ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

นิยาม วิ.แพ่ง: ศาล=ศาลยุติธรรม คดี=ตั้งแต่ฟ้อง คำฟ้อง=ข้อหาโจทก์ คำให้การ=ข้อต่อสู้จำเลย

เขตอำนาจ: คดีมีข้อพิพาท→ฟ้องที่จำเลยมีภูมิลำเนา หรือ ที่มูลคดีเกิด | ไม่มีข้อพิพาท→ศาลที่ผู้ร้องอยู่

คดีอสังหาฯ: ฟ้องที่ศาลที่ทรัพย์ตั้งอยู่เท่านั้น ไม่ใช่ที่จำเลยอยู่ เช่น ฟ้องเรื่องที่ดินเชียงใหม่→ศาลเชียงใหม่

มาตรา 4 กำหนดว่าคำฟ้องให้เสนอต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาหรือศาลที่มูลคดีเกิดขึ้น ส่วนคำร้องขอให้เสนอต่อศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นหรือที่ผู้ร้องมีภูมิลำเนา

ฟ้องผิดศาล: ศาลโอนไปศาลที่ถูกได้ หรือ ยกฟ้อง ≠ ต้องฟ้องใหม่เสมอ

คดีสิทธิเรียกร้อง: ฟ้องที่ศาลที่สิทธิเกิดก็ได้ นอกจาก ม.2(ภูมิลำเนาจำเลย) หรือ ม.3(อสังหาฯ)

มาตรา 6/1 ให้ศาลชั้นต้นที่ไม่ใช่ศาลแพ่งโอนคดีไปศาลแพ่งได้หากผลคดีอาจกระทบสิ่งแวดล้อมหรือประโยชน์สาธารณะ โดยต้องขอความเห็นชอบจากประธานศาลอุทธรณ์

จำเลยหลายคน: ฟ้องศาลที่จำเลยคนไหนมีภูมิลำเนาก็ได้ ทุนทรัพย์ ≤ 300,000 → ศาลแขวงได้

ฟ้องผิดเขต: ศาลรับไว้แล้ว+ไม่มีใครคัดค้าน→พิจารณาต่อได้ ≠ ต้องยกฟ้องเสมอ

ฟ้องเจ้าหน้าที่รัฐ: ฟ้องที่ศาลที่ จ.พง. ทำหน้าที่ หรือ ภูมิลำเนาจำเลย

คดีไม่มีข้อพิพาท: เช่น ร้องจัดการมรดก/ร้องเป็นบุคคลสาบสูญ→ยื่นที่ศาลที่ผู้ร้องอยู่

หัวข้อหมวด 3 ว่าด้วยอำนาจและหน้าที่ของศาล ครอบคลุมมาตรา 11 ถึง 14

มาตรา 12 บัญญัติว่าเมื่อศาลมีผู้พิพากษาเพียงคนเดียว ผู้พิพากษานั้นอาจถูกคัดค้านด้วยเหตุที่กำหนดไว้หรือเหตุร้ายแรงอื่นที่อาจทำให้การพิจารณาเสียความยุติธรรม

มาตรา 13 กำหนดขั้นตอนเมื่อมีเหตุคัดค้านผู้พิพากษา ทั้งการขอถอนตัวและการยื่นคำร้องคัดค้านของคู่ความ พร้อมผลของกระบวนพิจารณาระหว่างนั้น

มาตรา 14 ให้ศาลฟังคำแถลงและสืบพยานเมื่อมีการคัดค้านผู้พิพากษา แล้วออกคำสั่งยอมรับหรือยกคำคัดค้าน และห้ามผู้พิพากษาที่ถูกคัดค้านร่วมชี้ขาด

ศาลห้ามปฏิเสธคดี: แม้ไม่มีกฎหมายปรับ หรือกฎหมายเคลือบคลุม ศาลต้องพิจารณาพิพากษา

3 ชั้นศาล: ชั้นต้น→อุทธรณ์→ฎีกา แต่ละชั้นตรวจสอบชั้นล่าง

มาตรา 17 กำหนดให้ศาลดำเนินคดีตามลำดับเลขหมายสำนวนในสารบบความ เว้นแต่จะมีเหตุผลพิเศษที่ศาลกำหนดเป็นอย่างอื่น

อำนาจศาล: ออกคำสั่งใดๆ ได้เพื่อให้คดีเดินไปเรียบร้อย เช่น สั่งนำเอกสาร/สั่งห้ามกระทำ

ละเมิดอำนาจศาล: ตะโกน/รบกวน/ขัดขืนคำสั่งในศาล → ปรับ≤500/จำคุก≤6เดือน/ทั้งสอง

ผู้พิพากษาคนเดียว: ทุนทรัพย์≤300,000→คนเดียวตัดสินได้ เกิน→ต้ององค์คณะ(≥2คน)

มาตรา 21 กำหนดหลักเกณฑ์การยื่นคำขอหรือคำแถลงต่อศาลทั้งวาจาและหนังสือ รวมถึงการออกคำสั่งโดยฝ่ายเดียวและการไต่สวนก่อนมีคำสั่ง

มาตรา 22 ให้ศาลคำนวณกำหนดระยะเวลาทุกประเภทตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยระยะเวลา

วิธีพิจารณา 2 แบบ: สามัญ (ยื่นฟ้อง→คำให้การ→สืบพยาน→พิพากษา) vs วิสามัญ (คำร้อง/คำขอ) ถ้ากฎหมายไม่กำหนด → ใช้สามัญ

เวลาทำการศาล: จันทร์-ศุกร์ เว้นวันหยุดราชการ กรณีเร่งด่วน→ทำนอกเวลาได้ เช่น ออกหมายจับเร่งด่วน

มาตรา 25 ให้คู่ความยื่นคำร้องขอกำหนดวิธีคุ้มครองสิทธิตามภาค 4 ระหว่างพิจารณาหรือเพื่อบังคับคดี โดยศาลต้องสั่งโดยไม่ชักช้า

มาตรา 26 ให้ศาลจดข้อความคำสั่งที่ถูกคัดค้านและสภาพแห่งการคัดค้านลงในรายงาน เมื่อคู่ความโต้แย้งว่าคำสั่งนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ศาลยกปัญหาความสงบเรียบร้อยขึ้นเองได้ เช่น อำนาจฟ้อง เขตอำนาจศาล อายุความ แม้คู่ความไม่ยกขึ้น

