รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

กำหนดชื่อพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. ๒๕๖๑ ซึ่งเป็นกฎหมายหลักควบคุมกระบวนการพิจารณาคดีของศาลรัฐธรรมนูญ

กฎหมายนี้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

หลักอำนาจอธิปไตย: เป็นของประชาชน ใช้ผ่าน 3 สถาบัน — รัฐสภา (นิติบัญญัติ), คณะรัฐมนตรี (บริหาร), ศาล (ตุลาการ) พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

หลักคุ้มครองพื้นฐาน: ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาค ได้รับคุ้มครอง — เป็นฐานของสิทธิทั้งหมดในรัฐธรรมนูญ

รัฐธรรมนูญ = กฎหมายสูงสุด กฎหมายใดขัดแย้งใช้บังคับไม่ได้ ถ้าไม่มีบทบัญญัติ → ใช้ประเพณีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข

ประธานศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจรักษาการและออกข้อกำหนด ระเบียบ และประกาศของศาลเพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายนี้ โดยต้องเป็นไปตามมติของคณะตุลาการและประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ศาลรัฐธรรมนูญมีหน้าที่และอำนาจพิจารณาวินิจฉัยคดี 13 ประเภท ครอบคลุมตั้งแต่ความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย การล้มล้างการปกครอง สิทธิเสรีภาพของประชาชน ไปจนถึงการสิ้นสุดความเป็นรัฐมนตรีและสมาชิกรัฐสภา

ศาลรัฐธรรมนูญประกอบด้วยตุลาการ 9 คน พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง มาจากผู้พิพากษาศาลฎีกา 3 คน ตุลาการศาลปกครองสูงสุด 2 คน และผู้ทรงคุณวุฒิสาขานิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ และข้าราชการระดับสูงอีก 4 คน

กำหนดคุณสมบัติเพิ่มเติมสำหรับตุลาการศาลรัฐธรรมนูญนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในมาตราก่อนหน้า

กำหนดลักษณะต้องห้าม 24 ประการสำหรับตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ครอบคลุมการมีประวัติอาชญากรรม ทุจริต ล้มละลาย มีส่วนได้เสียในสื่อ หรือเคยดำรงตำแหน่งทางการเมืองภายใน 10 ปี

กำหนดกระบวนการสรรหาผู้สมควรได้รับการแต่งตั้งเป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเมื่อมีตำแหน่งว่างลง

กำหนดเหตุและกระบวนการที่กรรมการสรรหาตุลาการพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระตามที่อ้างถึงในวรรคที่เกี่ยวข้อง

กรรมการสรรหาจะดำรงตำแหน่งกรรมการสรรหาขององค์กรอิสระหลายแห่งพร้อมกันไม่ได้ และถือเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา

คณะกรรมการสรรหามีอำนาจวินิจฉัยปัญหาคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้สมัคร คำวินิจฉัยถือเป็นที่สุด ส่วนปัญหาคุณสมบัติของกรรมการสรรหาเองให้ศาลปกครองสูงสุดวินิจฉัยภายใน 15 วัน

ประธานและกรรมการสรรหาได้รับเบี้ยประชุมและค่าตอบแทนตามที่ประธานวุฒิสภากำหนด โดยเบี้ยประชุมต้องไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของกรรมการข้าราชการรัฐสภาต่อเดือน

ก่อนเข้ารับหน้าที่ ตุลาการต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ว่าจะจงรักภักดี ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ปราศจากอคติ และรักษาการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญมีวาระ 7 ปี ดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียว และต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าตุลาการคนใหม่จะเข้ารับหน้าที่

กำหนดเหตุที่ตุลาการพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ เช่น ขาดคุณสมบัติ มีลักษณะต้องห้าม หรือกรณีอื่นตามที่กำหนด

ต้องดำเนินการสรรหาตุลาการใหม่ภายใน 120 วันก่อนครบวาระ หรือภายใน 90 วันหากตำแหน่งว่างด้วยเหตุอื่น

ตุลาการที่เหลืออยู่ปฏิบัติหน้าที่ต่อได้ แต่ต้องมีไม่น้อยกว่า 7 คน หากน้อยกว่านั้นพิจารณาหรือทำคำวินิจฉัยไม่ได้ ยกเว้นกรณีเหตุจำเป็นเพื่อความมั่นคงของประเทศ

ในกรณีที่ราชบัลลังก์หากว่างลงและเป็นกรณีที่พระมหา กษัตริย์ได้ทรงแต่งตั้งพระรัชทายาทไว้ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พร...

บุคคลสามารถร้องขอต่อศาลให้วินิจฉัยว่าตุลาการผู้ใดพ้นจากตำแหน่งหรือไม่ โดยต้องมีหลักฐานตามสมควรประกอบการร้องขอ

ศาลต้องปฏิบัติหน้าที่รวดเร็ว เป็นธรรม ปราศจากอคติ กล้าหาญ และตามมาตรฐานจริยธรรม ตุลาการต้องปฏิบัติหน้าที่เต็มเวลา การเข้ารับการศึกษาในเวลาราชการถือเป็นการปฏิบัติหน้าที่ไม่เต็มเวลา

ตุลาการได้รับเงินเดือน เงินประจำตำแหน่ง เบี้ยประชุมตามพระราชกฤษฎีกา และค่ารับรองเหมาจ่ายรายเดือนตามที่กระทรวงการคลังกำหนด ซึ่งต้องไม่น้อยกว่าเงินประจำตำแหน่ง

หลักสิทธิเสรีภาพ: สิ่งที่ไม่ห้าม = ทำได้ ได้รับคุ้มครอง ตราบไม่กระทบ: ความมั่นคงรัฐ, ความสงบ, ศีลธรรม, สิทธิผู้อื่น แม้ยังไม่มีกฎหมายลูก ก็ใช้สิทธิได้ตามเจตนารมณ์ รธน.

หลักจำกัดสิทธิ (Proportionality): จำกัดสิทธิได้แต่ต้อง (1) ไม่ขัดหลักนิติธรรม (2) ได้สัดส่วน (3) ไม่กระทบศักดิ์ศรี (4) ระบุเหตุผลจำเป็น — ศาล รธน. ใช้หลักนี้ตรวจสอบกฎหมายบ่อย

หลักความเสมอภาค: เสมอกันในกฎหมาย ชาย=หญิง ห้ามเลือกปฏิบัติด้วยเหตุ: ถิ่นกำเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ ฐานะ ศาสนา การเมือง — Affirmative action ไม่ถือเป็นเลือกปฏิบัติ

สิทธิในชีวิต: จับ/คุมขัง → ต้องมีหมายศาล ห้ามทรมาน/ทารุณกรรม ห้ามลงโทษโหดร้ายไร้มนุษยธรรม

3 หลักสำคัญ: (1) ไม่มีโทษย้อนหลัง — ต้องมีกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดก่อน (2) สันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ (presumption of innocence) จนกว่าศาลพิพากษาถึงที่สุด (3) คุมขังได้เท่าที่จำเป็น

ห้ามเกณฑ์แรงงาน: ยกเว้น 4 กรณี — ภัยพิบัติ ฉุกเฉิน กฎอัยการศึก สงคราม (บังคับใช้แรงงาน = ผิดรัฐธรรมนูญ)

เสรีภาพศาสนา: ถือศาสนาใดก็ได้ ประกอบพิธีกรรมได้ ห้ามขัดหน้าที่พลเมือง/ความปลอดภัยรัฐ/ศีลธรรม

สิทธิในชีวิต: ห้ามทรมาน ห้ามทารุณกรรม ห้ามลงโทษโหดร้าย ห้ามจับ/คุมขังโดยมิชอบ

เสรีภาพเคหสถาน: เข้าบ้านคนอื่นโดยไม่ยินยอม/ค้นบ้าน → ต้องมีหมายศาลเท่านั้น เว้นแต่กฎหมายอนุญาต

เสรีภาพแสดงความคิดเห็น: พูด เขียน พิมพ์ โฆษณา สื่อสาร — จำกัดได้เฉพาะ: ความมั่นคงรัฐ, คุ้มครองสิทธิผู้อื่น, ความสงบเรียบร้อย, ศีลธรรม, สุขภาพประชาชน — ใช้ตีความคดีหมิ่นประมาท/พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์

เสรีภาพสื่อ: ห้ามปิดกิจการ ห้ามเซ็นเซอร์ (เว้นแต่สงคราม) เจ้าของต้องสัญชาติไทย ห้ามรัฐอุดหนุนเงินสื่อเอกชน

