ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 เอกเทศสัญญา (ตอนปลาย)

สัญญาตัวแทนคือสัญญาที่ให้บุคคลหนึ่ง (ตัวแทน) มีอำนาจทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง (ตัวการ) ความเป็นตัวแทนจะเกิดโดยแสดงออกชัดหรือโดยปริยายก็ได้

หากกิจการใดกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือ การตั้งตัวแทนเพื่อกิจการนั้นก็ต้องทำเป็นหนังสือด้วยเช่นกัน หากกฎหมายกำหนดให้มีหลักฐานเป็นหนังสือ การตั้งตัวแทนก็ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือด้วย

ตัวการที่ใช้บุคคลไร้ความสามารถเป็นตัวแทนต้องผูกพันในกิจการที่ตัวแทนนั้นกระทำ ความไร้ความสามารถของตัวแทนไม่เป็นเหตุให้ตัวการพ้นความรับผิด

ตัวแทนที่ได้รับมอบอำนาจเฉพาะการจะกระทำการแทนตัวการได้เพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อให้กิจการที่ได้รับมอบหมายสำเร็จ ไม่มีอำนาจทำการนอกขอบเขตที่มอบหมาย

ถ้าตัวแทนได้รับมอบอำนาจทั่วไป ท่านว่าจะทำกิจใด ๆ ใน ทางจัดการแทนตัวการก็ย่อมทำได้ทุกอย่าง แต่การเช่นอย่างจะกล่าวต่อไปนี้ ท่านว่าหา...

ในเหตุฉุกเฉิน เพอจะป้องกันมิให้ตัวการต้องเสียหาย ท่าน ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าตัวแทนจะทำการใด ๆ เช่นอย่างวิญญููชนจะพึงกระทำ ก็ย่อมมี...

โดยหลักตัวแทนไม่มีสิทธิได้รับบำเหน็จ เว้นแต่จะมีข้อตกลงในสัญญา หรือพฤติการณ์ของคู่สัญญาเป็นปริยายว่ามีบำเหน็จ หรือเป็นธรรมเนียมที่มีบำเหน็จ

เมื่อตัวการตั้งตัวแทนหลายคนเพื่อกิจการอันเดียวกันในสัญญาเดียว กฎหมายสันนิษฐานว่าตัวแทนเหล่านั้นต้องทำการร่วมกัน แยกกันทำไม่ได้

ตัวแทนไม่อาจทำนิติกรรมในนามตัวการกับตนเองหรือกับบุคคลภายนอกที่ตนเป็นตัวแทนโดยไม่ได้รับความยินยอมจากตัวการ ยกเว้นกรณีเป็นเพียงการชำระหนี้

ตัวการซึ่งมิได้เปิดเผยชื่อจะกลับแสดงตนให้ปรากฏและเข้า รับเอาสัญญาใด ๆ ซึ่งตัวแทนได้ทำไว้แทนตนก็ได้ แต่ถ้าตัวการผู้ใดได้ยอมให้ตัวแท...

ตัวแทนต้องทำการตามคำสั่งแสดงออกชัดหรือโดยปริยายของตัวการ และเมื่อไม่มีคำสั่งก็ต้องดำเนินตามแนวปฏิบัติที่เคยทำกันในกิจการนั้น

ตัวแทนมีหน้าที่ต้องทำการด้วยตนเอง จะมอบให้ผู้อื่นทำแทน (ตั้งตัวแทนช่วง) ได้เฉพาะเมื่อมีอำนาจโดยชัดแจ้งเท่านั้น

ตัวแทนต้องรายงานความเป็นไปของงานที่รับมอบหมายให้ตัวการทราบเมื่อมีการร้องขอ และเมื่อสิ้นสุดการเป็นตัวแทนต้องแถลงบัญชีแก่ตัวการ

ตัวแทนต้องส่งมอบเงินและทรัพย์สินทั้งหมดที่ได้รับเกี่ยวกับการเป็นตัวแทนให้แก่ตัวการ รวมถึงต้องโอนสิทธิทั้งหลายที่ได้มาในฐานะตัวแทนให้แก่ตัวการด้วย

ตัวแทนที่เอาเงินที่ควรส่งหรือใช้ในกิจของตัวการไปใช้เป็นประโยชน์ส่วนตนต้องเสียดอกเบี้ยในเงินนั้นนับแต่วันที่เอาไป

ตัวแทนต้องรับผิดในความเสียหายที่เกิดจากความประมาทเลินเล่อ การละเว้นไม่ทำหน้าที่ หรือการกระทำโดยปราศจากอำนาจหรือนอกเหนืออำนาจ

เมื่อตัวแทนตั้งตัวแทนช่วงตามที่ตัวการระบุ จะรับผิดเฉพาะกรณีรู้ว่าตัวแทนช่วงนั้นไม่เหมาะสมหรือไม่น่าไว้วางใจแล้วไม่แจ้งตัวการหรือไม่ถอนตัวแทนช่วงนั้น

ตัวแทนช่วงรับผิดโดยตรงต่อตัวการ และตัวการก็รับผิดโดยตรงต่อตัวแทนช่วงด้วยเช่นกัน

เมื่อตัวแทนร้องขอ ตัวการมีหน้าที่จ่ายเงินทดรองให้แก่ตัวแทนในจำนวนที่จำเป็นเพื่อการดำเนินงานที่ได้รับมอบหมาย

ตัวแทนมีสิทธิเรียกชดใช้เงินทดรอง ค่าใช้จ่ายพร้อมดอกเบี้ย ให้ตัวการชำระหนี้แทน หรือให้ประกัน รวมถึงเรียกค่าสินไหมทดแทนหากได้รับความเสียหายอันมิใช่เกิดจากความผิดของตนเอง

เมื่อมีบำเหน็จและไม่ได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น บำเหน็จจะต้องจ่ายแก่ตัวแทนหลังจากการเป็นตัวแทนสิ้นสุดลงแล้วเท่านั้น

ในส่วนใดของหน้าที่ที่ตัวแทนปฏิบัติโดยมิชอบ ตัวแทนจะไม่มีสิทธิได้รับบำเหน็จในส่วนนั้น

ตัวแทนมีสิทธิยึดหน่วงทรัพย์สินของตัวการที่ตนครอบครองอยู่เนื่องจากการเป็นตัวแทนไว้ได้จนกว่าจะได้รับเงินที่ค้างชำระเพราะการเป็นตัวแทน

ตัวการต้องผูกพันต่อบุคคลภายนอกในกิจการทั้งหมดที่ตัวแทนหรือตัวแทนช่วงกระทำภายในขอบอำนาจที่ได้รับมอบหมาย

ผู้ใดเชิดหรือยอมให้ผู้อื่นแสดงตนเป็นตัวแทน ต้องรับผิดต่อบุคคลภายนอกที่สุจริตเสมือนผู้นั้นเป็นตัวแทนของตน

เมื่อตัวแทนทำการเกินอำนาจแต่ทางปฏิบัติของตัวการทำให้บุคคลภายนอกมีเหตุสมควรเชื่อว่าอยู่ในขอบอำนาจ ให้นำมาตรา 821 มาใช้บังคับ

การกระทำของตัวแทนที่ปราศจากอำนาจหรือนอกเหนือขอบอำนาจไม่ผูกพันตัวการ เว้นแต่ตัวการให้สัตยาบัน หากไม่ให้สัตยาบัน ตัวแทนต้องรับผิดต่อบุคคลภายนอกเป็นการส่วนตัว

ตัวแทนคนใดทำสัญญาแทนตัวการซึ่งอยู่ต่างประเทศและมี ภูมิลำเนาในต่างประเทศ ท่านว่าตัวแทนคนนั้นจะต้องรับผิดตามสัญญานั้นแต่ลำพังตนเอง แ...

