทางหรือที่เจ้าหน้าที่แสดง โดยอธิบดีมีอำนาจกำหนดรูปแบบและความหมายประกาศในราชกิจจานุเบกษา

กำหนดวิธีปฏิบัติตามสัญญาณไฟจราจร 6 กรณี: เหลืองอำพัน=เตรียมหยุด, แดง=หยุด, เขียว=ไปได้, ลูกศรเขียว=เลี้ยวตามทิศ, แดงกระพริบ=หยุดก่อนแล้วค่อยไป, เหลืองกระพริบ=ลดความเร็ว

ทางเดินรถที่มีไฟสัญญาณเหนือช่องมากกว่าสองช่อง: ไฟแดงรูปกากบาท=ห้ามเข้าช่องนั้น, ไฟเขียวลูกศร=ขับผ่านได้

กำหนดสัญญาณมือ 5 ท่าของเจ้าหน้าที่จราจรที่ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตาม ครอบคลุมการหยุดและการให้ผ่าน โดยให้หยุดหลังเส้นหรือห่างจากเจ้าหน้าที่ไม่น้อยกว่า 3 เมตร

เสียงนกหวีดยาว 1 ครั้ง = หยุดรถทันที, นกหวีดสั้น 2 ครั้งติดต่อกัน = ขับผ่านได้

บทบัญญัติอ้างอิงถึงการมีสัญญาณจราจรหรือเครื่องหมายจราจรในทางเดินรถ

เมื่อมีเหตุอันสมควร อธิบดีมีอำนาจแก้ไขเปลี่ยนแปลงสัญญาณจราจรหรือเครื่องหมายจราจรได้ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ห้ามบุคคลทั่วไปนอกจากพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าพนักงานทำ ติดตั้ง หรือทำให้ปรากฏสัญญาณจราจรหรือเครื่องหมายจราจรในทาง

ห้ามทำให้เสียหาย ทำลาย ซ่อนเร้น เปลี่ยนแปลง เคลื่อนย้าย ขีดเขียน หรือทำให้ไร้ประโยชน์ซึ่งสัญญาณหรือเครื่องหมายจราจรที่เจ้าหน้าที่ติดตั้งไว้

บทบัญญัติเกี่ยวกับสัญญาณหรือเครื่องหมายจราจรที่ทำ ติดตั้ง หรือทำให้ปรากฏโดยฝ่าฝืนกฎหมาย

ขับรถต้องมีใบขับขี่: พกติดตัว ต้องแสดงเมื่อเจ้าหน้าที่ขอ ไม่มี = ผิดกฎหมาย

ระวังคนข้ามถนน: ห้ามรถชนคนเดินเท้า ต้องบีบแตรเตือน ระวังเด็ก/คนชรา/คนพิการเป็นพิเศษ ฝ่าฝืน → ผิดทั้งจราจร+อาญา

ผู้ขับขี่ต้องขับชิดซ้ายและไม่ล้ำกึ่งกลาง ยกเว้น 3 กรณี: ซ้ายมีสิ่งกีดขวาง, ทางเดียว, หรือทางกว้างไม่ถึง 6 เมตร

ทางที่มีตั้งแต่สองช่องขึ้นไป ผู้ขับขี่ต้องใช้ช่องซ้ายสุด ยกเว้น 5 กรณี: ช่องซ้ายอุดตัน, ทางเดียว, เตรียมเข้าแยก, จะแซง, หรือขับเร็วกว่าช่องซ้าย

รถที่ขับช้ากว่าต้องชิดซ้าย รถบรรทุก รถโดยสาร และมอเตอร์ไซค์ต้องใช้ช่องซ้ายสุด ยกเว้นรถบรรทุกส่วนบุคคลไม่เกิน 1,600 กก. และรถนั่งเกิน 7 คน

ก่อนเลี้ยวรถ ให้รถแซง เปลี่ยนช่อง ลดความเร็ว จอด หรือหยุด ผู้ขับขี่ต้องให้สัญญาณมือและแขนตามที่กฎหมายกำหนด

บทบัญญัติอ้างอิงถึงไฟสัญญาณที่ต้องใช้ประกอบกับมาตราที่เกี่ยวข้อง

ต้องให้สัญญาณก่อนเลี้ยว เปลี่ยนช่อง จอด หรือหยุด ไม่น้อยกว่า 30 เมตร และสัญญาณต้องมองเห็นได้จากระยะไม่น้อยกว่า 60 เมตร