เสรีภาพสื่อสาร: ห้ามดักฟัง/ตรวจ/เปิดเผยข้อมูลส่วนตัว → ต้องมีหมายศาล เป็นฐาน PDPA + กฎหมายความเป็นส่วนตัว

สิทธิในทรัพย์สิน: บุคคลมีสิทธิครอบครองและสืบมรดก เวนคืนได้แต่ต้อง: (1) มีกฎหมายให้อำนาจ (2) เพื่อสาธารณะ (3) ชดใช้ค่าทดแทนเป็นธรรม — สำคัญสำหรับคดีที่ดิน/อสังหาฯ

เสรีภาพประกอบอาชีพ: ทำอาชีพอะไรก็ได้ แข่งขันเสรี รัฐจำกัดได้ก็ต่อเมื่อมีกฎหมายให้อำนาจ + จำเป็นเท่านั้น

เสรีภาพเดินทาง: เลือกถิ่นที่อยู่ได้ จำกัดได้เพื่อความมั่นคง/ผังเมือง ห้ามเนรเทศคนไทย ห้ามห้ามคนไทยเข้าประเทศ

ศาลจ่ายค่าป่วยการ ค่าพาหนะ ค่าที่พัก และค่าใช้จ่ายอื่นๆ สำหรับบุคคลที่ถูกเรียกมาในการไต่สวน โดยเป็นไปตามประกาศของศาล

3 สิทธิต่อรัฐ: (1) เข้าถึงข้อมูลสาธารณะ (FOI) (2) ร้องทุกข์ต่อรัฐ + รับแจ้งผลรวดเร็ว (3) ฟ้องรัฐให้รับผิด — เป็นฐานของ พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสาร และ พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครอง

คำร้องต้องทำเป็นหนังสือมีรายการครบถ้วนตามแบบของศาล ระบุชื่อผู้ร้อง เหตุแห่งคดี มาตราที่เกี่ยวข้อง และคำขอพร้อมเหตุผล ผู้ร้องสามารถดำเนินการเองหรือมอบฉันทะให้ทนายความแทนได้

กำหนดรูปแบบและวิธีการยื่นหนังสือขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยคดีตามที่อ้างถึง

สิทธิชุมนุม: ชุมนุมได้ ต้องสงบ+ไม่มีอาวุธ รัฐจำกัดได้เพื่อความมั่นคง/ความปลอดภัยสาธารณะ

บุคคลหรือชุมชนที่ได้รับความเสียหายจากการที่รัฐไม่ปฏิบัติหน้าที่หรือปฏิบัติล่าช้าตามรัฐธรรมนูญหมวด 5 มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ

บุคคลที่ถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพโดยตรงและได้รับหรืออาจได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายโดยหลีกเลี่ยงไม่ได้ มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ

กำหนดเหตุและเงื่อนไขที่ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจออกคำสั่งไม่รับคำร้องไว้พิจารณาวินิจฉัย

ต้องยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญภายใน 90 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งความเห็นของผู้ตรวจการแผ่นดิน หรือวันที่พ้นกำหนดที่ผู้ตรวจการแผ่นดินไม่ยื่นคำร้อง

ศาลอาจแต่งตั้งคณะตุลาการไม่น้อยกว่า 3 คนเพื่อพิจารณาว่าจะรับคำร้องไว้หรือไม่ ต้องดำเนินการภายใน 2 วันหลังรับคำร้อง และมีคำสั่งภายใน 5 วัน

หน้าที่ 10 ประการ: (1) พิทักษ์ชาติ ศาสนา กษัตริย์ (2) ป้องกันประเทศ (3) ปฏิบัติตามกฎหมาย (4) ศึกษาภาคบังคับ (5) รับราชการทหาร (6) เคารพสิทธิผู้อื่น (7) ไปเลือกตั้ง (8) อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม (9) เสียภาษี (10) ไม่สนับสนุนทุจริต

หากผู้ร้องตาย ถอนคำร้อง หรือไม่มีเหตุต้องวินิจฉัย ศาลอาจสั่งจำหน่ายคดีได้ เว้นแต่การพิจารณาต่อไปจะเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ

ตุลาการทุกคนในองค์คณะต้องร่วมพิจารณาและทำคำวินิจฉัย องค์คณะต้องมีตุลาการไม่น้อยกว่า 7 คน ตุลาการที่ไม่ร่วมพิจารณาประเด็นสำคัญไม่มีอำนาจทำคำวินิจฉัย

เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ศาลหรือคณะตุลาการมีอำนาจดำเนินการต่างๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตราที่อ้างถึง

เมื่อศาลรับคำร้องไว้ ต้องส่งสำเนาให้ผู้ถูกร้อง ซึ่งต้องยื่นคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาภายใน 15 วันนับแต่วันได้รับสำเนา

คู่กรณีสามารถแก้ไขเพิ่มเติมคำร้องหรือคำชี้แจงได้ แต่ต้องยื่นก่อนวันที่ศาลกำหนดวินิจฉัยไม่น้อยกว่า 7 วัน หากน้อยกว่านั้นหรือทำให้ประเด็นเปลี่ยน ศาลอาจไม่รับ

การส่งเอกสารระหว่างศาลกับคู่กรณี พยาน หรือผู้เกี่ยวข้อง ให้ส่ง ณ ภูมิลำเนาหรือสถานที่ที่แจ้งไว้ ตามวิธีการและข้อกำหนดของศาล

ศาลกำหนดประเด็นและลำดับประเด็น ตุลาการทุกคนต้องทำความเห็นส่วนตนตามประเด็น และไม่อาจปฏิเสธวินิจฉัยโดยอ้างว่าเรื่องไม่อยู่ในอำนาจของศาล

ศาลอาจงดการไต่สวนหากมีพยานหลักฐานเพียงพอหรือเป็นปัญหาข้อกฎหมาย อาจสั่งงดสืบพยานที่ไม่ชอบหรือไม่เกี่ยวข้อง และตุลาการ 2 ใน 3 อาจมีมติไม่รับพยานที่กระทบความมั่นคง

การนั่งพิจารณาต้องเปิดเผย เว้นแต่เพื่อรักษาความเรียบร้อยหรือประโยชน์สาธารณะ ต้องแจ้งวันนัดไต่สวนครั้งแรกให้คู่กรณีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน

คู่กรณีมีสิทธิอ้างพยานหลักฐาน ตรวจ และขอสำเนาพยานหลักฐานทั้งของตนและของอีกฝ่าย โดยต้องยื่นบัญชีพยานหลักฐานและวิธีการได้มาประกอบ

เพื่อให้การพิจารณาคดีรวดเร็วและเป็นธรรม ศาลอาจกำหนดให้ตรวจพยานหลักฐานล่วงหน้า โดยต้องแจ้งคู่กรณีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน

ศาลสอบถามพยานบุคคลด้วยตนเองและให้พยานแถลงหรือตอบคำถาม ศาลอาจอนุญาตให้คู่กรณีซักถามพยานเพิ่มเติมได้ตามประเด็นที่ศาลกำหนด

ศาลอาจอนุญาตให้ไต่สวนพยานที่อยู่นอกที่ทำการโดยใช้ระบบประชุมทางจอภาพได้ ซึ่งถือว่าเป็นการกระทำในห้องพิจารณาของศาล

ศาลอาจกำหนดให้พยานเสนอบันทึกถ้อยคายืนยันข้อเท็จจริงหรือความเห็นล่วงหน้า คู่กรณีที่ติดใจคัดค้านต้องยื่นคำคัดค้านก่อนวันนัดไม่น้อยกว่าสามวัน

กำหนดให้นำบทบัญญัติมาใช้บังคับโดยอนุโลมในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการพิจารณา

ศาลต้องบันทึกรายงานการพิจารณาคดีรวมไว้ในสำนวนและให้คู่กรณีกับพยานลงลายมือชื่อ โดยบันทึกการให้ถ้อยคาด้วยอุปกรณ์บันทึกเสียงหรือภาพ

คู่กรณีมีสิทธิร้องขอให้มีการแถลงการณ์เปิดหรือปิดคดีได้ตามที่ศาลเห็นสมควร โดยต้องทำเป็นหนังสือเว้นแต่ศาลอนุญาตให้กระทำด้วยวาจา

คู่กรณี พยาน หรือบุคคลภายนอกที่มีส่วนได้เสีย มีสิทธิขอตรวจดูหรือขอสำเนาเอกสารในสำนวนได้ตามหลักเกณฑ์ของศาล