เมื่อตัวแทนทำสัญญากับบุคคลภายนอกโดยรับอามิสสินจ้างเป็นประโยชน์ส่วนตัว ตัวการไม่ผูกพันในสัญญานั้น เว้นแต่ตัวการจะยินยอม

อันสัญญาตัวแทนย่อมระงับสิ้นไปด้วยตัวการถอนตัวแทน หรือด้วยตัวแทนบอกเลิกเป็นตัวแทน อนึ่ง สัญญาตัวแทนย่อมระงับสิ้นไป เมื่อคู่สัญญาฝ่า...

ตัวการจะถอนตัวแทน และตัวแทนจะบอกเลิกเป็นตัวแทน เสียในเวลาใด ๆ ก็ได้ทุกเมื่อ คู่สัญญาฝ่ายซึ่งถอนตัวแทนหรือบอกเลิกเป็นตัวแทนในเวลาที...

เมื่อสัญญาตัวแทนระงับเพราะตัวการตาย ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย ตัวแทนต้องดำเนินการรักษาประโยชน์จนกว่าทายาทหรือผู้แทนของตัวการจะเข้ามารับช่วงได้

เมื่อสัญญาตัวแทนระงับเพราะตัวแทนตาย ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย ทายาทหรือผู้ดูแลมรดกต้องบอกกล่าวตัวการและรักษาประโยชน์จนกว่าตัวการจะเข้ามาดูแลเองได้

อันเหตุที่ทำให้สัญญาตัวแทนระงับสิ้นไปนั้นจะเกิดแต่ ตัวการหรือตัวแทนก็ตาม ท่านห้ามมิให้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่ง จนกว...

การระงับสัญญาตัวแทนไม่อาจยกต่อสู้บุคคลภายนอกที่กระทำโดยสุจริตได้ เว้นแต่บุคคลภายนอกนั้นไม่ทราบเพราะความประมาทเลินเล่อของตนเอง

เมื่อสัญญาตัวแทนระงับสิ้นไปแล้ว ตัวการมีสิทธิเรียกให้ตัวแทนส่งคืนหนังสือมอบอำนาจทุกฉบับที่เคยให้ไว้

ตัวแทนค้าต่างคือบุคคลที่ในการประกอบธุรกิจของตนทำการซื้อขายทรัพย์สินหรือกิจการค้าขายอื่นในนามของตนเองแทนตัวการ

หากไม่ได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น ตัวแทนค้าต่างมีสิทธิรับบำเหน็จตามอัตราธรรมเนียมสำหรับกิจการค้าขายทุกรายที่ตนได้จัดการให้สำเร็จ

บทบัญญัติเรื่องตัวแทนในประมวลกฎหมายนี้ใช้บังคับแก่ตัวแทนค้าต่างด้วยเท่าที่ไม่ขัดกับบทบัญญัติในหมวดตัวแทนค้าต่าง

บุคคลที่ไร้ความสามารถไม่อาจเป็นตัวแทนค้าต่างได้ เว้นแต่จะได้รับอำนาจโดยชอบด้วยกฎหมาย

ในการที่ตัวแทนค้าต่างทำการขายหรือซื้อหรือจัดทำ กิจการค้าขายอย่างอื่นต่างตัวการนั้น ท่านว่าตัวแทนค้าต่างย่อมได้ซึ่งสิทธิอันมีต่อคู่...

ถ้าคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งไม่ชำระหนี้ไซร้ ท่านว่าตัวแทนค้า ต่างหาต้องรับผิดต่อตัวการเพื่อชำระหนี้นั้นเองไม่ เว้นแต่จะได้มีข้อกำหนดในส...

หากตัวแทนค้าต่างขายสินค้าราคาต่ำกว่าหรือซื้อราคาสูงกว่าที่ตัวการกำหนด และตัวแทนรับใช้ส่วนต่างนั้นแล้ว ตัวการต้องรับการขายหรือการซื้อนั้น

หากตัวแทนค้าต่างขายได้ราคาสูงกว่าหรือซื้อได้ราคาต่ำกว่าที่ตัวการกำหนด ส่วนต่างนั้นตัวแทนจะถือเป็นประโยชน์ส่วนตนไม่ได้ ต้องคิดให้แก่ตัวการ

ตัวแทนค้าต่างมีหน้าที่แถลงรายงานการดำเนินการต่อตัวการ และเมื่อทำการเสร็จสิ้นต้องแจ้งให้ตัวการทราบโดยไม่ชักช้า

เมื่อมีการมอบหมายทรัพย์สินแก่ตัวแทนค้าต่าง ให้นำบทบัญญัติลักษณะฝากทรัพย์มาใช้บังคับโดยอนุโลม และในกรณีจำเป็นตัวแทนค้าต่างจะจัดการทรัพย์สินตามที่บัญญัติไว้

ตัวแทนค้าต่างที่ได้รับคำสั่งให้ซื้อขายทรัพย์สินในสถานแลกเปลี่ยน สามารถเป็นผู้ซื้อหรือผู้ขายเองได้ เว้นแต่สัญญาห้ามไว้ และยังคงมีสิทธิเรียกบำเหน็จได้

ในความสัมพันธ์ระหว่างตัวการกับตัวแทนค้าต่าง กิจการที่ตัวแทนทำไปมีผลเสมือนว่าตัวการทำในนามตนเองโดยตรง

นายหน้ามีสิทธิได้รับค่าบำเหน็จเมื่อสัญญาที่ตนชี้ช่องหรือจัดการทำกันสำเร็จแล้ว และค่าใช้จ่ายจะได้รับชดเชยก็ต่อเมื่อตกลงกันไว้เท่านั้น

หากพฤติการณ์ชี้ว่านายหน้าทำงานเพื่อค่าบำเหน็จ ให้ถือว่าตกลงกันโดยปริยายว่ามีค่าบำเหน็จ และหากไม่ได้กำหนดจำนวนให้ถือว่าตกลงตามธรรมเนียม

ถ้านายหน้าทำการให้แก่บุคคลภายนอกด้วยก็ดี หรือได้ รับคำมั่นแต่บุคคลภายนอกเช่นนั้นว่าจะให้ค่าบำเหน็จอันไม่ควรแก่นายหน้าผู้กระทำการ โ...

ตัวนายหน้าไม่ต้องรับผิดไปถึงการชำระหนี้ตามสัญญาซึ่ง ได้ทำต่อกันเพราะตนเป็นสื่อ เว้นแต่จะมิได้บอกชื่อของฝ่ายหนึ่งให้รู้ถึงอีกฝ่ายหน...

ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่านายหน้าไม่มีอำนาจรับเงินหรือรับชำระหนี้แทนคู่สัญญา

อันว่าประนีประนอมยอมความนั้น คือสัญญาซึ่งผู้เป็นคู่ สัญญาทั้งสองฝ่ายระงับข้อพิพาทอันใดอันหนึ่งซึ่งมีอยู่หรือจะมีขึ้นนั้นให้เสร็จไป...

อันสัญญาประนีประนอมยอมความนั้น ถ้ามิได้มีหลักฐาน เป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด หรือลายมือชื่อตัวแทนของ...

ผลของสัญญาประนีประนอมยอมความนั้น ย่อมทำให้การ เรียกร้องซึ่งแต่ละฝ่ายได้ยอมสละนั้นระงับสิ้นไป และทำให้แต่ละฝ่ายได้สิทธิตามที่แสดงใน...