ขับรถสวนกันต้องชิดซ้าย ทางแคบต้องลดความเร็ว รถคันใหญ่ต้องหยุดให้รถเล็กผ่าน และหากมีสิ่งกีดขวางต้องลดความเร็วหรือหยุดให้รถสวนผ่านไปได้

ต้องขับรถให้ห่างรถคันหน้าพอหยุดได้อย่างปลอดภัย และเมื่อขึ้นสะพานหรือทางลาดชันต้องระวังไม่ให้รถถอยหลังชนรถคันอื่น

ทางที่มีเครื่องหมายจราจรกำหนดให้เป็นทางเดินรถทางเดียว ผู้ขับขี่ต้องขับตามทิศทางที่กำหนดเท่านั้น

ทางที่มีเครื่องหมายแบ่งสองทิศทาง (ขึ้น-ล่อง) โดยมีช่องว่างหรือสิ่งกั้นกลาง ผู้ขับขี่ต้องขับชิดด้านซ้ายของทางเดินรถ

มาตราสำคัญที่สุด — ห้าม 9 อย่าง: เมาแล้วขับ, ขับประมาท, ขับบนทางเท้า, คร่อมเส้น, ใช้โทรศัพท์ขณะขับ ฝ่าฝืน(1)(2) เมาแล้วขับ → จำคุก ≤ 1 ปี / ปรับ 10,000-20,000 บาท

ตำรวจมีอำนาจสั่งหยุดรถเป่าแอลกอฮอล์ได้ ถ้าเกิน 50 mg% = เมา (คนทั่วไป) ผู้ขับขี่อายุ < 20 ปี หรือใบขับขี่ชั่วคราว = 20 mg% ปฏิเสธเป่า → สันนิษฐานว่าเมา

ตำรวจสั่งหยุดรถตรวจเมา: มีเหตุอันควรเชื่อว่าเมา → สั่งหยุดรถ → ทดสอบแอลกอฮอล์/ยาเสพติด ปฏิเสธทดสอบ → กักตัวตรวจ

ผู้ขับขี่ที่ต้องการแซงรถในทางที่ไม่แบ่งช่องทางต้องให้สัญญาณโดยกระพริบไฟหน้าหลายครั้ง ให้ไฟเลี้ยวขวา หรือให้เสียงสัญญาณก่อน เพื่อให้รถคันหน้าทราบและตอบสัญญาณ

ห้ามแซงด้านซ้าย ยกเว้นเมื่อรถคันหน้ากำลังจะเลี้ยวขวา หรือทางมีช่องเดินรถเดียวกันตั้งแต่สองช่องขึ้นไป โดยต้องมั่นใจว่าปลอดภัยและไม่มีรถตามมากระชั้นชิด

ห้ามแซง: ทางชัน/สะพาน/โค้ง, 30 เมตรก่อนทางแยก, หมอก/ฝนมองไม่เห็น 60 เมตร, ที่คับขัน — ฝ่าฝืนปรับ 400-1,000 บาท

ห้ามแซงล้ำเส้นกึ่งกลางหรือเขตอันตราย ยกเว้นมีสิ่งกีดขวางด้านซ้ายและทางด้านขวากว้างพอ โดยต้องไม่กีดขวางรถสวนทาง

ห้ามแซงหรือล้ำเข้าไปในช่องเดินรถประจำทาง ยกเว้นมีสิ่งกีดขวางข้างหน้าหรือต้องปฏิบัติตามคำสั่งเจ้าพนักงาน และให้อยู่ในช่องประจำทางเพียงเท่าที่จำเป็น

ผู้ขับขี่รถช้าเมื่อได้รับสัญญาณขอแซงจากรถด้านหลังต้องยินยอมให้รถที่เร็วกว่าผ่านขึ้นหน้า และต้องให้สัญญาณตอบรับ

เมื่อขับรถออกจากที่จอดและมีรถหรือสิ่งกีดขวางอยู่ข้างหน้า ผู้ขับขี่ต้องให้สัญญาณด้วยมือและแขนตามที่กำหนด

กำหนดหลักปฏิบัติการเลี้ยวซ้าย เลี้ยวขวา และอ้อมวงเวียน โดยต้องชิดช่องที่กำหนดก่อนถึงทางเลี้ยวไม่น้อยกว่า 30 เมตร และต้องหยุดให้ทางผู้ข้ามถนนกับรถจากทางด้านอื่นก่อน