กำหนดให้ศาลเป็นผู้มีหน้าที่บันทึกรายงานการพิจารณาคดีตลอดกระบวนการ

รัฐพึงส่งเสริมและคุ้มครองชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ให้ดำรงชีวิตตามวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตดั้งเดิมได้ตามความสมัครใจอย่างสงบสุข เท่าที่ไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี และไม่เป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐหรือสุขภาพอนามัย

รัฐพึงเสริมสร้างครอบครัว จัดที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม ส่งเสริมสุขภาพและกีฬา พัฒนาคน ช่วยเหลือเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ยากไร้และผู้ด้อยโอกาส คุ้มครองจากความรุนแรง และคำนึงถึงความต้องการที่ต่างกันตามเพศ วัย และสภาพบุคคลในการจัดงบประมาณ

คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญถือเสียงข้างมาก ตุลาการทุกคนในองค์คณะต้องออกเสียงในทุกประเด็นห้ามงดออกเสียง เว้นแต่มีเหตุตามที่บัญญัติไว้

คำวินิจฉัยต้องประกอบด้วยข้ออ้างคำขอ ประเด็นแห่งคดี สรุปข้อเท็จจริง เหตุผลการวินิจฉัย และบทบัญญัติที่อ้างอิง รวมทั้งลายมือชื่อตุลาการ

ศาลมีอำนาจกำหนดคำบังคับในคำวินิจฉัยเพื่อให้มีผลตามคำวินิจฉัย องค์กรที่มีหน้าที่บังคับต้องรายงานผลต่อศาลภายในสามสิบวัน

ตุลาการทุกคนต้องทำความเห็นส่วนตนเป็นหนังสือและแถลงด้วยวาจาก่อนลงมติ คำวินิจฉัยต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษาภายในสามสิบวัน

คำวินิจฉัยของศาลมีผลในวันอ่าน ถ้าคู่กรณีทราบนัดโดยชอบแต่ไม่มา ถือว่าคำวินิจฉัยนั้นได้อ่านโดยชอบแล้ว

คำสั่งไม่รับคำร้องหรือจำหน่ายคดีต้องประกอบด้วยความเป็นมาของคดี เหตุผล ความเห็นประกอบ และบทบัญญัติที่อ้างอิง

ศาลอาจมีคำสั่งแก้ไขข้อผิดพลาดหรือผิดหลงเล็กน้อยในคำวินิจฉัยหรือคำสั่ง โดยต้องไม่เป็นการกลับหรือแก้ผลในคำวินิจฉัยเดิม

ประธานศาลรัฐธรรมนูญและตุลาการที่ดำรงตำแหน่งอยู่ก่อนพ.ร.บ.ใช้บังคับ คงอยู่ในตำแหน่งต่อไปจนครบวาระตามรัฐธรรมนูญ 2550

การสรรหาหรือคัดเลือกบุคคลให้ดำรงตำแหน่งแทนประธานหรือตุลาการศาลรัฐธรรมนูญดำเนินการตามบทบัญญัติที่กำหนดไว้

คณะกรรมการสรรหาดำเนินการตามที่บทบัญญัติกำหนดไว้ในการสรรหาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ

ข้อกำหนด ระเบียบ ประกาศ คำสั่ง หรือมติของศาลที่ออกตามรัฐธรรมนูญ 2550 ยังมีผลใช้บังคับต่อไปเท่าที่ไม่ขัดรัฐธรรมนูญหรือพ.ร.บ.นี้

การดำเนินการไต่สวนหรือการอื่นก่อนพ.ร.บ.ใช้บังคับถือว่าชอบด้วยพ.ร.บ.นี้ ส่วนที่ยังค้างดำเนินการต่อตามพ.ร.บ.นี้หรือตามมติของศาล

ในการเลือกตั้งทั่วไป เมื่อมี ส.ส. ได้รับเลือกตั้งถึงร้อยละเก้าสิบห้าแล้ว หากจำเป็นอาจเรียกประชุมรัฐสภาได้โดยถือว่าสภาประกอบด้วยสมาชิกเท่าที่มีอยู่

การเลือกตั้ง ส.ส. แบบแบ่งเขตใช้การออกเสียงโดยตรงและลับ แต่ละเขตมี ส.ส. หนึ่งคน ผู้ได้คะแนนสูงสุดและสูงกว่าคะแนนไม่เลือกผู้ใดเป็นผู้ได้รับเลือก

กำหนดวิธีคำนวณจำนวน ส.ส. ของแต่ละจังหวัดโดยใช้จำนวนราษฎรเฉลี่ยต่อ ส.ส. 400 คน จังหวัดที่ราษฎรเกินเกณฑ์ได้ ส.ส. เพิ่มขึ้นตามสัดส่วน

ผู้สมัคร ส.ส. แบบแบ่งเขตต้องเป็นผู้ที่พรรคการเมืองส่งสมัคร สมัครได้เขตเดียว และถอนการสมัครได้เฉพาะกรณีผู้สมัครตายหรือขาดคุณสมบัติ

ในการเลือกตั้งทั่วไป พรรคการเมืองต้องแจ้งรายชื่อผู้ที่จะเสนอให้สภาแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีไม่เกินสามรายชื่อต่อ กกต. ก่อนปิดรับสมัคร

การเสนอชื่อบุคคลตามมาตรา ๘๘ ต้องเป็นไปตามหลัก เกณฑ์ ดังต่อไปนี้ (๑) ต้องมีหนังสือยินยอมของบุคคลซึ่งได้รับการเสนอชื่อ โดยมีราย ละเอ...

พรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครแบบแบ่งเขตแล้วมีสิทธิส่งผู้สมัครแบบบัญชีรายชื่อ โดยต้องให้สมาชิกพรรคมีส่วนร่วมและคำนึงถึงความเท่าเทียมระหว่างชายและหญิง

การคำนวณจำนวน ส.ส. บัญชีรายชื่อของแต่ละพรรคใช้คะแนนรวมทั้งประเทศเป็นสัดส่วนโดยตรง โดยผู้มีรายชื่อในบัญชีได้รับเลือกตามลำดับ

เขตที่ไม่มีผู้สมัครได้คะแนนมากกว่าคะแนนไม่เลือกผู้ใด ให้จัดเลือกตั้งใหม่ โดยไม่นำคะแนนเดิมไปคำนวณบัญชีรายชื่อ

กรณีต้องมีการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตใหม่บางเขตก่อนประกาศผล การคำนวณจำนวน ส.ส. เป็นไปตามพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง

ภายในหนึ่งปีหลังการเลือกตั้งทั่วไป หากต้องจัดเลือกตั้งใหม่เพราะไม่สุจริตเที่ยงธรรม ให้นำหลักเกณฑ์ที่กำหนดมาใช้บังคับ

ผู้มีสิทธิเลือกตั้งต้องมีสัญชาติไทย อายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีในวันเลือกตั้ง และมีชื่อในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งไม่น้อยกว่าเก้าสิบวัน

ภิกษุ สามเณร นักพรต ผู้ถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง ผู้ถูกคุมขัง และวิกลจริต เป็นบุคคลที่ต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิเลือกตั้ง

ผู้สมัคร ส.ส. ต้องมีสัญชาติไทยโดยกำเนิด อายุไม่ต่ำกว่า 25 ปี เป็นสมาชิกพรรคเดียวไม่น้อยกว่าเก้าสิบวัน และมีความเกี่ยวข้องกับจังหวัดที่สมัคร

บุคคลที่ติดยาเสพติด ล้มละลาย เป็นเจ้าของหรือถือหุ้นในสื่อมวลชน หรือมีลักษณะต้องห้ามตามมาตราอื่น ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็น ส.ส.

อายุของสภาผู้แทนราษฎรมีกำหนดคราวละสี่ปีนับแต่วันเลือกตั้ง และห้ามควบรวมพรรคการเมืองที่มีสมาชิกเป็น ส.ส. ในระหว่างอายุสภา

สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเริ่มตั้งแต่วันเลือกตั้ง

สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง เมื่อ (๑) ถึงคราวออกตามอายุของสภาผู้แทนราษฎร หรือมีการยุบสภาผู้แทน ราษฎร (๒) ตาย (๓) ลาอ...