มาตรา 28 ให้ศาลสั่งรวมคดีที่เกี่ยวเนื่องกันพิจารณาร่วมกันได้ ไม่ว่าจะอยู่ในศาลเดียวกันหรือต่างศาล โดยต้องได้รับความยินยอมจากศาลที่จะรับโอนคดี

ไกล่เกลี่ย: ศาลสั่งให้คู่ความไปไกล่เกลี่ยได้ทุกขั้นตอน ตกลงกัน=พิพากษาตามยอม ลดภาระศาล

สั่งแก้ไขข้อบกพร่อง: ฟ้องผิดแบบ→ศาลสั่งแก้ได้ ไม่ต้องยกฟ้องทันที เช่น ลืมลงชื่อ/ขาดเอกสาร

มาตรา 31 เป็นบทบัญญัติที่อ้างถึงมาตรา 33 มาตรา 108 มาตรา 109 และมาตรา 111 แห่งประมวลกฎหมายนี้

มาตรา 32 กำหนดให้ผู้ประพันธ์ บรรณาธิการ หรือผู้พิมพ์โฆษณาหนังสือพิมพ์ถือว่ากระทำผิดฐานละเมิดอำนาจศาล หากเปิดเผยข้อเท็จจริงที่ศาลสั่งห้ามหรือมีอิทธิพลต่อการพิจารณาคดี

เลื่อนคดี: ศาลเลื่อนได้เมื่อจำเป็น เช่น พยานป่วย/ทนายไม่มา/คู่ความไม่พร้อม ≠ เลื่อนไม่มีเหตุ

พิจารณานอกศาล: ศาลไปดูสถานที่เกิดเหตุ/ตรวจพยานวัตถุ ณ ที่จริงได้ เช่น ไปดูที่ดินพิพาท

มาตรา 34/1 ให้ประธานศาลฎีกาโดยความเห็นชอบที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาออกข้อกำหนดเกี่ยวกับการฟ้องคดี การสืบพยาน และกระบวนพิจารณาตามที่จำเป็น

หัวข้อหมวด 5 ว่าด้วยรายงานและสำนวนความ ครอบคลุมมาตรา 35 ถึง 45

มาตรา 36 กำหนดให้การนั่งพิจารณาคดีต้องกระทำต่อหน้าคู่ความและโดยเปิดเผย แต่มีข้อยกเว้นในกรณีรักษาความเรียบร้อยหรือคุ้มครองสาธารณประโยชน์

มาตรา 37 ให้ศาลดำเนินการนั่งพิจารณาคดีต่อเนื่องไปโดยไม่ต้องเลื่อน จนกว่าจะเสร็จการพิจารณาและพิพากษาคดี

มาตรา 38 ให้ศาลสั่งเลื่อนการนั่งพิจารณาได้หากในวันนัดศาลไม่มีเวลาพอ เนื่องจากกิจธุระของศาล

มาตรา 39 ให้ศาลเลื่อนการนั่งพิจารณาเมื่อต้องรอคำชี้ขาดจากศาลอื่นหรือเจ้าพนักงาน หรือเมื่อมีคดีอาญาที่อาจมีผลต่อคดีที่พิจารณาอยู่

มาตรา 40 กำหนดให้คู่ความที่ขอเลื่อนการนั่งพิจารณาต้องมีเหตุจำเป็นไม่อาจก้าวล่วงได้ และอาจต้องเสียค่าป่วยการพยานและค่าใช้จ่ายแก่คู่ความอีกฝ่าย

มาตรา 41 ให้ศาลตั้งเจ้าพนักงานและแพทย์ไปตรวจผู้อ้างว่าป่วยไม่สามารถมาศาลได้ หากพบว่าอาการไม่ร้ายแรงให้ดำเนินกระบวนพิจารณาตามกรณีขาดนัด

มาตรา 42 ให้ศาลเลื่อนการนั่งพิจารณาเมื่อคู่ความมรณะ เพื่อให้ทายาทหรือผู้จัดการมรดกเข้ามาแทน โดยต้องยื่นคำขอภายในหนึ่งปีนับแต่วันมรณะ

มาตรา 43 ให้ทายาทหรือผู้จัดการมรดกที่ประสงค์เข้าเป็นคู่ความแทนผู้มรณะยื่นคำร้องต่อศาล ศาลอาจสั่งให้แสดงพยานหลักฐานก่อนมีคำสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาต

มาตรา 44 กำหนดขั้นตอนการหมายเรียกบุคคลเข้ามาแทนผู้มรณะ โดยให้กำหนดระยะเวลาพอสมควร หากยินยอมดำเนินคดีต่อ แต่หากคัดค้านให้ศาลไต่สวน

มาตรา 45 ให้ศาลเลื่อนการนั่งพิจารณาเมื่อคู่ความตกเป็นผู้ไร้ความสามารถหรือผู้แทนโดยชอบธรรมมรณะ เพื่อให้ผู้แทนโดยชอบธรรมคนใหม่แจ้งการได้รับแต่งตั้ง

หัวข้อลักษณะ 3 ว่าด้วยคู่ความ ครอบคลุมมาตรา 46 ถึง 54

รายงานกระบวนพิจารณา: ศาลจดทุกอย่าง วัน/เวลา/สถานที่/ผู้พิพากษา/คู่ความ/คำเบิกความ/คำสั่ง

มาตรา 48 ให้ศาลจดแจ้งรายงานการนั่งพิจารณาทุกครั้ง โดยต้องมีเลขคดี ชื่อคู่ความ สถานที่ วัน เวลา ข้อความโดยย่อ และลายมือชื่อผู้พิพากษา

มาตรา 49 ให้รายงานของศาลถือเป็นพยานหลักฐานเบื้องต้นได้ต่อเมื่อศาลอ่านให้คู่ความฟัง จดการแก้ไขเพิ่มเติม และคู่ความลงลายมือชื่อแล้ว

มาตรา 50 กำหนดว่าการลงลายมือ พิมพ์นิ้วมือ หรือเครื่องหมายอื่นต่อหน้าศาลไม่ต้องมีพยานสองคนรับรอง และหากลงไม่ได้หรือไม่ยอมลง ให้ศาลจดแจ้งเหตุแทน