ในทางสวนกันได้ ห้ามกลับรถหรือเลี้ยวขวาเมื่อมีรถสวนหรือตามมาในระยะน้อยกว่า 100 เมตร ยกเว้นเห็นว่าปลอดภัยและไม่กีดขวางการจราจร

ห้ามเลี้ยวหรือกลับรถในบริเวณที่มีเครื่องหมายห้าม บนสะพาน ในระยะ 100 เมตรจากเชิงสะพาน หรือที่ทางแยก เว้นแต่มีเครื่องหมายอนุญาต

เมื่อจะหยุดหรือจอดรถในทางเดินรถ ผู้ขับขี่ต้องให้สัญญาณด้วยมือและแขนตามที่กำหนดก่อนเสมอ

ห้ามหยุดรถ 8 กรณีได้แก่ ในช่องเดินรถ ทางเท้า สะพาน อุโมงค์ ทางแยก เขตห้ามหยุด ปากทางเข้าออกอาคาร เขตปลอดภัย และที่กีดขวางจราจร ยกเว้นเหตุจำเป็นหรือสัญญาณจราจรบังคับ

ไฟสัญญาณที่ใช้บนรถหรือเพื่อการจราจรต้องไม่ใช่ประเภทที่ใช้เชื้อเพลิงเป็นแหล่งพลังงาน

ห้ามจอดรถ: ทางเท้า สะพาน ทางแยก ≤ 10m ทางข้าม ≤ 3m หน้าป้ายรถเมล์ ≤ 10m ทางรถไฟ ≤ 15m จอดซ้อนคัน ฝ่าฝืน → ปรับ ≤ 500

เมื่อจอดรถโดยไม่มีคนควบคุม ต้องดับเครื่องยนต์และห้ามล้อ และหากจอดบนทางลาดชันต้องหันล้อหน้าเข้าขอบทางด้วย

เจ้าพนักงานจราจรมีอำนาจสั่งให้เคลื่อนย้ายหรือล็อกล้อรถที่จอดผิดกฎ เจ้าของรถต้องชำระค่าใช้จ่ายไม่น้อยกว่า 500 บาท/คัน และค่าดูแลรักษาไม่น้อยกว่า 200 บาท/วัน หากไม่ชำระภายใน 3 เดือนอาจถูกขายทอดตลาด

การหยุดหรือจอดรถในทางเดินรถนอกเขตเทศบาลต้องจอด ณ ที่ที่ผู้ขับรถอื่นมองเห็นได้ในระยะไม่น้อยกว่า 150 เมตร

เมื่อบรรทุกสิ่งที่ยื่นออกมาต้องติดธงแดง (กลางวัน) หรือไฟสัญญาณแสงแดง (กลางคืน) ที่ปลายสุดของสิ่งบรรทุก ให้มองเห็นได้ในระยะไม่น้อยกว่า 150 เมตร

เมื่อมีสัญญาณรถไฟ สิ่งปิดกั้น หรือได้ยินเสียงรถไฟใกล้ ผู้ขับขี่ต้องลดความเร็วและหยุดรถให้ห่างจากทางรถไฟอย่างน้อย 5 เมตร รอจนรถไฟผ่านและมีสัญญาณอนุญาตจึงขับต่อไป

หากทางรถไฟตัดถนนแต่ไม่มีสัญญาณหรือสิ่งปิดกั้น ผู้ขับขี่ต้องลดความเร็วและหยุดรถห่างจากทางรถไฟอย่างน้อย 5 เมตร รอจนปลอดภัยจึงขับผ่านได้

เมื่อรถโรงเรียนหยุดรับส่งนักเรียน รถอื่นที่ขับตามหรือสวนทางต้องใช้ความระมัดระวังและลดความเร็ว รอจนปลอดภัยจึงขับผ่าน

เมื่อเจ้าพนักงานประกาศกำหนดช่องเดินรถประจำทาง รถโดยสารประจำทางและรถบรรทุกคนโดยสารที่อยู่ระหว่างรับส่งผู้โดยสารต้องขับในช่องที่กำหนด ยกเว้นมีสิ่งกีดขวางหรือตามคำสั่งเจ้าหน้าที่

ห้ามผู้ขับขี่รถทั่วไปนอกจากรถโดยสารประจำทางหรือรถบรรทุกคนโดยสารตามที่อธิบดีกำหนดขับในช่องเดินรถประจำทาง เว้นแต่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้

สี่แยก: ถึงก่อน=ไปก่อน ถึงพร้อมกัน=ให้ทางขวามือ มีไฟจราจร=ตามไฟ วงเวียน=ให้รถในวงเวียนไปก่อน