เมื่ออายุสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง พระมหากษัตริย์ต้องทรงตราพระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกตั้งทั่วไปภายใน 45 วัน โดยต้องเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักรตามที่ กกต. ประกาศกำหนด

พระมหากษัตริย์ทรงมีพระราชอำนาจยุบสภาผู้แทนราษฎรโดยพระราชกฤษฎีกา ทำได้เพียงครั้งเดียวในเหตุการณ์เดียวกัน และ กกต. ต้องกำหนดวันเลือกตั้งใหม่ภายใน 45-60 วัน

บัญญัติถึงกรณีที่มีเหตุจำเป็นอันมิอาจหลีกเลี่ยงได้ ทำให้ไม่สามารถจัดการเลือกตั้งได้ตามวันที่ กกต. กำหนด

เมื่อตำแหน่ง ส.ส. ว่างลงเพราะเหตุอื่นนอกจากสิ้นอายุสภาหรือยุบสภา สำหรับ ส.ส. เขตให้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดเลือกตั้งแทน เว้นแต่อายุสภาเหลือไม่ถึง 180 วัน

พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งหัวหน้าพรรคที่มี ส.ส. มากที่สุดและไม่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีหรือประธานสภาเป็นผู้นำฝ่ายค้าน หากสมาชิกเท่ากันให้จับสลาก

วุฒิสภาประกอบด้วยสมาชิก 200 คน มาจากการเลือกกันเองของผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญในกลุ่มอาชีพต่างๆ ของสังคม ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ

กำหนดคุณสมบัติของ ส.ว. ได้แก่ สัญชาติไทยโดยการเกิด อายุไม่ต่ำกว่า 40 ปี มีประสบการณ์ไม่น้อยกว่า 10 ปี และมีความเกี่ยวพันกับพื้นที่ที่สมัคร

วุฒิสภามีอายุคราวละ 5 ปี นับแต่วันประกาศผลการเลือก และ ส.ว. ยังคงอยู่ในตำแหน่งปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีสมาชิกวุฒิสภาชุดใหม่

เมื่ออายุวุฒิสภาสิ้นสุดลงให้มีการเลือกสมาชิกวุฒิสภาใหม่ตามบทบัญญัติที่กำหนดไว้

ประธานสภาส่งคำร้องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยการสิ้นสุดสมาชิกภาพ ศาลอาจสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่ระหว่างพิจารณา และหากวินิจฉัยว่าสิ้นสุดให้พ้นตำแหน่งนับแต่วันที่หยุดปฏิบัติหน้าที่

ผู้เคยเป็น ส.ว. ที่พ้นจากตำแหน่งมายังไม่เกิน 2 ปี จะดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีหรือตำแหน่งทางการเมืองไม่ได้ เว้นแต่เป็นสมาชิกหรือผู้บริหารท้องถิ่น

บัญญัติถึงการกระทำที่ต้องห้ามของสมาชิกรัฐสภาตามที่อ้างอิงไว้ในมาตราอื่น

ส.ส. และ ส.ว. เป็นผู้แทนปวงชนชาวไทย ไม่ผูกพันตามอาณัติใดๆ และต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริตเพื่อประโยชน์ส่วนรวมโดยปราศจากผลประโยชน์ขัดกัน

ก่อนรับหน้าที่ ส.ส. และ ส.ว. ต้องปฏิญาณตนในที่ประชุมสภาว่าจะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริตเพื่อประโยชน์ประเทศและปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญทุกประการ

แต่ละสภามีประธาน 1 คนและรองประธาน 1-2 คน พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามมติสภา และประธาน-รองประธานสภาผู้แทนราษฎรจะดำรงตำแหน่งในพรรคการเมืองขณะเดียวกันไม่ได้

ประธานและรองประธานสภาผู้แทนราษฎรดำรงตำแหน่งจนสิ้นอายุสภาหรือยุบสภา ส่วนประธานและรองประธานวุฒิสภาดำรงตำแหน่งจนสิ้นอายุวุฒิสภา

กรณีตำแหน่งผู้นำฝ่ายค้านว่างลงตามกรณีที่กำหนด พระมหากษัตริย์จะทรงแต่งตั้งผู้นำฝ่ายค้านคนใหม่แทนตำแหน่งที่ว่าง

ประธานสภามีหน้าที่ดำเนินกิจการสภาตามข้อบังคับและต้องวางตัวเป็นกลาง รองประธานปฏิบัติหน้าที่แทนเมื่อประธานไม่อยู่ และหากทั้งคู่ไม่อยู่ให้สมาชิกเลือกกันเองเป็นประธานชั่วคราว

การประชุมสภาต้องมีสมาชิกมาไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งจึงครบองค์ประชุม ลงมติด้วยเสียงข้างมาก หากเสียงเท่ากันประธานออกเสียงชี้ขาด และรายงานการประชุมต้องเปิดเผยต่อสาธารณะ

ต้องเรียกประชุมรัฐสภาภายใน 15 วันหลังประกาศผลเลือกตั้ง มีสมัยประชุมสามัญ 2 สมัยต่อปี สมัยละ 120 วัน และปิดก่อนกำหนดได้เฉพาะเมื่อรัฐสภาเห็นชอบ

พระมหากษัตริย์ทรงเรียก เปิด และปิดประชุมรัฐสภา ทรงทำรัฐพิธีเปิดประชุมสมัยแรกด้วยพระองค์เองหรือโปรดให้ผู้แทนทำแทน และทรงเรียกประชุมสมัยวิสามัญได้เมื่อจำเป็น

มาตรานี้อ้างอิงถึงบทบัญญัติอื่นที่เกี่ยวข้องกับการประชุมรัฐสภา

สมาชิกรัฐสภามีเอกสิทธิ์โดยเด็ดขาดในการแสดงความคิดเห็นและออกเสียงในที่ประชุม ห้ามฟ้องร้อง แต่ไม่คุ้มครองหากถ้อยคำปรากฏนอกรัฐสภาและมีลักษณะเป็นความผิดต่อบุคคลอื่น

ระหว่างสมัยประชุมห้ามจับหรือคุมขังสมาชิกในฐานะผู้ต้องหาคดีอาญา เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากสภาหรือจับในขณะกระทำผิด และหากถูกคุมขังก่อนสมัยประชุมต้องปล่อยตัวเมื่อประธานร้องขอ

การเรียกประชุม ขยายเวลา และปิดประชุมรัฐสภาทุกครั้งต้องกระทำโดยพระราชกฤษฎีกา

การประชุมสภาโดยหลักเป็นการเปิดเผย แต่สามารถประชุมลับได้หากคณะรัฐมนตรีหรือสมาชิกไม่น้อยกว่า 1 ใน 4 ร้องขอ

สภามีอำนาจตราข้อบังคับการประชุมครอบคลุมเรื่องประธานสภา คณะกรรมาธิการ วิธีประชุม การเสนอและพิจารณากฎหมาย รวมถึงประมวลจริยธรรมของสมาชิก

สภามีอำนาจตั้งคณะกรรมาธิการสามัญจากสมาชิก และตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญหรือร่วมจากผู้ที่เป็นหรือไม่เป็นสมาชิกก็ได้

กำหนดให้ต้องมีพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ 10 ฉบับ ครอบคลุมการเลือกตั้ง วุฒิสภา กกต. พรรคการเมือง ป.ป.ช. ศาลรัฐธรรมนูญ และองค์กรอิสระอื่นๆ

ร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญเสนอได้โดยคณะรัฐมนตรีตามข้อแนะนำของศาลหรือองค์กรอิสระ หรือโดย ส.ส. ไม่น้อยกว่า 1 ใน 10 ของจำนวน ส.ส. ทั้งหมด

ร่าง พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญเสนอต่อรัฐสภา ประชุมร่วมกันพิจารณาให้เสร็จใน 180 วัน วาระ 3 ต้องได้คะแนนเกินกึ่งหนึ่ง หากไม่เสร็จตามกำหนดถือว่าเห็นชอบตามร่างที่เสนอ

ร่าง พ.ร.บ. เสนอต่อสภาผู้แทนราษฎรก่อน โดย ครม. / ส.ส. ไม่น้อยกว่า 20 คน / ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 10,000 คน และหากเป็นร่างเกี่ยวด้วยการเงินต้องมีคำรับรองของนายกรัฐมนตรี

ร่าง พ.ร.บ.เกี่ยวด้วยการเงิน คือร่างที่เกี่ยวกับภาษี งบประมาณ เงินกู้ หรือเงินตรา หากสงสัยให้ประชุมร่วมระหว่างประธานสภาและประธานกรรมาธิการสามัญวินิจฉัย

หากร่าง พ.ร.บ. ที่ไม่ใช่ร่างเกี่ยวด้วยการเงินตอนรับหลักการ แต่ถูกแก้ไขจนมีลักษณะเป็นเช่นนั้น ประธานสภาต้องสั่งระงับการพิจารณาไว้ก่อน