มาตรา 51 กำหนดให้ศาลมีหน้าที่ลงทะเบียนคดี ลงทะเบียนคำพิพากษา รวบรวมเอกสารสำนวน และเก็บรักษาสารบบไว้ในที่ปลอดภัย ซึ่งอาจกระทำในรูปแบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

มาตรา 52 ให้ศาลจัดส่งสำนวนคดีที่มีคำพิพากษาเด็ดขาดและได้ปฏิบัติตามแล้วหรือพ้นระยะเวลาบังคับ ไปยังกระทรวงยุติธรรมเพื่อเก็บรักษา

มาตรา 53 ให้ศาลสั่งคู่ความนำสำเนาที่รับรองถูกต้องมาส่งแทนเอกสารที่สูญหายหรือบุบสลาย หากหาสำเนาไม่ได้ให้พิจารณาคดีใหม่หรือมีคำสั่งอื่นตามสมควร

มาตรา 54 เกี่ยวกับกรณีขัดขืนไม่มาศาลเมื่อศาลได้มีคำสั่งตามบทบัญญัติที่กำหนดไว้

หลักสำคัญ: จะฟ้องคดีแพ่งได้ ต้องมี 'ข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่' เกิดขึ้นก่อน — ถ้ายังไม่มีข้อโต้แย้ง (เช่น ยังไม่ถูกปฏิเสธสิทธิ) จะฟ้องยังไม่ได้ ศาลจะยกฟ้อง

Class Action: คนจำนวนมากเสียหายเหมือนกัน คนเดียวฟ้องแทนทั้งกลุ่มได้ คำพิพากษาผูกพันทุกคนในกลุ่ม

สิทธิฟ้อง: ต้องมีส่วนได้เสีย ไม่มี=ศาลยกฟ้อง | ไม่มีข้อพิพาท=ร้อง | มีข้อพิพาท=ฟ้อง

คู่ความร่วม: หลายคนฟ้อง/ถูกฟ้องด้วยกัน เช่น ลูกหนี้+ผู้ค้ำประกันถูกฟ้องพร้อมกัน — แต่ละคนเป็นอิสระ ไม่ผูกพันกัน

คดีแบบกลุ่ม: ผู้เสียหายหลายคน→คนเดียวฟ้องแทนได้ ค่าทนาย=% ของเงินที่ได้ เช่น คดีผู้บริโภค

มาตรา 58 กำหนดสิทธิของผู้ร้องสอดที่เข้าเป็นคู่ความ ซึ่งมีสิทธิเสมือนฟ้องหรือถูกฟ้องใหม่ สามารถนำพยานหลักฐานมาแสดง ถามค้าน และอุทธรณ์ฎีกาได้

ร้องสอด: คนนอกเข้ามาเป็นคู่ความ 3 ทาง: สมัครใจเพื่อสิทธิ มีส่วนได้เสีย ศาลเรียก — ออกสอบบ่อยมาก

คู่ความร่วม: ฟ้องร่วมกัน/ถูกฟ้องร่วมกันได้ ถ้ามูลคดีเดียวกัน+ปัญหาเดียวกัน เช่น เจ้าหนี้ฟ้องลูกหนี้+ค้ำ

มาตรา 61 กำหนดว่าการตั้งทนายความต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อตัวความและทนายความแล้วยื่นต่อศาล ใบแต่งทนายใช้ได้เฉพาะคดีเรื่องนั้น

มาตรา 62 กำหนดว่าทนายความมีอำนาจว่าความและดำเนินกระบวนพิจารณาแทนคู่ความได้ แต่กระบวนที่จำหน่ายสิทธิต้องได้รับอำนาจจากตัวความโดยชัดแจ้ง

มาตรา 63 ให้ตัวความตั้งผู้แทนหรือทนายความรับเงินหรือทรัพย์สินที่ศาลสั่งให้คืนได้ แต่ศาลอาจสั่งให้ตัวความมาศาลด้วยตนเองหากมีข้อสงสัยในตัวบุคคล

มาตรา 64 ให้คู่ความหรือทนายความตั้งบุคคลทำการแทนได้โดยยื่นใบมอบฉันทะต่อศาล สำหรับกิจการเฉพาะอย่างเช่นกำหนดวันนัดหรือรับสำเนาเอกสาร

มาตรา 65 ให้ทนายความขอถอนตัวได้โดยต้องแสดงว่าได้แจ้งให้ตัวความทราบแล้ว เมื่อศาลอนุญาตให้ส่งคำสั่งให้ตัวความทราบโดยเร็ว

ร้องสอด: บุคคลภายนอกขอเข้ามาในคดี เช่น เจ้าหนี้คนที่3ร้องสอดเข้ามาในคดีล้มละลาย

บทบัญญัติในลักษณะ 5 หมวด 1 ว่าด้วยหลักทั่วไปเกี่ยวกับพยานหลักฐาน ใช้บังคับตั้งแต่มาตรา 67 ถึง 83 อัฏฐ

คำคู่ความ: ต้องเป็นภาษาไทย/แปลไทย ยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ทำเป็นหนังสือ

การยื่นคำคู่ความหรือเอกสารต่อศาลทำได้โดยส่งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาล หรือยื่นต่อศาลโดยตรงในระหว่างนั่งพิจารณา

คำฟ้อง หมาย และคำสั่งศาลให้เจ้าพนักงานศาลเป็นผู้ส่ง แต่หมายเรียกพยานให้คู่ความฝ่ายที่อ้างพยานเป็นผู้ส่งโดยตรง เว้นแต่มีข้อยกเว้นตามกฎหมาย

บทบัญญัติเกี่ยวกับการแสดงการรับรู้เอกสารตามมาตรา 71 และ 72

การยื่นคำร้องหรือคำแถลงการณ์ต้องยื่นพร้อมสำเนาต่อศาล และการส่งเอกสารแก่คู่ความทำได้สองวิธีคือส่งเองหรือผ่านเจ้าพนักงานศาล

เมื่อคู่ความร้องขอให้เจ้าพนักงานศาลส่งคำคู่ความ ต้องดำเนินการโดยเร็ว และหากเป็นการส่งตามคำสั่งศาลโดยไม่มีคู่ความรับผิดชอบ ให้เป็นหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ศาล

ส่งหมายเรียก: ส่งให้จำเลยโดยตรงที่บ้าน/ที่ทำงาน ไม่อยู่→ส่งให้คนในบ้าน ≥20ปี หาไม่ได้→ปิดหมาย(ม.78)