ผู้ขับขี่ที่จะเลี้ยวรถ ให้รถแซงผ่าน จอดรถ หยุดรถ หรือกลับรถ ต้องลดความเร็วของรถก่อนทุกครั้ง

ผู้ขับขี่บนเนินเขา สะพาน ทางโค้ง ทางลาด หรือมีหมอก/ฝน/ฝุ่น/ควันทำให้มองเห็นทางน้อยกว่า 60 เมตร ต้องลดความเร็วเพื่อความปลอดภัย

ผู้ขับขี่ที่เข้าใกล้ทางร่วมทางแยก ทางข้ามเส้นให้หยุด หรือวงเวียน ต้องลดความเร็วของรถก่อนถึงจุดนั้นเสมอ

การขับรถผ่านทางร่วมทางแยกต้องอยู่ภายใต้บังคับบทบัญญัติว่าด้วยทางเดินรถทางเอกและทางโท

ทางเดินรถทางเอกคือทางที่ติดตั้งป้ายทางเอก ป้ายหยุด/ให้ทาง หรือมีช่องจราจรมากกว่า หรือเป็นถนนที่ตัดกับตรอกซอย ทางอื่นนอกนั้นเป็นทางโท

วงเวียนที่มีสัญญาณจราจรให้ปฏิบัติตามสัญญาณ ถ้าไม่มีให้รถที่อยู่ในวงเวียนด้านขวาผ่านก่อน และต้องปฏิบัติตามสัญญาณพนักงานเจ้าหน้าที่เสมอ

ผู้ขับขี่ที่ออกจากทางส่วนบุคคลหรืออาคารต้องหยุดให้รถในทางหลักผ่านก่อน เมื่อเห็นว่าปลอดภัยแล้วจึงออกได้

รถฉุกเฉินขณะปฏิบัติหน้าที่มีสิทธิใช้ไฟวับวาบ/ไซเรน จอดในที่ห้ามจอด ขับเกินความเร็ว และขับผ่านสัญญาณหยุดได้ แต่ต้องใช้ความระมัดระวังตามสมควร

เมื่อเห็นหรือได้ยินรถฉุกเฉิน คนเดินเท้าต้องหลบชิดทาง ผู้ขับขี่ต้องหยุดชิดซ้าย ผู้ควบคุมสัตว์ต้องบังคับสัตว์หยุดชิดทาง ห้ามหยุดในทางแยก

ห้ามใช้รถลากหรือจูงรถอื่นเกินหนึ่งคัน เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากอธิบดี วิธีลากและเครื่องหมายความปลอดภัยกำหนดในกฎกระทรวง

เกิดอุบัติเหตุ ไม่ว่าจะผิดหรือไม่ → ต้องหยุด + ช่วยเหลือ + แจ้งเจ้าหน้าที่ + แจ้งชื่อ/ทะเบียนรถ ถ้าหนี → สันนิษฐานว่าเป็นผู้กระทำผิด + โทษจำคุก ≤ 3 เดือน / ปรับ 2,000-10,000 บาท

ทางใดที่จัดทำไว้สำหรับรถจักรยาน ผู้ขับขี่รถจักรยานต้องขับในทางนั้นเท่านั้น

รถจักรยานในทางต้องมี: กระดิ่งได้ยิน 30 เมตร เบรกหยุดได้ทันที โคมไฟหน้าขาวส่องเห็น 15 เมตร และโคมไฟท้ายแดงหรือวัตถุสะท้อนแสง

ในเวลาที่ต้องเปิดไฟ ผู้ขับขี่รถจักรยานต้องเปิดโคมไฟที่ติดตั้งไว้ตามบทบัญญัติเกี่ยวกับอุปกรณ์รถจักรยาน

ผู้ขับขี่รถจักรยานต้องขับชิดขอบทางด้านซ้ายให้มากที่สุด หากมีช่องเดินรถประจำทางด้านซ้ายสุดให้ขับชิดช่องนั้น

ห้ามขับจักรยานโดยประมาท ไม่จับคันบังคับ ขนานเกิน 2 คัน นั่งผิดอาน บรรทุกคน ถือสิ่งของกีดขวาง หรือเกาะ/พ่วงรถอื่น

เว้นแต่ลักษณะนี้จะบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ผู้ขับขี่รถจักรยานต้องปฏิบัติตามบทบัญญัติทั่วไปของพระราชบัญญัตินี้