สภาผู้แทนราษฎรเสนอร่าง พ.ร.บ. ที่ผ่านแล้วให้วุฒิสภาพิจารณาภายใน 60 วัน (30 วันสำหรับร่างเงิน) ขยายได้อีกไม่เกิน 30 วัน

คณะกรรมาธิการมีอำนาจสอบหาข้อเท็จจริงเรื่องที่อยู่ในอำนาจสภา เรียกเอกสารและบุคคลมาให้ข้อมูลได้ แต่ห้ามเรียกผู้พิพากษาหรือตุลาการในส่วนที่ปฏิบัติหน้าที่พิจารณาคดี

บัญญัติถึงเงื่อนไขที่สภาผู้แทนราษฎรจะยกร่างพระราชบัญญัติที่ถูกยับยั้งตามบทบัญญัติที่กำหนด

หากวุฒิสภาพิจารณาร่าง พ.ร.บ. ไม่เสร็จตามกำหนด ถือว่าให้ความเห็นชอบ และการแจ้งว่าเป็นร่างเกี่ยวด้วยการเงินถือเป็นเด็ดขาด หากไม่แจ้งถือว่าไม่ใช่

การจ่ายเงินแผ่นดินต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมายงบประมาณหรือกฎหมายวินัยการเงินการคลัง เว้นแต่กรณีเร่งด่วนจ่ายก่อนได้แต่ต้องเป็นไปตามกฎหมาย

งบประมาณรายจ่ายแผ่นดินต้องทำเป็นพระราชบัญญัติ หากออกไม่ทันให้ใช้งบประมาณปีก่อนพลางก่อน และรัฐต้องจัดสรรงบให้พอกับการปฏิบัติหน้าที่โดยอิสระของสภา ศาล และองค์กรอิสระ

การเสนอร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปีต้องแสดงแหล่งที่มารายได้ ผลสัมฤทธิ์ที่คาดหวัง และความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติตามกฎหมายวินัยการเงินการคลัง

ระยะเวลายับยั้งร่างพระราชบัญญัติ 180 วัน ให้ลดเหลือ 10 วัน สำหรับร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน

ข้อความเชื่อมต่อในกระบวนการนิติบัญญัติ (ข้อความที่สกัดได้ไม่สมบูรณ์จากต้นฉบับ)

ร่างพระราชบัญญัติที่ผ่านรัฐสภาแล้ว นายกรัฐมนตรีต้องนำขึ้นทูลเกล้าถวายเพื่อลงพระปรมาภิไธย และเมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วจึงมีผลบังคับใช้เป็นกฎหมาย

หากพระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นชอบร่าง พ.ร.บ. รัฐสภาสามารถยืนยันด้วยคะแนนสองในสามของสมาชิกทั้งสองสภา และหากพ้น 30 วันยังไม่ได้รับพระราชทานคืน นายกรัฐมนตรีสามารถประกาศบังคับใช้ได้

เมื่อยุบสภาหรืออายุสภาสิ้นสุด ร่าง พ.ร.บ.ที่ค้างพิจารณาให้ตกไป แต่คณะรัฐมนตรีชุดใหม่สามารถร้องขอให้รัฐสภาพิจารณาต่อไปได้ภายใน 60 วันนับแต่เปิดประชุม

กำหนดให้นำร่างกฎหมายขึ้นทูลเกล้าถวายภายใน 20 วันนับแต่วันพ้นกำหนดเวลาที่กำหนดไว้

ให้นำความในมาตรา ๑๔๘ มาใช้บังคับแก่ร่างข้อบังคับการ ประชุมสภาผู้แทนราษฎร ร่างข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา และร่างข้อบังคับการประชุม ร...

สมาชิกรัฐสภามีสิทธิตั้งกระทู้ถามรัฐมนตรีทั้งเป็นหนังสือและด้วยวาจา แต่รัฐมนตรีอาจปฏิเสธตอบได้หากเป็นเรื่องที่กระทบความปลอดภัยหรือประโยชน์สำคัญของแผ่นดิน

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 มีสิทธิเสนอญัตติอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีรายคนหรือทั้งคณะ มติไม่ไว้วางใจต้องได้คะแนนเกินกึ่งหนึ่ง และห้ามยุบสภาขณะที่ญัตติยังค้างอยู่

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไม่น้อยกว่า 1 ใน 10 มีสิทธิเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายซักถามรัฐบาลเพื่อซักถามข้อเท็จจริงหรือเสนอแนะปัญหาโดยไม่มีการลงมติ

สมาชิกวุฒิสภาไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 มีสิทธิขอให้คณะรัฐมนตรีมาแถลงข้อเท็จจริงหรือชี้แจงปัญหาการบริหารราชการแผ่นดินในวุฒิสภา โดยไม่มีการลงมติ

การเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปตามมาตรา ๑๕๑

ผู้นำฝ่ายค้านสามารถขอเปิดอภิปรายทั่วไปร่วมรัฐสภาเรื่องความมั่นคงหรือเศรษฐกิจ ประธานรัฐสภาต้องจัดประชุมภายใน 15 วัน โดยประชุมลับและห้ามลงมติ

กำหนดกรณีที่รัฐสภาต้องประชุมร่วมกัน เช่น การให้ความเห็นชอบการแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ และกรณีอื่นตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด

หากวุฒิสภาไม่ส่งร่างพระราชบัญญัติคืนภายในกำหนดเวลา ให้นำบทบัญญัติที่กำหนดไว้มาใช้บังคับโดยอนุโลม

พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีไม่เกิน 35 คน ประกอบเป็นคณะรัฐมนตรีบริหารราชการแผ่นดิน โดยนายกฯ ต้องได้รับความเห็นชอบจากสภาผู้แทนราษฎร

ประธานสภาผู้แทนราษฎรลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี และนายกรัฐมนตรีจะดำรงตำแหน่งรวมกันเกิน 8 ปีมิได้ ไม่ว่าจะติดต่อกันหรือไม่

กำหนดเงื่อนไขการเสนอชื่อบุคคลเป็นนายกรัฐมนตรี หากไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ ให้ถือว่าไม่มีการเสนอชื่อบุคคลนั้น

ก่อนเข้ารับหน้าที่ รัฐมนตรีต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ว่าจะจงรักภักดี ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์ และรักษารัฐธรรมนูญทุกประการ

บทบัญญัติเกี่ยวกับการให้ความเห็นชอบในการประกาศสงครามตามมาตราที่กำหนด (ข้อความที่สกัดได้ไม่สมบูรณ์จากต้นฉบับ)

รัฐมนตรีมีสิทธิเข้าประชุมและแสดงความเห็นในสภาแต่ไม่มีสิทธิออกเสียง เว้นแต่รัฐมนตรีผู้นั้นเป็น ส.ส.ด้วย

คณะรัฐมนตรีต้องบริหารราชการตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์ รักษาวินัยการเงิน ยึดหลักธรรมาภิบาล และรับผิดชอบร่วมกันต่อรัฐสภา

บทบัญญัติเกี่ยวกับการตราข้อบังคับการประชุมรัฐสภาตามมาตราที่กำหนด (ข้อความที่สกัดได้ไม่สมบูรณ์จากต้นฉบับ)

คณะรัฐมนตรีสามารถขอให้มีการออกเสียงประชามติในเรื่องที่เหมาะสม โดยต้องไม่ขัดรัฐธรรมนูญและไม่เกี่ยวกับตัวบุคคลใดเป็นการเฉพาะ

กำหนดเหตุที่ทำให้รัฐมนตรีทั้งคณะพ้นจากตำแหน่ง รวมถึงกรณีที่ความเป็นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีสิ้นสุดลง

กำหนดให้รัฐมนตรีพ้นจากการปฏิบัติหน้าที่นับแต่วันที่มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม

คณะรัฐมนตรีที่พ้นจากตำแหน่งตามมาตรา ๑๖๗ (๒) และ ต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปตามมาตรา ๑๖๘ ต้องปฏิบัติหน้าที่ตามเงื่อนไข ดังต่อไปนี้ (๑) ...