การส่งคำคู่ความหรือเอกสารแก่ทนายความที่คู่ความตั้งแต่งให้ว่าคดีหรือผู้แทนที่ทนายความตั้งแต่งเป็นไปตามบทบัญญัติที่ระบุไว้

บทบัญญัตินี้ให้นำมาใช้บังคับร่วมกับมาตราที่เกี่ยวข้อง

ให้นำบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องมาใช้บังคับโดยอนุโลมในกรณีดังกล่าว

ปิดหมาย: หาตัวไม่พบ→ปิดหมายที่ประตูบ้าน 15 วัน=ถือว่าได้รับ ไม่รู้ที่อยู่=ประกาศหนังสือพิมพ์

ส่งหมายประกาศ: จำเลยหาตัวไม่ได้→ลงหนังสือพิมพ์ 15 วัน=ถือว่าได้รับ (วิธีสุดท้าย)

การส่งคำคู่ความโดยเจ้าพนักงานศาลต้องมีใบรับหรือรายงานการส่งที่ระบุชื่อผู้ส่ง ผู้รับ วิธีส่ง วัน เดือน ปี และเวลาที่ส่ง เพื่อรวมไว้ในสำนวนความ

การส่งหมายเรียกพยานโดยคู่ความต้องส่งในเวลากลางวัน และส่งแก่บุคคลที่ระบุในหมาย ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงาน

เมื่อต้องส่งคำคู่ความแก่คู่ความหรือบุคคลหลายคน ต้องส่งสำเนาให้ครบทุกคน และคู่ความที่มีหน้าที่ส่งต้องมอบสำเนาแก่เจ้าพนักงานศาลให้พอจำนวน

ศาลกำหนดประเด็น+ภาระพิสูจน์: ใครกล่าวอ้าง คนนั้นต้องพิสูจน์ (ม.84) โจทก์สืบก่อน จำเลยสืบทีหลัง ออกสอบเนติฯ ทุกปี

หลักภาระการพิสูจน์ (burden of proof): ใครอ้าง คนนั้นต้องพิสูจน์ เว้นแต่มีข้อสันนิษฐานตามกฎหมาย (เช่น ข้อสันนิษฐานว่าผู้ครอบครองเป็นเจ้าของ) — ฝ่ายปฏิเสธต้องหักล้าง สำคัญมากในคดีแพ่ง ต่างจากอาญาที่อัยการมีภาระพิสูจน์

คู่ความฝ่ายที่กล่าวอ้างข้อเท็จจริงมีภาระพิสูจน์ข้อเท็จจริงนั้น แต่หากมีข้อสันนิษฐานตามกฎหมายเป็นคุณ ต้องพิสูจน์เพียงว่าตนปฏิบัติตามเงื่อนไขแห่งข้อสันนิษฐานครบถ้วน

กำหนดภาระพิสูจน์: ศาลกำหนดว่าใครต้องพิสูจน์ โจทก์ฟ้อง=โจทก์พิสูจน์ก่อน จำเลยยกข้อต่อสู้=จำเลยพิสูจน์

พยานเอกสาร: ต้องส่งต้นฉบับ ถ้าไม่ได้ → สำเนาที่รับรองถูกต้อง ถ้าคู่ความอีกฝ่ายรับรองสำเนา → ไม่ต้องส่งต้นฉบับ

ภาระพิสูจน์: ผู้กล่าวอ้าง=ต้องพิสูจน์ โจทก์ฟ้อง→โจทก์พิสูจน์ จำเลยยกข้อต่อสู้→จำเลยพิสูจน์

ชี้สองสถาน: ศาลนัดหลังยื่นฟ้อง+คำให้การ กำหนดประเด็น+ใครสืบก่อน+นัดสืบพยาน — ถ้าประเด็นชัดเจน ศาลงดชี้สองสถานได้

คู่ความที่ประสงค์หักล้างพยานของฝ่ายอื่นต้องถามค้านพยานในขณะเบิกความก่อน มิฉะนั้นศาลจะปฏิเสธไม่รับฟังพยานหลักฐานที่นำมาสืบภายหลัง เว้นแต่แสดงได้ว่าไม่รู้ข้อความนั้นในขณะที่พยานเบิกความ

คำรับ: คู่ความรับแล้ว=ไม่ต้องสืบพยาน ประหยัดเวลา ≠ ข้อเท็จจริงที่ศาลรู้เอง (Judicial Notice)

คู่ความทั้งสองฝ่ายมีสิทธิอ้างอิงพยานหลักฐานเดียวกันร่วมกันได้

บุคคลมีสิทธิปฏิเสธเบิกความหรือแสดงพยานหลักฐานที่อาจเปิดเผยความลับราชการหรือความลับทางวิชาชีพ แต่ศาลมีอำนาจตรวจสอบและบังคับหากเห็นว่าการปฏิเสธนั้นไม่มีเหตุผล

โดยหลักการอ้างเอกสารเป็นพยานต้องใช้ต้นฉบับ แต่มีข้อยกเว้นให้ใช้สำเนาได้เมื่อทุกฝ่ายตกลง เมื่อต้นฉบับสูญหาย หรือเมื่ออยู่ในการควบคุมของทางราชการ

กฎพยานเอกสาร: เรื่องที่ต้องทำเป็นหนังสือ ห้ามใช้พยานบุคคลหักล้าง/แก้ไขเอกสาร เช่น สัญญาซื้อขาย

พยานบุคคลที่ยอมรับฟังได้ต้องสามารถเข้าใจและตอบคำถามได้ และต้องรู้เห็นข้อเท็จจริงที่จะเบิกความมาด้วยตนเองโดยตรง หากศาลไม่รับคำเบิกความต้องบันทึกเหตุผลไว้ในรายงาน

พยานบอกเล่าคือข้อความที่เบิกความหรือบันทึกไว้เพื่อพิสูจน์ความจริง โดยหลักห้ามรับฟัง แต่มีข้อยกเว้นเมื่อน่าเชื่อถือหรือมีเหตุจำเป็นเพื่อความยุติธรรม

ศาลควบคุมการถาม: ศาลอนุญาต/ไม่อนุญาตคำถามได้ ห้ามถามชี้นำ/ถามนอกประเด็น/ถามข่มขู่