อันการพนันหรือขันต่อนั้น ท่านว่าหาก่อให้เกิดหนี้ไม่ สิ่งที่ ได้ให้กันไปในการพนันหรือขันต่อก็จะทวงคืนไม่ได้ เพราะเหตุหามูลหนี้อย่าง...

สลากกินแบ่งและสลากกินรวบจะผูกพันคู่สัญญาได้ก็ต่อเมื่อรัฐบาลให้อำนาจหรือให้สัตยาบันเท่านั้น

มาตรานี้กำหนดให้บังคับตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับการพนันและขันต่อ

สัญญาบัญชีเดินสะพัดคือสัญญาที่บุคคลสองคนตกลงให้หักกลบบัญชีหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนที่เกิดจากกิจการระหว่างกัน และชำระเฉพาะยอดคงเหลือโดยดุลภาค

การนำตั๋วเงินลงในบัญชีเดินสะพัดให้สันนิษฐานว่ามีเงื่อนไขว่าจะมีการชำระเงิน หากไม่ชำระสามารถเพิกถอนรายการนั้นได้

หากคู่สัญญาไม่ได้กำหนดระยะเวลาหักทอนบัญชีไว้ กฎหมายให้ถือว่ากำหนดหกเดือน

คู่สัญญาฝ่ายใดจะบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัด และให้ หักทอนบัญชีกันเสียในเวลาใด ๆ ก็ได้ ถ้าไม่มีอะไรปรากฏเป็นข้อขัดกับที่กล่าวมานี้

ยอดเงินส่วนที่ผิดกันและยังไม่ได้ชำระ ให้คิดดอกเบี้ยนับแต่วันที่หักทอนบัญชีเสร็จเป็นต้นไป

สัญญาประกันภัยคือสัญญาที่ผู้รับประกันภัยตกลงจะชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือเงินจำนวนหนึ่งเมื่อวินาศภัยหรือเหตุที่ระบุในสัญญาเกิดขึ้น โดยผู้เอาประกันภัยต้องส่งเบี้ยประกันภัย

ตามข้อความในลักษณะนี้ คำว่า “ผู้รับประกันภัย” ท่านหมายความว่า คู่สัญญาฝ่ายซึ่งตกลงจะใช้ค่า สินไหมทดแทน หรือใช้เงินจำนวนหนึ่งให้ คำ...

หากผู้เอาประกันภัยไม่มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยไว้ สัญญาประกันภัยนั้นย่อมไม่ผูกพันคู่สัญญา

เมื่อภัยเฉพาะที่ใช้กำหนดเบี้ยประกันหมดสิ้นไปแล้ว ผู้เอาประกันภัยมีสิทธิได้รับการลดเบี้ยประกันภัยตามสัดส่วน

ผู้รับประกันภัยมีหน้าที่คืนค่าไถ่ถอนกรมธรรม์ประกันภัยแก่ผู้เอาประกันภัยหรือทายาท

มาตรานี้กำหนดผลของการที่ผู้รับประกันภัยรู้ข้อความจริงเกี่ยวกับเหตุที่ประกันภัยไว้

กรมธรรม์ขนส่งต้องระบุทางและวิธีขนส่ง ชื่อผู้ขนส่ง สถานที่รับและส่งมอบ และกำหนดระยะเวลาขนส่ง

สัญญาประกันภัยทะเลให้บังคับตามบทบัญญัติของกฎหมายทะเล

คำว่าวินาศภัยในหมวดประกันวินาศภัยหมายความรวมถึงความเสียหายทุกอย่างที่สามารถประมาณเป็นเงินได้

เมื่อมีการทำประกันภัยซ้อนกันหลายรายสำหรับวินาศภัยเดียวกัน ผู้รับประโยชน์ได้รับค่าสินไหมไม่เกินยอดวินาศจริง โดยผู้รับประกันแต่ละรายรับผิดตามสัดส่วนหรือตามลำดับ

การสละสิทธิต่อผู้รับประกันภัยรายหนึ่งในกรณีประกันซ้อนไม่กระทบสิทธิและหน้าที่ของผู้รับประกันภัยรายอื่น

ผู้เอาประกันภัยมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ก่อนเริ่มเสี่ยงภัย แต่ต้องชำระเบี้ยประกันภัยกึ่งจำนวนให้แก่ผู้รับประกันภัย

เมื่อมูลประกันภัยลดน้อยลงระหว่างอายุสัญญา ผู้เอาประกันมีสิทธิขอลดจำนวนเงินประกันและเบี้ยประกัน โดยผลการลดเบี้ยให้มีผลในอนาคต

ผู้รับประกันภัยมีสิทธิขอลดค่าสินไหมทดแทนเมื่อพิสูจน์ได้ว่ามูลประกันที่ตกลงกันไว้สูงเกินจริง พร้อมคืนเบี้ยประกันส่วนเกินพร้อมดอกเบี้ย

เมื่อวัตถุที่เอาประกันเปลี่ยนมือโดยพินัยกรรมหรือกฎหมาย สิทธิในสัญญาประกันโอนตามไปด้วย แต่หากการโอนทำให้ช่องแห่งภัยเพิ่มขึ้นหนัก สัญญาประกันเป็นโมฆะ

หากผู้รับประกันล้มละลาย ผู้เอาประกันมีสิทธิเรียกหลักประกันหรือบอกเลิกสัญญา และหากผู้เอาประกันล้มละลายและส่งเบี้ยครบแล้ว ห้ามผู้รับประกันบอกเลิกก่อนครบกำหนด

ผู้รับประกันภัยจำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนดังจะกล่าวต่อ ไปนี้ คือ (๑) เพื่อจำนวนวินาศภัยอันแท้จริง (๒) เพื่อความบุบสลายอันเกิดแก่ทรัพย...

ค่าใช้จ่ายในการตีราคาวินาศภัยเป็นหน้าที่ของผู้รับประกันภัยที่ต้องออกใช้ ไม่ใช่หน้าที่ของผู้เอาประกันภัย

ผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดเมื่อวินาศภัยเกิดจากความทุจริตหรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของผู้เอาประกันภัยหรือผู้รับประโยชน์ และไม่ต้องรับผิดในวินาศภัยที่เกิดจากความไม่สมประกอบของวัตถุที่เอาประกันเว้นแต่ตกลงกันไว้

เมื่อวินาศภัยเกิดจากการกระทำของบุคคลภายนอก ผู้รับประกันภัยที่จ่ายค่าสินไหมแล้วย่อมเข้ารับช่วงสิทธิต่อบุคคลภายนอกเพียงเท่าที่จ่ายไป แต่ห้ามมิให้ใช้สิทธินั้นทำให้เสื่อมสิทธิของผู้เอาประกันสำหรับส่วนที่ยังขาด

ถ้าความวินาศเกิดขึ้นเพราะภัยมีขึ้นดังผู้รับประกันภัยตกลง ประกันภัยไว้ไซร้ เมื่อผู้เอาประกันภัยหรือผู้รับประโยชน์ทราบความวินาศนั้นแ...

ในการเรียกให้ใช้ค่าสินไหมทดแทน ท่านห้ามมิให้ฟ้องคดี เมื่อพ้นกำหนดสองปีนับแต่วันวินาศภัย ในการเรียกให้ใช้หรือให้คืนเบี้ยประกันภัย ท...