ห้ามรถโดยสารรับศพหรือผู้ป่วยโรคติดต่อร่วมกับผู้โดยสารอื่น เว้นแต่ไม่มีผู้โดยสารอื่นในรถ หรือบรรทุกศพพร้อมญาติเท่านั้น

ห้ามผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับรถโดยสารส่งเสียงอื้ออึง หรือต้อน ดึง เหนี่ยว ยึดยื้อคนหรือสิ่งของเพื่อชักชวนขึ้นรถ

ห้ามเจ้าของรถ ผู้ขับขี่ หรือผู้เก็บค่าโดยสารปฏิเสธไม่รับผู้โดยสารโดยไม่มีเหตุอันสมควร

ผู้ขับรถโดยสารประจำทางต้องหยุดส่งผู้โดยสาร ณ ป้ายหยุดรถประจำทาง หรือสถานที่ที่ตกลงกันไว้

ห้ามรับผู้โดยสารเกินจำนวนที่กฎหมายกำหนด โดยเด็กอายุไม่เกิน 10 ปี สองคนนับเป็นผู้โดยสารหนึ่งคน

ห้ามผู้ขับรถโดยสารขับเร่หาผู้โดยสาร จอดห่างจากป้ายจอดเกิน 1 เมตร หรือจอดห่างท้ายรถคันหน้าเกิน 1 เมตร

ห้ามผู้ขับและผู้เก็บค่าโดยสารสูบบุหรี่หรือคุยขณะปฏิบัติหน้าที่ และห้ามกล่าววาจาไม่สุภาพหรือแสดงกิริยาก้าวร้าวต่อผู้โดยสาร

เมื่อเติมน้ำมันชนิดไวไฟ (จุดวาบไฟ ≤ 21 องศาเซลเซียส) ต้องดับเครื่องยนต์และให้ผู้โดยสารทุกคนลงจากรถก่อน

ห้ามผู้ขับแท็กซี่ปฏิเสธรับผู้โดยสาร เว้นแต่จะก่อให้เกิดอันตราย หากไม่รับต้องแสดงป้ายงดรับตามที่กฎหมายกำหนด

ห้ามแท็กซี่รับผู้โดยสารเกินจำนวนที่ระบุในใบอนุญาต โดยเด็กอายุไม่เกิน 10 ปี สองคนนับเป็นหนึ่งคน

ห้ามส่งเสียงดังรบกวนเพื่อให้ขึ้นรถแท็กซี่ หรือต้อน ดึง เหนี่ยว บังคับให้บุคคลขึ้นรถแท็กซี่คันใดคันหนึ่ง

ห้ามผู้ขับแท็กซี่เรียกเก็บค่าโดยสารเกินอัตราที่ปรากฏจากมิเตอร์ โดยวิธีการใช้มิเตอร์เป็นไปตามกฎกระทรวง

ผู้โดยสารมีหน้าที่ชำระค่าโดยสารตามอัตราที่ปรากฏจากมิเตอร์รถแท็กซี่

บทบัญญัติทั่วไปที่ใช้บังคับเพิ่มเติมสำหรับรถแท็กซี่

ห้ามผู้ขับแท็กซี่สูบบุหรี่ เปิดวิทยุรบกวนผู้โดยสาร หรือยื่นส่วนใดของร่างกายออกนอกรถขณะขับ

แท็กซี่ต้องพาผู้โดยสารไปตามเส้นทางที่สั้นที่สุดและส่ง ณ สถานที่ตกลงกัน ห้ามทอดทิ้งผู้โดยสารระหว่างทาง

ผู้ขับรถแท็กซี่ต้องแต่งกายและสวมเครื่องหมายตามที่อธิบดีประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา มีผลบังคับภายใน 60 วันหลังประกาศ

รัฐมนตรีสามารถออกพระราชกฤษฎีกากำหนดให้รถแท็กซี่ในท้องที่ใดต้องจอดพักรถเฉพาะที่ได้

คนเดินเท้าต้องเดินบนทางเท้าหรือไหล่ทาง หากไม่มีทางเท้าให้เดินริมทางด้านขวาของตนเอง

ห้ามคนเดินเท้าข้ามถนนนอกทางข้ามภายในระยะ 100 เมตรจากทางข้ามที่กำหนด

คนเดินเท้าต้องปฏิบัติตามสัญญาณไฟ: ไฟแดงห้ามข้าม ไฟเขียวข้ามได้ ไฟเขียวกระพริบรีบข้ามหรือหยุดรอ