คู่ความมีสิทธิอ้างคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งเป็นพยานของตน หรืออ้างตนเองเป็นพยานได้

พยานมีส่วนได้เสีย: รับฟังได้ แต่น้ำหนักน้อย เช่น ญาติ/เพื่อนสนิทของคู่ความ

ศาลมีอำนาจสั่งให้ตรวจบุคคล วัตถุ หรือสถานที่ และตั้งผู้เชี่ยวชาญเมื่อเห็นว่าจำเป็นตามที่กฎหมายบัญญัติ

พยานบอกเล่า: ได้ยินมาจากคนอื่น→รับฟังได้แต่น้ำหนักน้อย ≠ พยานโดยตรง(เห็นเอง=น้ำหนักมาก)

คำขอสืบพยานให้เสนอต่อศาลที่มีคดีอยู่ หรือศาลที่มีเขตอำนาจเหนือพยานหลักฐาน บุคคล หรือสถานที่ที่ต้องตรวจ

ในกรณีฉุกเฉินที่ต้องสืบพยานเร่งด่วนและไม่สามารถแจ้งคู่ความฝ่ายอื่นก่อนได้ คู่ความสามารถยื่นคำขอต่อศาลตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

เมื่อศาลสั่งให้ยึดหรือส่งเอกสารวัตถุพยาน ศาลอาจกำหนดเงื่อนไขและสั่งให้วางเงินหรือหลักประกันเพื่อชดใช้ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น

บทบัญญัติเกี่ยวกับการดำเนินกระบวนพิจารณาแทนในกรณีที่กำหนด

ศาลมีอำนาจตามมาตรา 181(2) งดฟังคู่ความหรืองดทำการไต่สวนก่อนออกคำสั่งได้ในกรณีที่กำหนด

เมื่อคู่ความตกลงกันและศาลเห็นสมควร ศาลอาจแต่งตั้งเจ้าพนักงานศาลหรือเจ้าพนักงานอื่นให้ทำการสืบพยานนอกศาลแทนได้

คู่ความอาจขอให้ศาลสืบพยานตามวิธีที่ตกลงกัน หากศาลเห็นว่าสะดวก รวดเร็ว และเที่ยงธรรม และไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อย

ประธานศาลฎีกาโดยความเห็นชอบที่ประชุมใหญ่มีอำนาจออกข้อกำหนดเพิ่มเติมเกี่ยวกับแนวทางการสืบพยาน เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วมีผลบังคับใช้

การสืบพยาน: พยานบุคคล พยานเอกสาร พยานวัตถุ ตรวจสถานที่ — ฝ่ายที่กล่าวอ้างต้องนำสืบก่อน (ม.84) คู่ความอีกฝ่ายซักค้านได้

ศาลเรียกพยานเอง: ศาลมีอำนาจสั่งสืบพยานเพิ่มเติม แม้คู่ความไม่ขอ เพื่อความยุติธรรม

หัวข้อหมวด 3 ว่าด้วยการนำพยานเอกสารมาสืบ ใช้บังคับตั้งแต่มาตรา 106 ถึง 121

ห้ามออกหมายเรียกพระมหากษัตริย์ พระราชินี พระรัชทายาท พระภิกษุ สามเณร และผู้มีเอกสิทธิ์ตามกฎหมายเป็นพยาน แต่ให้ออกคำบอกกล่าวแทนในบางกรณี

เมื่อศาลเห็นว่าจำเป็นต้องสืบพยาน ณ สถานที่เกิดเหตุ ให้ส่งหมายเรียกระบุสถานที่ วัน เวลา แล้วดำเนินการสืบพยาน ณ ที่นั้น

สาบานก่อนเบิกความ: พยานต้องสาบาน/ปฏิญาณก่อน ≥14ปี เด็ก<14/พิการ=ไม่ต้องสาบาน

พยานไม่มา: ศาลเรียกอีก/จับมาได้ พยานปฏิเสธให้การ→ลงโทษละเมิดอำนาจศาล

เมื่อพยานที่คู่ความอ้างไม่มาศาลตามวันกำหนด ศาลอาจดำเนินการพิจารณาและตัดสินคดีต่อไปโดยไม่ต้องสืบพยานนั้น แต่ต้องอยู่ภายใต้บทบัญญัติมาตราต่อไป

เมื่อพยานสำคัญไม่มาศาล ศาลอาจเลื่อนคดีเพื่อให้พยานมา หรือหากพยานจงใจหลบหนีอาจออกหมายจับและกักขังพยานจนกว่าจะเบิกความ

พยานทุกคนต้องสาบานตนหรือปฏิญาณก่อนเบิกความ ยกเว้นพระมหากษัตริย์ พระราชินี พระรัชทายาท บุคคลอายุต่ำกว่า 15 ปี พระภิกษุสามเณร และบุคคลที่คู่ความตกลงยกเว้น

พยานต้องเบิกความด้วยวาจา ห้ามอ่านข้อความที่เขียนมา เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากศาลหรือเป็นพยานผู้เชี่ยวชาญ

รายงานผู้เชี่ยวชาญ: ทำเป็นหนังสือ+ยื่นศาล ถูกเรียกมาซักถามได้ เช่น รายงานผลตรวจ DNA

พระมหากษัตริย์ พระราชินี พระรัชทายาท ผู้สำเร็จราชการ พระภิกษุ สามเณร และบุคคลที่มีเอกสิทธิ์ตามกฎหมาย มีสิทธิปฏิเสธการเบิกความหรือตอบคำถามได้

พยานต้องตอบคำถามพื้นฐานเรื่องชื่อ อายุ ตำแหน่ง ที่อยู่และความสัมพันธ์กับคู่ความก่อน แล้วศาลจะถามเองหรือให้คู่ความซักถามและถามค้าน

หากไม่อาจดำเนินการสืบพยานดังกล่าวได้ในภายหลัง ศาลต้องใช้ความระมัดระวังในการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน

ห้ามคู่ความฝ่ายที่อ้างพยานใช้คำถามนำในการซักถาม ห้ามถามนอกประเด็น และห้ามถามที่อาจทำให้พยานหรือบุคคลอื่นรับโทษอาญาหรือถูกหมิ่นประมาท