กำหนดเหตุให้ความเป็นรัฐมนตรีสิ้นสุดลง ได้แก่ อายุสภาสิ้นสุด ยุบสภา คณะรัฐมนตรีลาออก หรือพ้นจากตำแหน่งตามเหตุอื่นที่กำหนด

นอกจากเหตุทั่วไปแล้ว ความเป็นนายกรัฐมนตรียังสิ้นสุดลงเมื่อครบกำหนดเวลาตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้

พระมหากษัตริย์ทรงตราพระราชกำหนดได้ในกรณีฉุกเฉินเร่งด่วน และต้องเสนอรัฐสภาอนุมัติโดยเร็ว หากไม่ได้รับอนุมัติพระราชกำหนดนั้นตกไป แต่ไม่กระทบกิจการที่เกิดขึ้นแล้ว

สมาชิกสภาไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 มีสิทธิเข้าชื่อเสนอความเห็นต่อประธานสภาว่าพระราชกำหนดไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญก่อนที่สภาจะอนุมัติ

หากจำเป็นต้องมีกฎหมายภาษีอากรหรือเงินตราที่ต้องพิจารณาโดยด่วนและเป็นความลับเพื่อรักษาประโยชน์ของแผ่นดิน พระมหากษัตริย์ทรงตราพระราชกำหนดได้

พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการตราพระราชกฤษฎีกาได้โดยต้องไม่ขัดต่อกฎหมาย

พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจประกาศใช้และเลิกใช้กฎอัยการศึก โดยในกรณีเร่งด่วนเฉพาะพื้นที่ เจ้าหน้าที่ทหารสามารถดำเนินการได้ตามกฎหมาย

ในกรณีพิเศษที่วุฒิสภาต้องพิจารณาแต่งตั้งบุคคล ประธานวุฒิสภาจะนำความกราบบังคมทูลให้ประกาศเรียกประชุมสมัยวิสามัญ และวุฒิสภาทำหน้าที่รัฐสภาได้

บทบัญญัติเกี่ยวกับการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญตามมาตราที่กำหนดซึ่งต้องดำเนินการในที่ประชุมรัฐสภา (ข้อความที่สกัดได้ไม่สมบูรณ์จากต้นฉบับ)

พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการพระราชทานอภัยโทษแก่ผู้ต้องโทษได้

พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งและให้ข้าราชการระดับปลัดกระทรวงและอธิบดีพ้นจากตำแหน่ง ยกเว้นกรณีเสียชีวิต เกษียณ หรือถูกลงโทษ

ข้าราชการประจำและพนักงานของรัฐที่ไม่ใช่ข้าราชการการเมือง จะดำรงตำแหน่งข้าราชการการเมืองหรือตำแหน่งทางการเมืองอื่นมิได้

บทกฎหมายและพระบรมราชโองการด้านราชการแผ่นดินทุกฉบับต้องมีรัฐมนตรีลงนามรับสนอง เว้นแต่รัฐธรรมนูญบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น

เงินประจำตำแหน่งและสิทธิประโยชน์ของผู้ดำรงตำแหน่งระดับสูงฝ่ายนิติบัญญัติและองคมนตรีให้กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา รวมทั้งบำเหน็จบำนาญขององคมนตรีที่พ้นตำแหน่ง

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 184 กำหนดข้อห้ามรัฐมนตรีกระทำการที่อาจขัดกันแห่งผลประโยชน์

กำหนดเหตุสิ้นสุดสมาชิกภาพ ส.ส. กรณีลาออกจากพรรค ถูกมติพรรคขับออก หรือยุบพรรค พร้อมกำหนดระยะเวลา 30-60 วันในการหาพรรคใหม่

ให้นำความในมาตรา ๑๘๔ มาใช้บังคับแก่รัฐมนตรีด้วยโดย อนุโลม เว้นแต่กรณี ดังต่อไปนี้ (๑) การดำรงตำแหน่งหรือการดำเนินการที่กฎหมายบัญญั...

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 187 บัญญัติห้ามรัฐมนตรีเป็นคู่สัญญาหรือมีส่วนได้เสียในสัญญากับรัฐในช่วงเวลาที่กำหนด

การพิพากษาคดีเป็นอำนาจของศาล กระทำในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ และผู้พิพากษามีอิสระในการพิจารณาโดยรวดเร็ว เป็นธรรม ปราศจากอคติ

ศาลทุกแห่งตั้งขึ้นได้โดยพระราชบัญญัติเท่านั้น และห้ามตั้งศาลพิเศษเพื่อพิจารณาคดีใดคดีหนึ่งแทนศาลที่มีอยู่แล้วตามกฎหมาย

พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งและถอดถอนผู้พิพากษาและตุลาการ กรณีพ้นตำแหน่งเพราะตาย เกษียณ หรือถูกลงโทษ ให้นำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงทราบ

ผู้พิพากษาและตุลาการต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ก่อนเข้ารับหน้าที่ โดยให้คำมั่นปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์ ปราศจากอคติ เพื่อความยุติธรรมแก่ประชาชน

[ข้อความบางส่วน] บัญญัติให้การบริหารงานบุคคลของคณะกรรมการตุลาการศาลต่าง ๆ และวินัยทหารเป็นข้อยกเว้นที่ไม่อยู่ในอำนาจพิจารณาของศาลปกครอง

ศาลแต่ละแห่ง (ยกเว้นศาลทหาร) มีหน่วยงานธุรการอิสระบริหารงานบุคคลและงบประมาณ ขึ้นตรงต่อประธานศาล และศาลยุติธรรม-ปกครองมีระบบเงินเดือนเฉพาะ

ศาลยุติธรรมมีอำนาจทั่วไปในการพิจารณาพิพากษาคดีทุกประเภท เว้นแต่คดีที่กำหนดให้อยู่ในอำนาจของศาลอื่น

ศาลฎีกามีแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง องค์คณะ 5-9 คนเลือกรายคดี อุทธรณ์ต่อที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาได้ภายใน 30 วัน และมีผลให้พ้นตำแหน่งทันทีที่มีคำพิพากษา

การบริหารงานบุคคลของผู้พิพากษาศาลยุติธรรมต้องเป็นอิสระ โดยคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม มีประธานศาลฎีกาเป็นประธาน

ศาลปกครองมีอำนาจพิจารณาคดีที่เกิดจากการใช้อำนาจทางปกครอง มีศาลปกครองสูงสุดและชั้นต้น แต่ไม่รวมถึงการวินิจฉัยขององค์กรอิสระที่ใช้อำนาจตามรัฐธรรมนูญโดยตรง

การบริหารงานบุคคลของตุลาการศาลปกครองต้องเป็นอิสระ โดยคณะกรรมการตุลาการศาลปกครอง มีประธานศาลปกครองสูงสุดเป็นประธาน

ศาลทหารมีอำนาจพิจารณาคดีอาญาของบุคคลที่อยู่ในอำนาจศาลทหาร การจัดตั้งและวิธีพิจารณาเป็นไปตามกฎหมาย

ศาลรัฐธรรมนูญประกอบด้วยตุลาการ 9 คน ทรงแต่งตั้ง มาจาก: ผู้พิพากษาศาลฎีกา 3 คน ตุลาการศาลปกครองสูงสุด 2 คน ผู้ทรงคุณวุฒินิติศาสตร์ 1 คน รัฐศาสตร์ 1 คน ข้าราชการระดับอธิบดีขึ้นไป 2 คน

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญต้องมีสัญชาติไทยโดยกำเนิด อายุ 45-67 ปี วุฒิปริญญาตรีขึ้นไป มีความซื่อสัตย์เป็นที่ประจักษ์ และสุขภาพดี

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญต้องไม่เคยเป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหรือผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ และต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามตามที่กำหนด

คณะกรรมการสรรหาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญประกอบด้วยประธานศาลฎีกาเป็นประธาน ประธานสภาฯ ผู้นำฝ่ายค้าน ประธานศาลปกครองสูงสุด และผู้แทนองค์กรอิสระ

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญต้องได้รับความเห็นชอบจากวุฒิสภาเกินกึ่งหนึ่ง จากนั้นเลือกกันเองเป็นประธาน และประธานวุฒิสภานำกราบบังคมทูลเพื่อทรงแต่งตั้ง

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 205 บัญญัติเรื่องการดำรงตำแหน่งของตุลาการที่ได้รับความเห็นชอบจากวุฒิสภาแล้วแต่ยังมิได้พ้นจากตำแหน่งเดิม

ในการพิจารณาให้ความเห็นชอบตามมาตรา ๒๐๔ ถ้ามีผู้ ได้รับความเห็นชอบจากวุฒิสภาจำนวนไม่น้อยกว่าเจ็ดคน ให้ผู้ได้รับความเห็นชอบเลือก กัน...