สัญญาประกันภัยในการรับขนคุ้มครองความวินาศภัยทุกอย่างตั้งแต่ผู้ขนส่งรับของจนส่งมอบแก่ผู้รับตราส่ง และค่าสินไหมกำหนดตามราคาของ ณ ตำบลที่กำหนดให้ส่ง

มูลประกันภัยของที่อยู่ระหว่างขนส่งคำนวณจากราคาของ ณ สถานที่รับบวกค่าระวางและค่าใช้จ่ายอื่น ส่วนกำไรที่คาดจะได้รวมเข้าได้ก็ต่อเมื่อมีข้อตกลงชัดแจ้ง

แม้การขนส่งสะดุดหยุดชั่วคราวหรือต้องเปลี่ยนทางโดยเหตุจำเป็น สัญญาประกันภัยในการรับขนก็ยังคงสมบูรณ์อยู่ เว้นแต่จะได้ระบุไว้เป็นอย่างอื่น

กรมธรรม์ประกันภัยในการรับขนต้องระบุรายการนอกเหนือจากที่กฎหมายบัญญัติไว้ (ข้อความในส่วนนี้อ้างอิงมาตราอื่น)

ประกันภัยค้ำจุนคือสัญญาที่ผู้รับประกันภัยตกลงชดใช้ค่าสินไหมในนามผู้เอาประกันภัยต่อบุคคลที่เสียหาย และบุคคลผู้เสียหายมีสิทธิเรียกร้องจากผู้รับประกันภัยโดยตรงในจำนวนที่ไม่เกินวงเงินตามสัญญา

หากค่าสินไหมทดแทนตามคำพิพากษายังไม่คุ้มค่าวินาศเต็มจำนวน ผู้เอาประกันภัยต้องรับใช้จำนวนที่ขาด เว้นแต่ผู้เสียหายละเลยไม่เรียกผู้เอาประกันเข้าคดีตามมาตราก่อน

สัญญาประกันชีวิตคือสัญญาที่การจ่ายจำนวนเงินอาศัยความทรงชีพหรือมรณะของบุคคลคนหนึ่งเป็นเงื่อนไข

จำนวนเงินอันจะพึงใช้นั้น จะชำระเป็นเงินจำนวนเดียว หรือ เป็นเงินรายปีก็ได้ สุดแล้วแต่จะตกลงกันระหว่างคู่สัญญา

ผู้เอาประกันภัยมีสิทธิโอนประโยชน์แห่งสัญญาให้ผู้อื่นได้ เว้นแต่ส่งมอบกรมธรรม์และผู้รับประโยชน์แจ้งความจำนงเป็นหนังสือต่อผู้รับประกันภัยแล้ว

บทบัญญัติว่าด้วยการบอกล้างสัญญาประกันชีวิตอ้างอิงบทบัญญัติในมาตราอื่น

หากแถลงอายุคลาดเคลื่อนทำให้เบี้ยประกันต่ำกว่าจริง ให้ลดจำนวนเงินที่จะจ่ายตามสัดส่วน แต่ถ้าอายุจริงอยู่นอกอัตราปกติของผู้รับประกัน สัญญาเป็นโมฆียะ

ผู้เอาประกันภัยชอบที่จะบอกเลิกสัญญาประกันภัยเสียใน เวลาใด ๆ ก็ได้ด้วยการงดไม่ส่งเบี้ยประกันภัยต่อไป ถ้าและได้ส่งเบี้ยประกันภัยมาแล...

เมื่อใดจะต้องใช้จำนวนเงินในเหตุมรณะของบุคคลคนหนึ่ง คนใด ท่านว่าผู้รับประกันภัยจำต้องใช้เงินนั้นในเมื่อมรณภัยอันนั้นเกิดขึ้น เว้นแต...

ถ้ามรณภัยเกิดขึ้นเพราะความผิดของบุคคลภายนอก ผู้รับ ประกันภัยหาอาจจะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนจากบุคคลภายนอกนั้นได้ไม่ แต่สิทธิของ ฝ่าย...

หากประกันชีวิตสั่งจ่ายให้ทายาทโดยไม่ระบุชื่อ เงินนั้นถือเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดกที่เจ้าหนี้เอาใช้หนี้ได้ แต่หากระบุชื่อเฉพาะเจาะจง เพียงเบี้ยประกันที่ส่งแล้วเท่านั้นเป็นมรดก

ตั๋วเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีสามประเภท ได้แก่ ตั๋วแลกเงิน ตั๋วสัญญาใช้เงิน และเช็ค

ข้อความที่ไม่มีบัญญัติไว้ในกฎหมายลักษณะนี้หากเขียนลงในตั๋วเงินย่อมไม่มีผลใดๆ ต่อตั๋วเงินนั้น

ผู้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินต้องรับผิดตามเนื้อความในตั๋ว แต่เครื่องหมายอื่น เช่น แกงไดหรือลายพิมพ์นิ้วมือ ไม่ถือเป็นลายมือชื่อในตั๋วเงินแม้มีพยานรับรอง

หากบุคคลลงลายมือชื่อในตั๋วเงินโดยไม่แจ้งว่ากระทำแทนผู้อื่น บุคคลนั้นย่อมรับผิดตามตั๋วเงินนั้นด้วยตนเอง

หากตั๋วเงินมีลายมือชื่อของบุคคลที่ไม่อาจเป็นคู่สัญญาได้หรือเป็นได้แต่ไม่เต็มผล ย่อมไม่กระทบถึงความรับผิดของบุคคลอื่นที่ต้องรับผิดตามตั๋วนั้น

ในการใช้เงินตามตั๋วเงิน กฎหมายห้ามให้วันผ่อน หมายความว่าต้องชำระตามกำหนดเวลาในตั๋วโดยเคร่งครัด

ผู้ทรงคือบุคคลที่มีตั๋วเงินในครอบครองโดยฐานเป็นผู้รับเงินหรือผู้รับสลักหลัง หรือเป็นผู้ถือในกรณีตั๋วสั่งจ่ายให้แก่ผู้ถือ

บทบัญญัติที่ระบุในมาตรานี้นำมาใช้บังคับกับตั๋วเงิน (ข้อความอ้างอิงมาตราอื่น)

คู่สัญญาคนก่อนๆ ในตั๋วเงินหมายรวมถึงผู้สั่งจ่ายหรือผู้ออกตั๋วเงินและผู้สลักหลังคนก่อนๆ ทั้งหมด

เมื่อไม่มีที่ว่างสลักหลังในตั๋วเงิน ให้ผนึกใบประจำต่อซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของตั๋ว และการสลักหลังครั้งแรกในใบประจำต่อต้องเขียนคาบทั้งตั๋วเดิมและใบประจำต่อ

ตั๋วแลกเงินคือตราสารที่ผู้สั่งจ่ายสั่งให้ผู้จ่ายจ่ายเงินจำนวนหนึ่งแก่ผู้รับเงินหรือตามคำสั่งของผู้รับเงิน

ตั๋วแลกเงินต้องมีรายการ 8 ประการ ได้แก่ ชื่อว่าตั๋วแลกเงิน คำสั่งไม่มีเงื่อนไข ชื่อผู้จ่าย วันถึงกำหนด สถานที่ใช้เงิน ชื่อผู้รับเงิน วันและสถานที่ออกตั๋ว และลายมือชื่อผู้สั่งจ่าย

สำหรับเช็คที่ออกจากต่างประเทศ ให้นำบทบัญญัติในมาตราที่ระบุมาใช้บังคับด้วย

สำหรับตั๋วสัญญาใช้เงินที่ออกจากต่างประเทศ ให้นำบทบัญญัติในมาตราที่ระบุมาใช้บังคับด้วย