ศาลมีอำนาจถามพยานเพิ่มเติมได้ทุกเวลาก่อนมีคำพิพากษา และอาจสอบปากคำพยานที่เบิกความขัดแย้งกันพร้อมกันได้

ผู้เชี่ยวชาญ: ศาลแต่งตั้งเอง/คู่ความขอ ให้ความเห็นทางเทคนิค เช่น แพทย์/วิศวกร/นักบัญชี

บทบัญญัติอ้างอิงเกี่ยวกับบันทึกถ้อยคำตามวรรคสามและวรรคสี่ที่กำหนดไว้

ศาลต้องพิจารณาน้ำหนักพยานบอกเล่าหรือบันทึกถ้อยคำด้วยความระมัดระวัง โดยคำนึงถึงสภาพ ลักษณะ และแหล่งที่มา

บทบัญญัติอ้างอิงถึงบันทึกถ้อยคำตามมาตราที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมาย

คู่ความอาจขอให้ศาลสืบพยานบุคคลที่อยู่นอกศาลผ่านระบบประชุมทางจอภาพได้ โดยฝ่ายที่อ้างพยานต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่าย

หลังพยานเบิกความแต่ละครั้ง ศาลต้องอ่านคำเบิกความให้พยานฟังและให้พยานลงลายมือชื่อ

มาตรา 122-127 เป็นหมวดว่าด้วยการตรวจและการแต่งตั้งผู้เชี่ยวชาญโดยศาล

เอกสารมหาชน: ราชการทำ→สันนิษฐานว่าแท้จริง ผู้โต้แย้งต้องพิสูจน์ เช่น โฉนด/ทะเบียนบ้าน/สูติบัตร

หากคู่ความไม่นำเอกสารมายื่นหรือทำลายเอกสารเพื่อกีดกันอีกฝ่าย ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นยอมรับข้อเท็จจริงที่อีกฝ่ายอ้าง

ศาลอาจรับฟังสำเนาเอกสารเป็นพยานหลักฐานได้ โดยไม่ตัดอำนาจศาลตามบทบัญญัติอื่น

เมื่อมีการปฏิเสธความแท้จริงของเอกสาร ศาลอาจชี้ขาดทันทีหรือดำเนินการสืบพยานหลักฐานก่อนโดยวิธีต่างๆ รวมถึงการให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ

เอกสารมหาชนที่พนักงานเจ้าหน้าที่ทำขึ้นหรือรับรองสันนิษฐานว่าแท้จริง ภาระพิสูจน์ตกแก่ฝ่ายที่โต้แย้ง

มาตรา 128-130 เป็นส่วนของลักษณะ 6 ว่าด้วยคำพิพากษาและคำสั่ง หมวด 1 หลักทั่วไปการชี้ขาดตัดสินคดี

ศาลมีอำนาจสั่งให้ตรวจพิสูจน์บุคคล วัตถุ หรือเอกสารทางวิทยาศาสตร์ได้ และหากคู่ความไม่ให้ความร่วมมือให้สันนิษฐานว่าข้อเท็จจริงเป็นตามที่อีกฝ่ายอ้าง

ศาลมีอำนาจสั่งตรวจพิสูจน์และแต่งตั้งผู้เชี่ยวชาญได้ในทุกชั้นของการพิจารณาคดี ตามมาตรา 129 และ 130

ผู้เชี่ยวชาญที่ศาลแต่งตั้งอาจแสดงความเห็นด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือ และอาจถูกซักถามหรือเพิ่มเติมความเห็นตามที่ศาลหรือคู่ความร้องขอ

จำเลยไม่มาศาลวันนัด → ขาดนัดพิจารณา → ศาลพิจารณาฝ่ายเดียว จำเลยขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน ถ้ามีเหตุจำเป็น

กำหนดประเด็น: ศาลตั้งประเด็นจากคำฟ้อง+คำให้การ ต้องวินิจฉัยทุกประเด็น ไม่วินิจฉัย=อุทธรณ์ได้

คำพิพากษาเป็นหนังสือ: ต้องเขียน+อ่านให้ฟังในศาล วันอ่าน=วันเริ่มนับอุทธรณ์(1เดือน ม.229)

ไม่ว่ากรณีใด ศาลไม่สามารถปฏิเสธการพิพากษาคดีโดยอ้างว่าไม่มีกฎหมายใช้บังคับหรือกฎหมายเคลือบคลุม

ในคดีเรียกชำระเงิน จำเลยอาจนำเงินมาวางศาลได้ทุกเวลาก่อนมีคำพิพากษา ไม่ว่าจะยอมรับผิดหรือไม่

กรณีจำเลยวางเงินโดยยอมรับผิดและโจทก์พอใจ ศาลพิพากษาคดีตามนั้นและเป็นที่สุด แต่หากโจทก์ไม่พอใจ จำเลยมีสิทธิถอนเงินคืนได้

ในคดีเรียกชำระหนี้ที่มิใช่เงิน จำเลยอาจแจ้งต่อศาลว่าได้ชำระหนี้แล้ว และหากโจทก์พอใจศาลจะพิพากษาตามนั้น

พิพากษาตามยอม: คู่ความตกลงกัน+ไม่ฝ่าฝืนกฎหมาย → ศาลพิพากษาตาม ไม่ต้องสืบพยาน ถึงที่สุดทันที

เมื่อมีการพิจารณาคดีหลายเรื่องรวมกัน ศาลอาจพิพากษาคดีที่เสร็จก่อนและพิพากษาคดีอื่นในภายหลังได้

มาตรา 140-148 หมวด 3 ว่าด้วยค่าธรรมเนียม การกำหนด การชำระ และการยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล

คู่ความมีสิทธิตรวจหรือคัดสำเนาคำพิพากษาหรือคำสั่ง แต่ห้ามคัดถ้อยคำพยานฝ่ายตนก่อนสืบพยานฝ่ายตนเสร็จ

ศาลตัดสินได้เฉพาะตามที่ฟ้อง ห้ามให้เกินคำขอ (ultra petita) เช่น ฟ้องเรียก 1 ล้าน ศาลสั่งให้ 2 ล้านไม่ได้ ยกเว้น 2 กรณี: (1) คดีที่ดิน+ขับไล่ (2) เรียกทรัพย์แต่ให้ค่าเสียหายแทน

คำพิพากษาต้องมี: ชื่อ/เรื่อง/ข้อเท็จจริง/เหตุผล/บทกฎหมาย/คำวินิจฉัย ขาด→อุทธรณ์ได้