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญมีวาระ 7 ปีนับแต่วันที่ทรงแต่งตั้ง และดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียวเท่านั้น

[ข้อความบางส่วน] มาตรา 208 บัญญัติเหตุพ้นตำแหน่งของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญนอกจากครบวาระ เช่น ขาดคุณสมบัติ และเหตุอื่น ๆ

เมื่อตุลาการพ้นตำแหน่งก่อนวาระและยังไม่มีผู้แทน ตุลาการที่เหลือปฏิบัติหน้าที่ต่อไปได้ แต่ต้องมีไม่น้อยกว่า 7 คน

ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจวินิจฉัยความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย ปัญหาอำนาจหน้าที่ของสถาบันการเมือง และหน้าที่อื่นตามรัฐธรรมนูญ

องค์คณะต้องไม่น้อยกว่า 7 คน ใช้เสียงข้างมาก ปฏิเสธการวินิจฉัยมิได้ และคำวินิจฉัยเด็ดขาดผูกพันทุกองค์กรของรัฐ

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 212 บัญญัติให้ศาลหรือคู่ความโต้แย้งว่ากฎหมายที่จะใช้บังคับขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญสามารถส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยได้

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 213 บัญญัติสิทธิของบุคคลในการยื่นคำร้องโดยตรงต่อศาลรัฐธรรมนูญเมื่อสิทธิเสรีภาพถูกละเมิด

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 214 บัญญัติเรื่องการหยุดปฏิบัติหน้าที่ของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในกรณีถูกกล่าวหาหรืออื่น ๆ

องค์กรอิสระมีความอิสระในการปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย และต้องปฏิบัติหน้าที่โดยสุจริต เที่ยงธรรม กล้าหาญ ปราศจากอคติ

ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระต้องมีคุณสมบัติทั่วไปเพิ่มเติมจากที่กำหนดเฉพาะ โดยต้องมีอายุ 45-70 ปี และคุณสมบัติอื่นตามที่กฎหมายกำหนด

[ข้อความไม่สมบูรณ์ในต้นฉบับ] มาตรา 217 บัญญัติให้คณะกรรมการสรรหา (ตามมาตรา 203) ทำหน้าที่สรรหาผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ (ยกเว้น กสม.)

[ข้อความบางส่วน] ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระพ้นตำแหน่งได้จาก: ตาย ลาออก ขาดคุณสมบัติ และเหตุอื่นตามที่กำหนด

ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระร่วมกำหนดมาตรฐานจริยธรรมที่ใช้บังคับกับตุลาการและผู้ดำรงตำแหน่งองค์กรอิสระ และขยายไปถึง ส.ส. ส.ว. และคณะรัฐมนตรีด้วย

องค์กรอิสระแต่ละแห่ง (ยกเว้น คตง.) มีหน่วยงานธุรการอิสระ มีหัวหน้าหน่วยงานที่ได้รับความเห็นชอบจากองค์กรและขึ้นตรงต่อองค์กรนั้น

องค์กรอิสระต้องร่วมมือช่วยเหลือกัน และหากพบการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายที่อยู่ในอำนาจขององค์กรอื่น ต้องแจ้งให้องค์กรนั้นดำเนินการ

กกต. ประกอบด้วยกรรมการ 7 คน ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำวุฒิสภา แบ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญทั่วไปจากคณะกรรมการสรรหา 5 คน และผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายจากที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา 2 คน

กรรมการ กกต. มีวาระ 7 ปี ดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียว หากกรรมการเหลือไม่ถึง 4 คนให้ทำได้เฉพาะงานที่จำเป็นเร่งด่วนเท่านั้น

กกต. มีอำนาจจัดและควบคุมการเลือกตั้งทุกระดับให้สุจริตเที่ยงธรรม มีอำนาจสั่งระงับหรือยกเลิกการเลือกตั้งที่ไม่ชอบ และดูแลพรรคการเมืองให้ดำเนินการตามกฎหมาย

ก่อนประกาศผลเลือกตั้ง หากมีหลักฐานว่าการเลือกตั้งไม่สุจริต กกต. มีอำนาจสั่งเลือกตั้งใหม่และระงับสิทธิสมัครของผู้กระทำผิดไว้ชั่วคราว

ว่าด้วยการดำเนินการตามบทบัญญัติที่อ้างถึงในมาตราก่อนหน้า เกี่ยวกับอำนาจของ กกต. ในการจัดการเลือกตั้ง

ระหว่างช่วงเลือกตั้งหรือประชามติ ห้ามจับ คุมขัง หรือหมายเรียกกรรมการ กกต. โดยไม่ได้รับอนุญาต ยกเว้นจับได้ในขณะกระทำความผิด

ผู้ตรวจการแผ่นดิน 3 คน ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำวุฒิสภา ต้องมีความซื่อสัตย์และประสบการณ์บริหารราชการไม่ต่ำกว่าอธิบดี 5 ปี สองคน และผู้มีประสบการณ์สาธารณะ 20 ปี หนึ่งคน

ผู้ตรวจการแผ่นดินมีวาระ 7 ปี นับแต่วันที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง และดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียว

ผู้ตรวจการแผ่นดินเสนอแนะให้หน่วยงานรัฐปรับปรุงกฎหมายที่ก่อภาระแก่ประชาชน แสวงหาข้อเท็จจริงกรณีความเดือดร้อน และเสนอต่อคณะรัฐมนตรีกรณีรัฐไม่ปฏิบัติหน้าที่

หน่วยงานธุรการของศาลต้องจัดทำประกาศผลคำวินิจฉัยส่งลงราชกิจจานุเบกษาโดยเร็ว และการแจ้งคู่กรณีฟังคำวินิจฉัยให้เป็นไปตามข้อกำหนดของศาล

ผู้ที่จะได้รับการสรรหาเป็นกรรมการองค์กรอิสระอาจมาจากผู้ที่ทำงานหรือเคยทำงานในภาคประชาสังคมไม่น้อยกว่า 20 ปี ตามที่คณะกรรมการสรรหากำหนด

กรรมการ ป.ป.ช. มีวาระ 7 ปี ดำรงตำแหน่งได้วาระเดียว หากกรรมการพ้นก่อนวาระให้กรรมการที่เหลือปฏิบัติหน้าที่ต่อ เว้นแต่เหลือน้อยกว่า 5 คน

ป.ป.ช. มีอำนาจไต่สวนทุจริตผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองและเจ้าหน้าที่รัฐ กำหนดให้ยื่นบัญชีทรัพย์สิน และตรวจสอบความร่ำรวยผิดปกติ

ว่าด้วยการดำเนินการไต่สวนตามวรรคสามที่บัญญัติไว้ในมาตราที่เกี่ยวข้อง

เมื่อมีเหตุสงสัยหรือมีการกล่าวหาว่าผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ตุลาการ หรือองค์กรอิสระมีพฤติการณ์ทุจริต ให้ดำเนินการตามบทบัญญัติที่กำหนด

คณะผู้ไต่สวนอิสระเมื่อไต่สวนเสร็จ หากไม่มีมูลให้สั่งยุติ หากละเมิดมาตรฐานจริยธรรมร้ายแรงให้ส่งเรื่องต่อศาลฎีกาวินิจฉัย

ว่าด้วยการส่งเรื่องหรือการดำเนินการตามบทบัญญัติที่อ้างถึงในมาตราที่เกี่ยวข้อง

กรรมการตรวจเงินแผ่นดินมีวาระ 7 ปี นับแต่วันที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง และดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียว

คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินวางนโยบาย กำหนดมาตรฐาน กำกับการตรวจเงิน ให้คำปรึกษาหน่วยงานรัฐ และสั่งลงโทษปกครองกรณีกระทำผิดวินัยการเงินการคลัง

ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำวุฒิสภา โดยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินเสนอชื่อ ต้องได้รับความเห็นชอบจากวุฒิสภากึ่งหนึ่ง

ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินปฏิบัติหน้าที่โดยเที่ยงธรรมปราศจากอคติ ตรวจเงินแผ่นดินตามนโยบาย ตรวจผลสัมฤทธิ์การใช้จ่าย และกำกับเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ

ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินมีความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่ รับผิดชอบต่อคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน และเป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดของสำนักงาน

หากพบหลักฐานทุจริตการใช้จ่ายเงินแผ่นดินเกินอำนาจผู้ว่าการ ให้แจ้ง ป.ป.ช. หรือ กกต. หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการต่อ

ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินเสนอผลตรวจสอบต่อคณะกรรมการตรวจเงินฯ หากเห็นพ้องและที่ประชุมร่วม ป.ป.ช.-กกต. เห็นชอบ ต้องแจ้งรัฐสภาและเปิดเผยต่อสาธารณะ

ว่าด้วยการปฏิบัติตามวรรคสองและกฎหมายที่ตราขึ้นตามบทบัญญัติที่อ้างถึง

กสม. ตรวจสอบรายงานการละเมิดสิทธิมนุษยชน เสนอแนะมาตรการป้องกัน จัดทำรายงานสถานการณ์เสนอต่อรัฐสภาและคณะรัฐมนตรี และสร้างความตระหนักแก่สังคม

พนักงานอัยการมีอิสระในการสั่งคดีโดยเที่ยงธรรมปราศจากอคติ การบริหารงานบุคคลต้องดำเนินโดยคณะกรรมการอัยการที่มีประธานซึ่งไม่ใช่อัยการ

ภายใต้บังคับมาตรา ๑ ให้มีการจัดการปกครองส่วนท้อง ถิ่นตามหลักแห่งการปกครองตนเองตามเจตนารมณ์ของประชาชนในท้องถิ่น ทั้งนี้ ตามวิธี การ...