ในทางแยกที่มีสัญญาณจราจร คนเดินเท้าข้ามได้เมื่อรถต้องหยุด และห้ามข้ามเมื่อสัญญาณให้รถผ่าน

คนเดินเท้าที่จะข้ามถนนต้องปฏิบัติตามสัญญาณของเจ้าหน้าที่จราจร ทั้งสัญญาณมือ แขน และนกหวีด

ห้ามเดินแถว เดินขบวนแห่ หรือเดินเป็นขบวนใดๆ ในทางที่กีดขวางการจราจร เว้นแต่แถวทหาร/ตำรวจที่มีผู้ควบคุม หรือได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานจราจร

ห้ามกระทำสิ่งใดบนทางเท้าหรือทางที่จัดไว้สำหรับคนเดินในลักษณะที่กีดขวางผู้อื่นโดยไม่มีเหตุสมควร

ห้ามซื้อ ขาย แจกจ่าย หรือเรี่ยไรบนทางเดินรถหรือออกกลางทางโดยไม่มีเหตุสมควรหรือกีดขวางการจราจร

ห้ามขี่ จูง ไล่ต้อน หรือปล่อยสัตว์บนทางในลักษณะกีดขวางการจราจรโดยไม่มีผู้ควบคุมเพียงพอ

การขี่ จูง หรือไล่ต้อนสัตว์บนทาง ผู้ขี่หรือผู้ควบคุมต้องปฏิบัติตามกฎหมายจราจรว่าด้วยรถโดยอนุโลม

เจ้าพนักงานจราจรมีอำนาจออกคำสั่งห้ามขี่ จูง ไล่ต้อน หรือปล่อยสัตว์บนทางใดๆ เมื่อเห็นว่าจะกีดขวางการจราจรหรือทำให้ทางสกปรก

ห้ามวาง ตั้ง ยื่น หรือแขวนสิ่งใดที่กีดขวางการจราจรโดยไม่รับอนุญาตเป็นหนังสือจากเจ้าพนักงานจราจร ซึ่งอนุญาตได้เฉพาะกรณีจำเป็นและชั่วคราวเท่านั้น

ห้ามแบก หาม ลาก หรือนำสิ่งของไปบนทางในลักษณะที่กีดขวางการจราจร

ห้ามจอดรถม้า เกวียน หรือเลื่อนที่เทียมสัตว์บนทางโดยไม่มีผู้ควบคุม เว้นแต่ผูกสัตว์ไว้ไม่ให้ลากต่อไปได้

ห้ามผู้ขับรถม้าปล่อยสายบังเหียนในเวลาขับ ต้องถือบังเหียนควบคุมสัตว์ตลอดเวลาเพื่อความปลอดภัย

การขับรถม้า เกวียน หรือเลื่อนที่เทียมสัตว์ ผู้ขับต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ว่าด้วยรถโดยอนุโลม

ห้ามขับรถเข้าไปในเขตปลอดภัย เว้นแต่กรณีจำเป็นและได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานจราจรหรือพนักงานเจ้าหน้าที่

ห้ามขับรถถอยหลังในลักษณะที่ไม่ปลอดภัยหรือกีดขวางการจราจร

ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ต้องนั่งคร่อมบนอานที่จัดไว้ คนโดยสารต้องนั่งซ้อนท้ายบนอานโดยสารหรือในอานพ่วงข้างหากอนุญาตในใบทะเบียนรถ

หมวกกันน็อค: ทั้งคนขับและคนซ้อนต้องสวม ไม่ใส่ → ปรับ ≤ 500 ยกเว้นพระภิกษุ/นักบวช คนซ้อนไม่ใส่ → ปรับคนขับด้วย

เข็มขัดนิรภัย: คนขับ+คนนั่งหน้าต้องคาด นั่งหน้าได้ ≤ 2 คน ไม่คาด → ปรับ ≤ 500 คนขับต้องจัดให้ผู้โดยสารคาดด้วย

ห้ามกีดขวางสายตาผู้ขับรถ ห้ามห้อยโหนหรือยื่นร่างกายออกนอกรถ และห้ามขึ้นลงรถโดยสาร/แท็กซี่ขณะรอสัญญาณไฟหรือติดการจราจร

การขับรถทางแคบระหว่างภูเขาหรือทางลาดต้องขับชิดขอบทางซ้าย และต้องใช้เสียงสัญญาณเตือนที่ทางโค้งเพื่อป้องกันรถสวนมา