ห้ามฟ้องซ้ำ: คดีถึงที่สุด+คู่ความเดียวกัน+ประเด็นเดียวกัน → ฟ้องอีกไม่ได้ (Res Judicata)

คำพิพากษาผูกพัน: เฉพาะคู่ความในคดี บุคคลภายนอกไม่ถูกผูกพัน (Res Judicata เฉพาะคู่ความ)

บทบัญญัติเชื่อมโยงดัชนีค้นหาคำพิพากษาและสารบัญมาตราในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

หมายที่จะบังคับในเขตศาลอื่นต้องให้ศาลในเขตนั้นสลักหลังก่อน แต่หมายบังคับคดีและหมายจับกักขังบังคับได้ทุกที่

ฟ้องซ้ำ (res judicata): คดีที่ศาลตัดสินถึงที่สุดแล้ว ห้ามฟ้องอีกในประเด็นเดิม/เหตุเดิม ยกเว้น 3 กรณี: (1) บังคับคดี (2) วิธีการชั่วคราว (3) ยกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิ ต่างจาก 'ฟ้องซ้อน' (ม.173) ที่ห้ามฟ้องขณะคดีแรกยังไม่จบ

มาตรา 149-160 ส่วนที่ 2 ว่าด้วยความรับผิดชั้นที่สุดในค่าฤชาธรรมเนียม

ค่าขึ้นศาล: ทุนทรัพย์×2% (ไม่เกิน 200,000) | ไม่มีทุนทรัพย์=200 บาท | ชั้นอุทธรณ์/ฎีกา=เท่ากัน

ศาลมีคำสั่งคืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดเมื่อไม่รับคำฟ้องหรืออุทธรณ์ และอาจคืนบางส่วนในกรณีถอนฟ้องหรือประนีประนอมยอมความ

ค่าฤชาธรรมเนียมอื่นนอกจากค่าขึ้นศาลให้คู่ความผู้ดำเนินกระบวนพิจารณาชำระ และหากไม่ชำระศาลอาจงดหรือเพิกถอนกระบวนพิจารณา

ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีประกอบด้วยค่าธรรมเนียม ค่าป่วยการ ค่าพาหนะ และค่าเช่าที่พักเจ้าพนักงานบังคับคดี โดยเจ้าหนี้เป็นผู้ชำระ

บทบัญญัติอ้างอิงว่าด้วยค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตราที่กำหนดไว้

เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจสั่งให้เจ้าหนี้วางเงินค่าใช้จ่าย และหากเจ้าหนี้ไม่ปฏิบัติตามให้งดการบังคับคดีไว้

คู่ความที่ไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลอาจยื่นคำร้องขอยกเว้นได้ในศาลชั้นต้น ชั้นอุทธรณ์ หรือชั้นฎีกา

คนยากจน: ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาได้ ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล ศาลตรวจฐานะ ถ้ายากจนจริง → อนุญาต

ผู้ที่แสดงข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานเท็จต่อศาลในการขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล มีผลทางกฎหมายตามที่บัญญัติไว้

เมื่อศาลอนุญาตให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล คู่ความนั้นไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมในศาลนั้น แต่ค่าธรรมเนียมที่เสียไปก่อนหน้าไม่ต้องคืน

คนอนาถา: คนจนขอยกเว้นค่าธรรมเนียมได้ ศาลพิจารณาจากฐานะ ได้รับยกเว้น=ฟ้องฟรี

หากปรากฏว่าผู้ได้รับยกเว้นสามารถเสียค่าธรรมเนียมได้ตั้งแต่เวลายื่นคำร้อง ศาลอาจดำเนินการตามที่เห็นสมควร

ศาลอาจถอนการอนุญาตยกเว้นค่าธรรมเนียมได้หากผู้รับยกเว้นประพฤติตนไม่เรียบร้อย เช่น ละเมิดอำนาจศาลหรือจงใจประวิงคดี

ค่าธรรมเนียม: ฝ่ายแพ้จ่าย (ค่าขึ้นศาล+ค่าทนาย+ค่าพยาน) ศาลสั่งเป็นอย่างอื่นได้ เช่น ให้ต่างคนต่างจ่าย

โจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วมไม่ต้องรับผิดร่วมกันในค่าฤชาธรรมเนียม แต่รับผิดเป็นส่วนเท่ากัน เว้นแต่เป็นเจ้าหนี้ร่วมหรือลูกหนี้ร่วม

เมื่อคดีเสร็จสิ้นโดยการตกลงหรือประนีประนอมยอมความ คู่ความแต่ละฝ่ายรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมของตน เว้นแต่จะตกลงกันเป็นอย่างอื่น

ในกรณีที่วางเงินต่อศาลตามมาตรา ๑๓๕, ๑๓๖ นั้น จำเลยไม่ต้องรับผิดใน ค่าฤชาธรรมเนียมแห่งจำนวนเงินที่วางนั้นอันเกิดขึ้นภายหลัง ถ้าโจทย...

ในกรณีที่มีการชำระหนี้ ดังบัญญัติไว้ในมาตรา ๑๓๗ ถ้าโจทก์ยอมรับการ ชำระหนี้นั้นเป็นการพอใจเต็มตามที่เรียกร้องแล้ว จำเลยต้องเป็นผู้ร...

บทบัญญัติที่ถูกอ้างอิงให้นำมาใช้บังคับตามที่กำหนดในมาตราก่อนหน้า

คู่ความตกลงกัน/ไกล่เกลี่ยสำเร็จ → ศาลพิพากษาตามยอม มีผลเป็นคำพิพากษา บังคับคดีได้ ถ้าผิดสัญญายอม → บังคับคดีได้เลย

ห้ามคู่ความอุทธรณ์หรือฎีกาในปัญหาค่าฤชาธรรมเนียมแต่อย่างเดียว เว้นแต่กล่าวอ้างว่ากำหนดหรือคำนวณไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

เมื่อศาลวินิจฉัยเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมแล้ว หัวหน้าสำนักงานต้องทำบัญชีแสดงรายการค่าใช้จ่ายของคู่ความทุกฝ่ายตามลำดับ คู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมีสิทธิขอสำเนาบัญชีดังกล่าวได้