อปท. มีหน้าที่ดูแลบริการสาธารณะเพื่อประชาชนในท้องถิ่นตามหลักพัฒนายั่งยืน และรัฐต้องจัดระบบภาษีให้ อปท. มีรายได้เพียงพอ

การบริหารงานบุคคล อปท. ต้องใช้ระบบคุณธรรม คำนึงถึงความเหมาะสมของแต่ละท้องถิ่น และมีมาตรฐานสอดคล้องกันเพื่อพัฒนาร่วมกันหรือสับเปลี่ยนบุคลากรได้

สมาชิกสภาท้องถิ่นต้องมาจากการเลือกตั้ง ผู้บริหารอาจมาจากการเลือกตั้งหรือสภาท้องถิ่นเห็นชอบ โดยคำนึงถึงการป้องกันทุจริตตามรัฐธรรมนูญ

อปท. สภาท้องถิ่น และผู้บริหารต้องเปิดเผยข้อมูลรายงานผลการดำเนินงานให้ประชาชนทราบ และมีกลไกให้ประชาชนมีส่วนร่วม

ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งใน อปท. มีสิทธิเข้าชื่อเสนอข้อบัญญัติท้องถิ่นหรือถอดถอนสมาชิกสภาและผู้บริหารท้องถิ่นตามหลักเกณฑ์กฎหมาย

การแก้ไขรัฐธรรมนูญที่เปลี่ยนแปลงระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขหรือเปลี่ยนรูปแบบของรัฐกระทำมิได้โดยเด็ดขาด

แก้ไข รธน. ต้อง: ญัตติจาก ครม. หรือ ส.ส. 1/5 → วาระ 1 เสียงกึ่งหนึ่ง+ส.ว. 1/3 → วาระ 3 ต้องมีฝ่ายค้าน+ส.ว. → ถ้าแก้หมวด 1-2 หรือหมวดแก้ไข ต้องลงประชามติ — ทำให้การแก้ไข รธน. ทำได้ยากมาก

การปฏิรูปประเทศต้องบรรลุ 3 เป้าหมาย ได้แก่ ชาติสงบสามัคคีพัฒนายั่งยืน สังคมยุติธรรมลดความเหลื่อมล้ำ และประชาชนมีคุณภาพชีวิตดีมีส่วนร่วมประชาธิปไตย

กำหนดให้ปฏิรูปด้านการเมืองให้ประชาชนมีส่วนร่วมและพรรคการเมืองโปร่งใส และด้านการบริหารราชการโดยนำเทคโนโลยีและบูรณาการข้อมูลรัฐ

ว่าด้วยกรอบการปฏิรูปประเทศภายใต้บังคับบทบัญญัติที่กำหนดไว้

ในการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายตามมาตรา ๒๕๘ ง. ด้าน กระบวนการยุติธรรม (๔) ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้ง ประกอบ ด้วย (๑) ...

การปฏิรูปประเทศต้องเป็นไปตามกฎหมายแผนปฏิรูป กำหนดวิธีการ การมีส่วนร่วม ขั้นตอน และระยะเวลาปฏิรูป โดยเริ่มภายใน 1 ปี และบรรลุผลสัมฤทธิ์ใน 5 ปี

คณะองคมนตรีที่ดำรงตำแหน่งอยู่ก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ 2560 ให้ถือเป็นคณะองคมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญฉบับนี้

ในช่วงเปลี่ยนผ่านก่อนมีการเลือกตั้ง ให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ทำหน้าที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภาต่อไป สมาชิก สนช. ทำหน้าที่ ส.ส. หรือ ส.ว. และสิ้นสุดลงเมื่อมีการเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกหลังการเลือกตั้ง

ข้าราชการการเมืองที่ตั้งขึ้นสนับสนุนคณะรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว พ.ศ. 2557 ยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไปในช่วงเปลี่ยนผ่านจนกว่าจะมีการดำเนินการตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

อำนาจของประธานรัฐสภา ประธาน ส.ส. และประธาน ส.ว. ตกเป็นของประธาน สนช. ในช่วงเปลี่ยนผ่าน สมาชิก สนช. ห้ามลงสมัคร ส.ส. ในการเลือกตั้งครั้งแรก เว้นแต่พ้นตำแหน่งภายใน 90 วัน

ให้สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไปชั่วคราวเพื่อเสนอแนะการปฏิรูปประเทศ จนกว่าจะมีกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอนการปฏิรูปประเทศมีผลบังคับ

คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) มีหน้าที่จัดทำหรือแก้ไขพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญสิบฉบับให้แล้วเสร็จภายใน 240 วัน นับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ โดยมุ่งขจัดการทุจริตทุกรูปแบบ

กำหนดให้ดำเนินการเลือกตั้ง ส.ส. ตามรัฐธรรมนูญใหม่ให้แล้วเสร็จภายใน 150 วัน นับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับการเลือกตั้งมีผลบังคับใช้

ในวาระเริ่มแรก วุฒิสภามีสมาชิก 250 คน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของ คสช. โดยผ่านกระบวนการสรรหาของคณะกรรมการที่ คสช. แต่งตั้งจำนวน 9–12 คน

วุฒิสภาวาระเริ่มแรกมีอำนาจพิเศษเพิ่มเติมในการติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัดการปฏิรูปประเทศและการดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติ นอกเหนือจากอำนาจปกติตามรัฐธรรมนูญ

วุฒิสภาวาระเริ่มแรกตามมาตรา 269 มีอายุ 5 ปีนับแต่วันที่มีพระบรมราชโองการแต่งตั้ง ไม่ใช่ระยะเวลาตามบทบัญญัติปกติ

ในห้าปีแรกหลังรัฐสภาชุดแรก การให้ความเห็นชอบนายกรัฐมนตรีต้องผ่านที่ประชุมร่วมของ ส.ส. และ ส.ว. แทนที่จะเป็นเพียงสภาผู้แทนราษฎรฝ่ายเดียว

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ และผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินที่ดำรงตำแหน่งอยู่เดิมยังคงอยู่ต่อไปจนกว่า พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญมีผลบังคับและมีการสรรหาใหม่

กำหนดให้ กสทช. ที่ตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ พ.ศ. 2553 เป็นองค์กรตามมาตรา 60 แห่งรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 นี้โดยอัตโนมัติ

กำหนดให้คณะรัฐมนตรีดำเนินการจัดให้มีกฎหมายตามที่รัฐธรรมนูญบัญญัติให้ตราขึ้น เพื่อรองรับการดำเนินการตามรัฐธรรมนูญให้ครบถ้วนภายในกำหนดเวลา

กำหนดให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระจัดทำมาตรฐานทางจริยธรรมตามมาตรา 219 ให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งปีนับแต่วันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ

คณะรัฐมนตรีต้องเสนอกฎหมายให้เป็นไปตามหมวด 5 (หน้าที่ของรัฐ) หมวด 6 (แนวนโยบายแห่งรัฐ) และหมวด 16 (การปฏิรูปประเทศ) ให้แล้วเสร็จภายใน 2 ปี

คณะรัฐมนตรีต้องกำกับให้หน่วยงานของรัฐจัดทำร่างกฎหมายที่จำเป็นตามรัฐธรรมนูญให้แล้วเสร็จ และเสนอต่อ สนช. หรือรัฐสภาเพื่อพิจารณา

ประกาศ คำสั่ง และการกระทำทั้งปวงของ คสช. หรือหัวหน้า คสช. ที่ใช้บังคับอยู่ก่อนและที่จะออกต่อไป ให้ชอบด้วยรัฐธรรมนูญและกฎหมาย การยกเลิกหรือแก้ไขต้องกระทำโดยกฎหมายหรือพระบรมราชโองการ