ตั๋วแลกเงินอาจออกสั่งจ่ายตามคำสั่งของผู้สั่งจ่าย สั่งจ่ายเอาจากผู้สั่งจ่ายเอง หรือสั่งจ่ายเพื่อบุคคลภายนอกก็ได้

วันถึงกำหนดของตั๋วแลกเงินมีสี่รูปแบบ คือ วันที่กำหนดไว้ ระยะเวลาจากวันที่ออกตั๋ว เมื่อทวงถามหรือเมื่อได้เห็น และระยะเวลาจากวันที่ได้เห็น

ผู้สั่งจ่ายและผู้สลักหลังสัญญาว่าตั๋วจะได้รับการรับรองและชำระเงิน หากไม่ได้รับรองหรือไม่จ่ายและได้ดำเนินการโต้แย้งถูกต้อง ผู้สั่งจ่ายหรือผู้สลักหลังต้องใช้เงินแก่ผู้ทรงแทน

ผู้สั่งจ่ายหรือผู้สลักหลังอาจเขียนข้อกำหนดในตั๋วเพื่อลบล้างหรือจำกัดความรับผิดของตน หรือยอมลดละหน้าที่บางอย่างหรือทั้งหมดที่ผู้ทรงพึงมีแก่ตนได้

บุคคลทั้งหลายผู้ถูกฟ้องในมูลตั๋วแลกเงิน หาอาจจะต่อสู้ ผู้ทรงด้วยข้อต่อสู้อันอาศัยความเกี่ยวพันกันเฉพาะบุคคลระหว่างตนกับผู้สั่งจ่าย...

อันตั๋วแลกเงินทุกฉบับ ถึงแม้ว่าจะมิใช่สั่งจ่ายให้แก่บุคคล เพื่อเขาสั่งก็ตาม ท่านว่าย่อมโอนให้กันได้ด้วยสลักหลังและส่งมอบ เมื่อผู้ส...

ตั๋วแลกเงินชนิดสั่งจ่ายแก่ผู้ถือสามารถโอนได้เพียงด้วยการส่งมอบตั๋วให้แก่กัน โดยไม่ต้องสลักหลัง

คําสลักหลังต้องเขียนลงในตั๋วหรือใบประจําต่อและลงลายมือชื่อผู้สลักหลัง การสลักหลังโดยลงลายมือชื่อเพียงอย่างเดียวโดยไม่ระบุชื่อผู้รับประโยชน์เรียกว่า สลักหลังลอย

การสลักหลังโอนสิทธิทั้งปวงในตั๋วแลกเงิน เมื่อสลักหลังลอยผู้ทรงมีสิทธิเลือกกรอกชื่อ สลักหลังต่อ หรือโอนโดยไม่กรอกความก็ได้

การสลักหลังตั๋วแลกเงินชนิดสั่งจ่ายแก่ผู้ถือนั้นถือเป็นเพียงการค้ำประกัน (อาวัล) สำหรับผู้สั่งจ่าย ไม่ใช่การโอนสิทธิในตั๋ว

การสลักหลังต้องปราศจากเงื่อนไข หากมีเงื่อนไขถือว่าไม่มีเงื่อนไขนั้น และการสลักหลังโอนแต่บางส่วนเป็นโมฆะ

ผู้สลักหลังที่ระบุห้ามสลักหลังสืบไปย่อมไม่ต้องรับผิดต่อผู้รับสลักหลังในภายหลัง แต่การสลักหลังต่อยังคงมีผลต่อคู่สัญญาอื่น

มาตรานี้อ้างอิงบทบัญญัติมาตรา 960 ถึง 964 และ 973 ถึง 977 และ 980 เพื่อนำมาใช้บังคับกับกรณีที่เกี่ยวข้อง

เมื่อสลักหลังมีข้อกำหนดว่าเพื่อเรียกเก็บหรือในฐานตัวแทน ผู้ทรงใช้สิทธิได้ทั้งปวงแต่สลักหลังต่อได้เพียงในฐานตัวแทน และคู่สัญญาต่อสู้ผู้ทรงได้เฉพาะด้วยข้อต่อสู้ที่ใช้ต่อผู้สลักหลัง

เมื่อสลักหลังมีข้อกำหนดว่าราคาเป็นประกันหรือจำนำ ผู้ทรงใช้สิทธิได้ทั้งปวงแต่สลักหลังต่อได้เพียงในฐานตัวแทน และคู่สัญญาต่อสู้ผู้ทรงด้วยข้อต่อสู้ส่วนตัวไม่ได้ เว้นแต่มีการฉ้อฉล

ผู้ทรงตั๋วแลกเงินมีสิทธิยื่นตั๋วแก่ผู้จ่ายเพื่อรับรองได้ทันที หากผู้จ่ายไม่รับรองภายใน 24 ชั่วโมง ผู้ทรงมีสิทธิคัดค้าน

กำหนดเวลาให้นับแต่วันจดรับรู้ที่ลงลายมือชื่อ หากผู้ออกตั๋วบอกปัดจดรับรู้ต้องทำให้เป็นหลักฐานด้วยคำคัดค้าน และวันคัดค้านใช้เป็นวันเริ่มต้น

มาตรานี้กำหนดว่าให้อยู่ภายในบังคับบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องในส่วนนี้

ผู้ทรงไม่ต้องปล่อยตั๋วให้ผู้จ่ายถือไว้ในการยื่นเพื่อรับรอง ผู้จ่ายอาจเรียกให้ยื่นอีกครั้งในวันรุ่งขึ้น โดยห้ามคู่กรณียกเหตุที่ไม่ได้ยื่นซ้ำเป็นข้อต่อสู้

การรับรองตั๋วแลกเงินทำโดยเขียนในด้านหน้าว่ารับรองแล้วพร้อมลายมือชื่อผู้จ่าย หรือแม้แต่เพียงลายมือชื่อของผู้จ่ายในด้านหน้าก็ถือเป็นการรับรองแล้ว

เมื่อตั๋วไม่มีวันออกหรือวันรับรอง ผู้ทรงจดวันที่แท้จริงได้ และหากลงวันคลาดเคลื่อนโดยสุจริตก็ไม่ทำให้ตั๋วเสียไป

หากการรับรองไม่ได้ลงวัน ให้ถือวันสุดท้ายแห่งระยะเวลาที่กำหนดไว้เพื่อรับรองเป็นวันรับรอง

ถ้าผู้จ่ายเขียนคำรับรองลงในตั๋วแลกเงินแล้ว แต่หากกลับ ขีดฆ่าเสียก่อนตั๋วเงินนั้นหลุดพ้นไปจากมือตนไซร้ ท่านให้ถือเป็นอันว่าได้บอกปั...

การรับรองมีสองประเภท คือรับรองตลอดไป (ยอมตามคำสั่งผู้สั่งจ่ายทั้งหมด) และรับรองเบี่ยงบ่าย (มีเงื่อนไขหรือรับรองเพียงบางส่วน)

ผู้ทรงอาจบอกปัดคำรับรองเบี่ยงบ่ายได้ หากรับแต่ผู้สั่งจ่าย/ผู้สลักหลังไม่ยินยอม ย่อมหลุดพ้นจากความรับผิด แต่ถ้าไม่โต้แย้งภายในเวลาสมควรถือว่ายินยอม

เมื่อผู้จ่ายทำการรับรองตั๋วแลกเงินแล้ว ย่อมผูกพันในการจ่ายเงินจำนวนที่รับรองตามเนื้อความแห่งคำรับรองของตน

ตั๋วแลกเงินจะมีผู้ค้ำประกันรับประกันการใช้เงินทั้งจำนวน หรือแต่บางส่วนก็ได้ ซึ่งท่านเรียกว่า “อาวล” อันอาวลนั้นบุคคลภายนอกคนใดคนหน...