ห้ามใช้เกียร์ว่างหรือเหยียบคลัทช์ขณะขับรถลงตามทางลาดหรือไหล่เขา เพื่อป้องกันการสูญเสียการควบคุมรถ

มาตรา 127 มีข้อความสั้นเชื่อมต่อกับมาตราข้างเคียง ควรตรวจสอบข้อความเต็มจากต้นฉบับราชกิจจานุเบกษา

ห้ามวาง เท หรือทิ้งเศษแก้ว ตะปู ลวด น้ำมัน กระป๋อง หรือสิ่งอื่นใดบนทางที่อาจทำให้เกิดอันตรายแก่ยานพาหนะหรือบุคคล หรือกีดขวางการจราจร

มาตรา 129 กำหนดหน้าที่ของผู้ที่รู้ว่ามีสิ่งอันตรายบนทาง ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ — ควรตรวจสอบข้อความเต็มจากต้นฉบับราชกิจจานุเบกษา

ห้ามกระทำการใดๆ ภายในรัศมี 500 เมตรจากทางเดินรถที่ทำให้เกิดควันหรือสิ่งกีดขวาง อันอาจเป็นอันตรายต่อความปลอดภัยในการจราจร

ผู้ที่เคลื่อนย้ายรถชำรุดหรือหักพังออกจากทางต้องเก็บสิ่งของที่ตกหล่นออกจากทางทันที เพื่อป้องกันอันตรายต่อผู้ใช้ถนน

รถโรงเรียนต้องติดป้าย 'รถโรงเรียน' ขนาดตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่า 15 ซม. ทั้งด้านหน้าและหลัง และห้ามแสดงสัญญาณไฟสีแดงหรือป้ายรถโรงเรียนเมื่อไม่ได้รับส่งนักเรียน

ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยรถบรรทุกคนโดยสารในลักษณะ 11 มาใช้บังคับแก่รถโรงเรียนโดยอนุโลม

ห้ามแข่งรถในทางสาธารณะ รวมถึงห้ามจัด สนับสนุน หรือส่งเสริมการแข่งรถ เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากเจ้าพนักงานจราจร

เพื่อความปลอดภัยและความสะดวกในการจราจร เจ้าพนักงานจราจรมีอำนาจกำหนดพื้นที่เอกชนที่เปิดให้ประชาชนใช้สัญจรให้เป็น 'ทาง' ตามพ.ร.บ.นี้

อธิบดีมีอำนาจแต่งตั้งอาสาจราจรที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่กำหนด เพื่อช่วยเหลือพนักงานเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ โดยคุณสมบัติ เครื่องแบบ และหน้าที่เป็นไปตามที่อธิบดีกำหนด

เมื่ออาสาจราจรปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายตามพ.ร.บ.นี้ ให้ถือว่าอาสาจราจรมีสถานะเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา

เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินหรืออุบัติเหตุ เจ้าพนักงานจราจรมีอำนาจ 4 ประการ ได้แก่ ห้ามรถสัญจร ห้ามหยุดจอด ห้ามเลี้ยว/กลับรถ และกำหนดเส้นทางเดินรถทางเดียวเป็นการชั่วคราว

เจ้าพนักงานจราจรมีอำนาจออกประกาศข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการจราจรในทางสายใดได้ 21 ประเภท ครอบคลุมตั้งแต่การห้ามรถสัญจร ความเร็ว ช่องจราจร การจอด จนถึงการควบคุมขบวนแห่

เจ้าพนักงานจราจรมีอำนาจตักเตือนหรือออกใบสั่งให้ผู้ขับขี่ที่ฝ่าฝืนกฎหมายชำระค่าปรับ หากไม่พบตัวให้ติดใบสั่งไว้ที่รถในที่ที่เห็นได้ง่าย

ผู้ขับขี่หรือเจ้าของรถที่ได้รับใบสั่งมีหน้าที่ต้องชำระค่าปรับภายในระยะเวลาที่กำหนด

บทบัญญัติที่อ้างอิงถึงมาตราหรือบทบัญญัติอื่นในพระราชบัญญัติจราจรทางบก

เจ้าพนักงานมีอำนาจดำเนินการกับผู้ขับขี่ที่นำรถที่มีสภาพไม่ถูกต้องตามกฎหมายออกใช้บนท้องถนน

เมื่อเจ้าของรถหรือผู้ขับขี่ซ่อมแซมรถให้ถูกต้องตามคำสั่งเจ้าพนักงานจราจรแล้ว ต้องคืนรถหรือออกหนังสืออนุญาตให้ใช้รถนั้นได้