การรับอาวัลทำโดยเขียนในตั๋วหรือใบประจำต่อว่าใช้ได้เป็นอาวัลพร้อมลายมือชื่อ หรือเพียงลายมือชื่อในด้านหน้าก็ถือเป็นอาวัล โดยต้องระบุว่ารับประกันผู้ใด

ผู้รับอาวัลผูกพันเช่นเดียวกับผู้ที่ตนประกัน แม้ความรับผิดนั้นจะใช้ไม่ได้ด้วยเหตุอื่น เมื่อใช้เงินแล้วมีสิทธิไล่เบี้ยผู้ที่ตนประกัน

ตั๋วแลกเงินพึงใช้เงินในวันถึงกำหนด และผู้ทรงต้องนำตั๋วไปยื่นเพื่อรับเงินในวันนั้น

ไม่อาจบังคับให้ผู้ทรงรับเงินก่อนตั๋วถึงกำหนด และหากผู้จ่ายใช้เงินก่อนกำหนดย่อมทำด้วยความเสี่ยงของตนเอง

ตั๋วที่สั่งให้ใช้เงินเมื่อสิ้นระยะเวลาจากวันได้เห็น ให้นับแต่วันรับรองหรือวันคัดค้าน หากไม่มีคำคัดค้านและไม่มีวันรับรองให้ถือวันท้ายแห่งกำหนดยื่นตั๋ว

ตั๋วแลกเงินชนิดให้ใช้เงินเมื่อได้เห็น ต้องใช้เงินในวันที่ยื่นตั๋ว และต้องยื่นภายในกำหนดเวลาที่กำหนดไว้สำหรับการยื่นรับรอง

การเรียกรับเงินตามตั๋วแลกเงินจะทำได้ต่อเมื่อเวนคืนตั๋ว และผู้ใช้เงินอาจให้ผู้ทรงลงลายมือชื่อรับรองในตั๋วด้วยก็ได้

ผู้ทรงตั๋วอาจปฏิเสธการรับเงินเพียงบางส่วนได้ แต่ถ้ารับก็ต้องบันทึกในตั๋วและมอบใบรับแก่ผู้ใช้เงิน

หากตั๋วไม่ถูกยื่นในวันถึงกำหนด ผู้รับรองอาจพ้นจากความรับผิดโดยวางเงินที่ค้างชำระตามตั๋วนั้นไว้

หากผู้ทรงยอมผ่อนเวลาให้ผู้จ่าย ผู้ทรงสิ้นสิทธิไล่เบี้ยคู่สัญญาก่อนหน้าที่ไม่ได้ตกลงยินยอมในการผ่อนเวลานั้น

มาตรานี้กำหนดให้อยู่ภายในบังคับแห่งบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องในส่วนนี้

ผู้สั่งจ่ายหรือผู้สลักหลังจะระบุบุคคลผู้หนึ่งผู้ใดไว้ก็ได้ว่า เป็นผู้จะรับรอง หรือใช้เงินยามประสงค์ ณ สถานที่ใช้เงิน ภายในเงื่อนบั...

การรับรองสอดเข้าแก้หน้ามีได้เมื่อผู้ทรงมีสิทธิไล่เบี้ยก่อนกำหนด ผู้ทรงอาจปฏิเสธได้ แต่ถ้ายอมรับย่อมเสียสิทธิไล่เบี้ยก่อนกำหนด

การรับรองสอดเข้าแก้หน้าทำโดยเขียนในตั๋วและลงลายมือชื่อผู้สอดเข้าแก้หน้า ต้องระบุว่าทำเพื่อผู้ใด หากไม่ระบุถือว่าทำเพื่อผู้สั่งจ่าย

ผู้รับรองด้วยสอดเข้าแก้หน้าย่อมต้องรับผิดต่อผู้ทรงตั๋วเงิน นั้น และรับผิดต่อผู้สลักหลังทั้งหลายภายหลังคู่สัญญาฝ่ายซึ่งตนเข้าแก้หน้...

การใช้เงินเพื่อแก้หน้ามีได้เมื่อผู้ทรงมีสิทธิไล่เบี้ย และต้องทำอย่างช้าที่สุดในวันรุ่งขึ้นจากวันท้ายของกำหนดเวลาทำคำคัดค้าน

ถ้าตั๋วแลกเงินได้รับรองเพื่อแก้หน้าแล้วก็ดี หรือได้มีตัว บุคคลระบุว่าเป็นผู้จะใช้เงินยามประสงค์แล้วก็ดี ผู้ทรงต้องยื่นตั๋วเงินนั้น...

การใช้เงินเพื่อแก้หน้านั้น ใช้เพื่อคู่สัญญาฝ่ายใดต้องใช้จง เต็มจำนวนอันคู่สัญญาฝ่ายนั้นจะต้องใช้ เว้นแต่ค่าชักส่วนลดดังบัญญัติไว้ใ...

การใช้เงินเพื่อแก้หน้าต้องมีใบรับเขียนในตั๋วระบุว่าใช้เพื่อใคร หากไม่ระบุถือว่าใช้เพื่อผู้สั่งจ่าย และต้องส่งตั๋วพร้อมคำคัดค้านแก่ผู้ใช้เงินแก้หน้า

บุคคลผู้ใช้เงินเพื่อแก้หน้าย่อมรับช่วงสิทธิทั้งปวงของผู้ทรง อันมีต่อคู่สัญญาฝ่ายซึ่งตนได้ใช้เงินแทนไป และต่อคู่สัญญาทั้งหลายผู้ต้อ...

การแสดงคำพิพากษาที่สั่งให้ผู้สั่งจ่ายเป็นบุคคลล้มละลายเพียงพอที่จะทำให้ผู้ทรงใช้สิทธิไล่เบี้ยได้

มาตรานี้อ้างอิงบทบัญญัติมาตราที่เกี่ยวข้องในหมวดตั๋วเงิน ได้แก่ มาตรา 964, 973, 974 และมาตราอื่นที่เกี่ยวข้อง

คำคัดค้านตั๋วเงินต้องทำโดยนายอำเภอ ผู้ทำการแทนนายอำเภอ หรือทนายความที่ได้รับอนุญาต และรัฐมนตรีกระทรวงยุติธรรมมีอำนาจออกกฎข้อบังคับเกี่ยวกับการออกใบอนุญาตและค่าธรรมเนียม

ในคำคัดค้านนั้นนอกจากชื่อ ตำแหน่ง และลายมือชื่อของผู้ ทำ ต้องมีสำเนาตั๋วเงินกับรายการสลักหลังทั้งหมดตรงถ้อยตรงคำกับระบุความดังจะกล...

เมื่อเหตุจำเป็นสิ้นสุดลง ผู้ทรงต้องยื่นตั๋วโดยไม่ชักช้า หากเหตุจำเป็นยังคงอยู่เกิน 30 วันหลังตั๋วถึงกำหนด ผู้ทรงอาจใช้สิทธิไล่เบี้ยได้โดยไม่ต้องยื่นตั๋วหรือทำคำคัดค้าน

ผู้สั่งจ่ายหรือผู้สลักหลังอาจเขียนข้อกำหนดปลดเปลื้องผู้ทรงจากการทำคำคัดค้าน แต่ผู้ทรงยังต้องยื่นตั๋วภายในกำหนดและแจ้งตั๋วขาดความเชื่อถือ หากผู้สั่งจ่ายเขียนข้อกำหนดนี้ย่อมมีผลต่อคู่สัญญาทุกฝ่าย

สำหรับตั๋วเงินภายในประเทศ หากผู้จ่ายบันทึกการบอกปัดไม่รับรองพร้อมวันที่และลายมือชื่อ ไม่ต้องทำคำคัดค้าน แต่ผู้ทรงต้องแจ้งขาดความเชื่อถือแก่ผู้ที่จะไล่เบี้ยภายใน 4 วัน

คำบอกกล่าวขาดความเชื่อถือต้องระบุวันที่ตั๋ว ชื่อผู้สั่งจ่ายและผู้จ่าย จำนวนเงิน วันถึงกำหนด ชื่อผู้ทรง วันที่คัดค้านหรือบอกปัด และข้อความว่าไม่รับรองหรือไม่ใช้เงิน

ในเรื่องตั๋วแลกเงินนั้น บรรดาบุคคลผู้สั่งจ่ายก็ดี รับรองก็ดี สลักหลังก็ดี หรือรับประกันด้วยอาวลก็ดี ย่อมต้องร่วมกันรับผิดต่อผู้ทรง...

มาตรานี้อ้างอิงอนุมาตรา (4) ของบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องในหมวดตั๋วเงิน

คู่สัญญาฝ่ายซึ่งเข้าถือเอาและใช้เงินตามตั๋วแลกเงิน อาจ จะเรียกเอาเงินใช้จากคู่สัญญาทั้งหลายซึ่งต้องรับผิดต่อตนได้ คือ (๑) เงินเต็ม...

คู่สัญญาทุกฝ่ายซึ่งต้องรับผิดและถูกไล่เบี้ย หรืออยู่ในฐาน จะถูกไล่เบี้ยได้นั้น อาจจะใช้เงินแล้วเรียกให้เขาสละตั๋วเงินให้แก่ตนได้ ร...

ผู้สั่งจ่ายก็ดี ผู้รับรองก็ดี ผู้สลักหลังคนก่อนก็ดี ซึ่งเขาสลัก หลังหรือโอนตั๋วแลกเงินให้อีกทอดหนึ่งนั้น หามีสิทธิจะไล่เบี้ยเอาแก่...

ในกรณีใช้สิทธิไล่เบี้ยภายหลังการรับรองแต่บางส่วน ท่าน ว่าคู่สัญญาฝ่ายซึ่งใช้เงินอันเป็นจำนวนเขาไม่รับรองนั้น อาจจะเรียกให้จดระบุคว...

ผู้ทรงที่ปล่อยให้ล่วงพ้นกำหนดเวลายื่นตั๋ว ทำคำคัดค้าน หรือยื่นตั๋วในกรณีไม่จำต้องมีคำคัดค้าน ย่อมสิ้นสิทธิไล่เบี้ยเอาแก่ผู้สลักหลัง ผู้สั่งจ่าย และคู่สัญญาอื่นๆ ยกเว้นผู้รับรอง

หากมีเหตุจำเป็นที่ไม่อาจก้าวล่วงได้มาขัดขวางการยื่นตั๋วหรือทำคำคัดค้าน ให้ยืดกำหนดเวลาออกไปได้ โดยผู้ทรงต้องแจ้งเหตุแก่ผู้สลักหลังคนถัดไปโดยไม่ชักช้าและบันทึกลงในตั๋ว

ตั๋วแลกเงินนอกจากชนิดสั่งจ่ายแก่ผู้ถือ อาจออกเป็นคู่ฉีกหลายฉบับที่มีหมายเลขลำดับ และผู้ทรงมีสิทธิขอให้ส่งมอบคู่ฉีกหลายฉบับได้โดยเสียค่าใช้จ่ายเอง

ผู้ทรงที่สลักหลังคู่ฉีกหลายฉบับให้บุคคลต่างคนกันต้องรับผิดตามคู่ฉีกทุกฉบับ และผู้สลักหลังภายหลังก็ต้องรับผิดตามคู่ฉีกที่ตนสลักหลังด้วยเสมือนเป็นตั๋วต่างฉบับ

เมื่อคู่ฉีกหลายฉบับเปลี่ยนมือไปยังผู้ทรงโดยชอบด้วยกฎหมายต่างคน ให้ถือว่าผู้ที่ได้สิทธิก่อนเป็นเจ้าของที่แท้จริง แต่ไม่กระทบสิทธิของผู้รับรองหรือผู้ใช้เงินตามคู่ฉีกที่ยื่นก่อน

มาตรานี้กำหนดว่าคํารับรองจะเขียนในคู่ฉีกฉบับใดก็ได้แต่ต้องเพียงฉบับเดียว หากผู้จ่ายรับรองมากกว่าหนึ่งฉบับและแต่ละฉบับตกไปถึงผู้ทรงต่างกัน ผู้จ่ายต้องรับผิดตามทุกฉบับ

หากผู้รับรองตั๋วสํารับจ่ายเงินโดยไม่เรียกคืนคู่ฉีกที่รับรอง และเมื่อครบกำหนดคู่ฉีกนั้นตกไปถึงผู้ทรงโดยชอบ ผู้รับรองต้องรับผิดต่อผู้ทรงนั้น

เมื่อคู่ฉีกฉบับใดฉบับหนึ่งหลุดพ้นด้วยการใช้เงินหรือประการอื่น ตั๋วทั้งสํารับย่อมหลุดพ้นตามกัน

คู่สัญญาที่ส่งคู่ฉีกไปรับรองต้องแถลงในฉบับอื่นว่าอยู่ที่ใคร และผู้ทรงจะใช้สิทธิไล่เบี้ยได้เมื่อทำคำคัดค้านตามเงื่อนไขที่กำหนด

ตั๋วสัญญาใช้เงินคือหนังสือตราสารที่ผู้ออกตั๋วให้คำมั่นสัญญาว่าจะจ่ายเงินจำนวนหนึ่งแก่ผู้รับเงินหรือตามคำสั่งของผู้รับเงิน

ตั๋วสัญญาใช้เงินต้องมีรายการครบ 7 ประการ ได้แก่ ชื่อตั๋ว คำมั่นสัญญาไม่มีเงื่อนไข วันครบกำหนด สถานที่ใช้เงิน ชื่อผู้รับเงิน วันและสถานที่ออกตั๋ว และลายมือชื่อผู้ออกตั๋ว

ตราสารที่ขาดรายการบังคับตามมาตราก่อนไม่สมบูรณ์เป็นตั๋วสัญญาใช้เงิน เว้นแต่มีข้อยกเว้น เช่น ไม่ระบุเวลาให้ถือว่าใช้เงินเมื่อเห็น

บทบัญญัติหมวด 2 ว่าด้วยตั๋วแลกเงินที่กำหนดไว้ให้นำมาบังคับใช้กับตั๋วสัญญาใช้เงินด้วย เท่าที่ไม่ขัดกับสภาพของตราสารชนิดนี้

ผู้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินมีความผูกพันเช่นเดียวกับผู้รับรองตั๋วแลกเงิน และตั๋วที่ให้ใช้เงินภายหลังเห็นต้องยื่นให้ผู้ออกจดรับรู้ภายในกำหนดเวลา

เช็คคือหนังสือตราสารที่ผู้สั่งจ่ายสั่งธนาคารให้จ่ายเงินจำนวนหนึ่งเมื่อทวงถามแก่ผู้รับเงินหรือตามคำสั่งของผู้รับเงิน