ความผิดตามพ.ร.บ.จราจรที่ไม่ได้กำหนดโทษสูงสุดไว้สามารถระงับคดีได้โดยวิธีเปรียบเทียบปรับ

เงินค่าปรับตามพ.ร.บ.จราจรในกรุงเทพฯ และจังหวัดต่างๆ ให้แบ่งแก่ท้องถิ่น 50% หรือทั้งหมดตามที่กระทรวงมหาดไทยประกาศกำหนด เพื่อใช้ในการดำเนินการด้านจราจร

กำหนดโทษสำหรับผู้ที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติที่ระบุไว้ในพ.ร.บ.จราจรทางบก

โทษขับรถไม่มีใบขับขี่: จำคุก ≤ 3 เดือน / ปรับ ≤ 5,000 บาท / ทั้งจำทั้งปรับ

กำหนดโทษสำหรับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามกฎจราจรที่ระบุไว้ในพ.ร.บ.จราจรทางบก

กำหนดโทษสำหรับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามระเบียบหรือประกาศที่อธิบดีกำหนดตามอำนาจที่พ.ร.บ.นี้บัญญัติไว้

บทบัญญัติกำหนดโทษสำหรับผู้ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก โดยให้ใช้บทกำหนดโทษตามที่ระบุไว้ในหมวดนี้

ขับรถกีดขวาง ประมาท บนทางเท้า คร่อมเส้น ใช้มือถือขณะขับ → ปรับ ≤ 1,000 บาท (เมาแล้วขับ โทษหนักกว่า ม.157/1)

กำหนดโทษผู้ประกอบการรับจ้างบรรทุกคนโดยสาร (แท็กซี่) ที่ไม่จอดรถ ณ สถานที่ที่กำหนดตามพระราชกฤษฎีกา

กำหนดโทษสำหรับผู้ฝ่าฝืนคำสั่งเจ้าพนักงานจราจรหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชบัญญัตินี้

บทบัญญัติกำหนดโทษสำหรับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดในพระราชบัญญัติจราจรทางบก

กำหนดโทษผู้ที่นำรถซึ่งเจ้าพนักงานจราจรหรือผู้ตรวจการสั่งให้ซ่อมหรือแก้ไขออกใช้งานก่อนที่จะดำเนินการตามคำสั่ง

ไม่สวมหมวกกันน็อค / ไม่คาดเข็มขัดนิรภัย → ปรับ ≤ 500 บาท ทั้งคนขับและคนซ้อน/คนนั่งหน้า

เมาแล้วขับ ม.43(2): จำคุก ≤ 1 ปี / ปรับ 10,000-20,000 บาท + ศาลสั่งพักใบขับขี่ ≥ 6 เดือน หรือเพิกถอน ถ้าเมาแล้วชนคนตาย → ใช้ ป.อ. ม.291 โทษหนักขึ้น

บทบัญญัติกำหนดโทษสำหรับผู้ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดเพิ่มเติมในพระราชบัญญัติจราจรทางบก

กำหนดโทษสำหรับผู้ขับขี่ที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าพนักงานจราจรหรือพนักงานเจ้าหน้าที่

ตำรวจติดใบสั่งที่รถได้ เรียกเก็บใบขับขี่ชั่วคราวได้ (ต้องออกใบรับ) ใบสั่งทางไปรษณีย์ส่งตามทะเบียนรถ ไม่จ่ายค่าปรับ → ต่อทะเบียน/ภาษีไม่ได้

ผู้บัญชาการตำรวจมีอำนาจยึดใบอนุญาตขับขี่ครั้งละไม่เกิน 60 วัน และพักใช้ไม่เกิน 90 วันสำหรับผู้กระทำผิดซ้ำ พร้อมระบบบันทึกคะแนน อบรม และสิทธิอุทธรณ์ต่ออธิบดีภายใน 15 วัน

ศาลมีอำนาจสั่งเพิกถอนหรือพักใช้ใบอนุญาตขับขี่ในคดีที่ผู้ขับขี่ถูกพิพากษาว่ามีความผิด และผู้ขับขี่ระหว่างถูกเพิกถอนตามคำสั่งศาลต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 40,000 บาท

เมื่อการกระทำผิดกฎหมายจราจรก่อความเสียหายแก่สัญญาณหรือเครื่องหมายจราจร พนักงานอัยการต้องเรียกค่าเสียหายสำหรับสัญญาณหรือเครื่องหมายดังกล่าวในคดีนั้นด้วย