เช็คต้องมีรายการ 7 ประการ ได้แก่ ชื่อตราสาร คำสั่งไม่มีเงื่อนไข ชื่อธนาคาร ชื่อผู้รับเงิน สถานที่ใช้เงิน วันและสถานที่ออกเช็ค และลายมือชื่อผู้สั่งจ่าย

บทบัญญัติหมวด 2 ว่าด้วยตั๋วแลกเงินให้นำมาบังคับใช้กับเช็คด้วยเท่าที่ไม่ขัดกับสภาพของตราสารชนิดนี้

ผู้ทรงเช็คต้องยื่นเช็คแก่ธนาคารภายในหนึ่งเดือน (ในเมืองเดียวกัน) หรือสามเดือน (ต่างเมือง) มิฉะนั้นสิ้นสิทธิไล่เบี้ยผู้สลักหลังและเสียสิทธิต่อผู้สั่งจ่าย

ธนาคารต้องจ่ายเงินตามเช็คของลูกค้า เว้นแต่ไม่มีเงินในบัญชีเพียงพอ เช็คยื่นเกินหกเดือนนับแต่วันออก หรือมีการแจ้งว่าเช็คหายหรือถูกลัก

หน้าที่ธนาคารในการใช้เงินตามเช็คสิ้นสุดเมื่อมีคำบอกห้าม ทราบว่าผู้สั่งจ่ายตาย หรือทราบว่าศาลสั่งรักษาทรัพย์หรือให้เป็นคนล้มละลาย

หากธนาคารลงข้อความรับรองเช็ค ธนาคารต้องผูกพันในฐานะลูกหนี้ชั้นต้น และหากผู้ทรงเป็นผู้ขอรับรอง ผู้สั่งจ่ายและผู้สลักหลังหลุดพ้นจากความรับผิด

เช็คขีดคร่อมทั่วไปจ่ายได้เฉพาะแก่ธนาคาร ส่วนเช็คขีดคร่อมเฉพาะจ่ายได้เฉพาะแก่ธนาคารที่ระบุในระหว่างเส้นขนาน

ผู้สั่งจ่ายหรือผู้ทรงมีสิทธิขีดคร่อมเช็ค เปลี่ยนประเภทการขีดคร่อม เติมคำห้ามเปลี่ยนมือ หรือซ้ำขีดคร่อมเฉพาะได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

การขีดคร่อมเช็คตามที่กฎหมายอนุญาตถือเป็นส่วนสำคัญของเช็ค และการลบล้างการขีดคร่อมไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ธนาคารที่จ่ายเงินตามเช็คขีดคร่อมเฉพาะให้ธนาคารเกินหนึ่งแห่ง หรือจ่ายผิดเงื่อนไขการขีดคร่อม ต้องรับผิดต่อเจ้าของแท้จริงแห่งเช็คในความเสียหายที่เกิดขึ้น

ธนาคารใดซึ่งเขานำเช็คขีดคร่อมเบิกเงิน ใช้เงินไปตามเช็ค นั้นโดยสุจริตและปราศจากประมาทเลินเล่อ กล่าวคือว่าถ้าเป็นเช็คขีดคร่อมทั่วไปก...

บุคคลที่รับเช็คขีดคร่อมซึ่งมีคำว่า "ห้ามเปลี่ยนมือ" ไม่มีสิทธิในเช็คนั้นยิ่งไปกว่าและไม่สามารถให้สิทธิได้ดีกว่าสิทธิของผู้ที่ตนรับเช็คมา

ธนาคารที่รับเงินเพื่อผู้เคยค้าโดยสุจริตและปราศจากประมาทเลินเล่อ ไม่ต้องรับผิดต่อเจ้าของที่แท้จริงแห่งเช็คเพียงเพราะเหตุที่ได้รับเงินไว้เท่านั้น

ห้ามฟ้องผู้รับรองตั๋วแลกเงินหรือผู้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินเมื่อพ้น 3 ปีนับแต่วันที่ตั๋วนั้นถึงกำหนดใช้เงิน

ผู้ทรงตั๋วเงินที่จะฟ้องผู้สลักหลังและผู้สั่งจ่าย ต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่วันที่ลงในคำคัดค้านที่ทำภายในเวลาอันถูกต้อง หรือนับแต่วันตั๋วเงินถึงกำหนด ถ้ามีข้อกำหนดว่า “ไม่จำต้องมีคำคัดค้าน”

ผู้สลักหลังที่ฟ้องไล่เบี้ยกันเองหรือไล่เบี้ยเอาแก่ผู้สั่งจ่าย ต้องฟ้องภายใน 6 เดือน นับแต่วันที่ผู้สลักหลังเข้าถือเอาตั๋วเงินและใช้เงิน หรือนับแต่วันที่ผู้สลักหลังนั้นเองถูกฟ้อง

เมื่ออายุความสะดุดหยุดลงเพราะมีการกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งต่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งของตั๋วเงิน ผลสะดุดหยุดนั้นมีเฉพาะแก่คู่สัญญาฝ่ายนั้นเท่านั้น

หากสิทธิตามตั๋วเงินสูญสิ้นไปเพราะอายุความหรือละเว้นไม่ดำเนินการตามวิธีที่กำหนด หนี้เดิมยังคงมีอยู่ตามหลักกฎหมายทั่วไปเท่าที่ลูกหนี้มิได้เสียหาย

ลายมือชื่อปลอมรายการหนึ่งในตั๋วเงินไม่กระทบกระทั่งถึงความสมบูรณ์ของลายมือชื่ออื่น ๆ ในตั๋วเงินฉบับเดียวกัน

ตั๋วเงินที่มีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในข้อสำคัญโดยคู่สัญญาไม่ยินยอมทุกคนเป็นอันเสีย แต่ผู้ทรงโดยชอบด้วยกฎหมายยังใช้ตั๋วได้เสมือนไม่มีการแก้ไขหากการเปลี่ยนแปลงนั้นไม่ประจักษ์

ลายมือชื่อปลอมหรือลงโดยไม่ได้รับมอบอำนาจ ใช้ไม่ได้เลย จะอ้างสิทธิยึดหน่วงตั๋ว ทำให้ตั๋วหลุดพ้น หรือบังคับใช้เงินจากคู่สัญญาไม่ได้ เว้นแต่ฝ่ายนั้นต้องตัดบทมิให้ยกข้อปลอมต่อสู้ ส่วนลายมือชื่อที่ลงโดยปราศจากอำนาจแต่ไม่ถึงปลอม ยังให้สัตยาบันได้

ธนาคารที่ใช้เงินตามตั๋วชนิดสั่งจ่ายโดยสุจริตและปราศจากประมาทเลินเล่อ ไม่มีหน้าที่พิสูจน์อำนาจการสลักหลัง และถือว่าใช้เงินไปถูกระเบียบแม้การสลักหลังจะเป็นของปลอม

เมื่อผู้ทรงทราบว่าตั๋วเงินหายหรือถูกลัก ต้องบอกกล่าวเป็นหนังสือในทันทีไปยังผู้ออกตั๋ว ผู้จ่าย และผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายเพื่อให้บอกปัดไม่ใช้เงินตามตั๋วนั้น

ตั๋วเงินที่หายก่อนถึงกำหนดใช้เงิน ผู้ทรงมีสิทธิร้องขอตั๋วคู่ฉบับจากผู้สั่งจ่าย และหากผู้สั่งจ่ายบอกปัดก็อาจถูกบังคับให้ออกตั๋วคู่ฉบับนั้นได้