ค่าทนาย: ศาลกำหนดให้ฝ่ายแพ้จ่ายค่าทนายฝ่ายชนะ ตามลักษณะคดี/ทุนทรัพย์ ≠ ค่าจ้างจริง

มาตรานี้กำหนดขอบเขตการบังคับใช้ภายใต้บทบัญญัติที่เกี่ยวข้องในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม

ลูกหนี้ตามคำพิพากษาต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมบังคับคดี โดยหักจากเงินที่ได้จากการยึด อายัด หรือขายทรัพย์สิน และกรณีกรรมสิทธิ์รวมหรือมรดกให้เจ้าของรวมหรือทายาทรับผิดร่วมกัน

คำพิพากษาต้องมี: ชื่อคู่ความ เรื่องฟ้อง เหตุผลวินิจฉัย คำสั่ง — ขาดเหตุผล = อุทธรณ์/ฎีกาได้

คดีที่อาจยื่นเป็นคำร้องขอต่อศาลชั้นต้น ให้นำกฎเกณฑ์เรื่องสิทธิและหน้าที่โจทก์จำเลยรวมถึงวิธีพิจารณาหลังยื่นฟ้องมาใช้กับผู้ยื่นคำขอโดยอนุโลม

คำฟ้องแพ่งต้องมี 3 องค์ประกอบ: (1) สภาพแห่งข้อหา — ฟ้องเรื่องอะไร (2) คำขอบังคับ — ต้องการให้ศาลสั่งอะไร (3) ข้ออ้าง — เหตุผล/ข้อเท็จจริงที่สนับสนุน ขาดข้อใดข้อหนึ่ง = ฟ้องไม่ชอบ

ฟ้องซ้อน (lis pendens): ห้ามฟ้องคดีที่ศาลกำลังพิจารณาอยู่แล้ว ต่างจากฟ้องซ้ำ (ม.148): ฟ้องซ้อน = คดีแรกยังไม่จบ, ฟ้องซ้ำ = คดีจบแล้วห้ามฟ้องอีก ป้องกันเปลืองเวลาศาลและคู่ความ

คำให้การ: จำเลยต้องยื่นใน 15 วันนับแต่รับหมาย ไม่ยื่น→ขาดนัดยื่นคำให้การ (ม.197-198)

ฟ้องเคลือบคลุม: ข้อหาไม่ชัดแจ้ง→จำเลยขอยกฟ้องได้ แต่ต้องยื่นก่อนวันสืบพยาน

คำฟ้อง 3 ส่วน: (1) สภาพแห่งข้อหา (เกิดอะไร) (2) ข้ออ้าง (อ้างอิงอะไร) (3) คำขอบังคับ (ขออะไร)

จำเลยต้องยื่นคำให้การภายใน 15 วัน (นับแต่รับหมายเรียก) ต้องระบุชัดเจนว่ายอมรับ/ปฏิเสธข้อใด ไม่ให้การ = ขาดนัด → ศาลอาจพิพากษาให้โจทก์ชนะ จำเลยฟ้องแย้งได้ แต่ต้องเกี่ยวกับคำฟ้องเดิม

เมื่อจำเลยฟ้องแย้งมาในคำให้การ โจทก์ต้องยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งต่อศาลภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้รับสำเนาคำให้การ

ฟ้องแย้ง: จำเลยฟ้องโจทก์กลับในคดีเดียวกัน ต้องเกี่ยวกับฟ้องเดิม ยื่นในคำให้การ

คดีไม่มีข้อพิพาท: ไม่ต้องฟ้อง ยื่นคำร้องขอต่อศาล เช่น ขอตั้งผู้จัดการมรดก ขอเปลี่ยนชื่อ ขอรับบุตรบุญธรรม ขอครอบครองปรปักษ์

งดสืบพยาน: ข้อเท็จจริงพอแล้ว→ศาลงดสืบ+พิพากษาได้ ประหยัดเวลา คู่ความคัดค้านได้

หลังยื่นคำฟ้องและคำให้การครบแล้ว ศาลต้องแจ้งวันชี้สองสถานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน เว้นแต่จำเลยขาดนัด ยอมรับโดยชัดแจ้ง ปฏิเสธโดยไม่มีเหตุ ศาลเห็นสมควรชี้ขาดโดยไม่สืบพยาน หรือเป็นคดีมโนสาเร่

สืบพยานติดต่อกัน: ศาลต้องนัดวันติดต่อกัน ไม่ให้เลื่อนไปเลื่อนมา เพื่อความรวดเร็ว

คู่ความอาจตกลงกำหนดประเด็นข้อพิพาทร่วมกันโดยยื่นคำแถลงร่วมต่อศาล แต่ศาลมีอำนาจยกคำแถลงดังกล่าวได้หากเห็นว่าไม่ถูกต้องและดำเนินการชี้สองสถานต่อไป

ในวันสืบพยาน ศาลอาจอ่านคำฟ้องและคำให้การให้คู่ความฟัง และต้องสืบพยานตามประเด็นข้อพิพาทตามบทบัญญัติพยานหลักฐาน พร้อมรับฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจาของคู่ความ

ชี้สองสถาน: กำหนดประเด็น+ภาระพิสูจน์+วันสืบ โจทก์สืบก่อน→จำเลยสืบ→สรุป→พิพากษา

เมื่อสืบพยานเสร็จและคู่ความแถลงการณ์แล้วให้ถือว่าการพิจารณาสิ้นสุด แต่ก่อนมีคำพิพากษา ศาลยังคงมีอำนาจดำเนินการพิจารณาเพิ่มเติมได้เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม

คดีไม่มีข้อพิพาทให้เริ่มโดยยื่นคำร้องขอ ศาลมีอำนาจเรียกพยานเองและวินิจฉัยตามที่เห็นสมควร อุทธรณ์ฎีกาทำได้เฉพาะกรณีศาลยกคำร้องหรือมีการฝ่าฝืนบทบัญญัติกระบวนพิจารณาเท่านั้น

คดีมโนสาเร่: ≤300,000 หรือ ค่าเช่า≤30,000/เดือน พิจารณาย่อ ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง

ทุนทรัพย์พิพาทคำนวณตามคำเรียกร้องของโจทก์ ไม่รวมดอกผลที่ยังไม่ถึงกำหนดหรือค่าธรรมเนียม กรณีมีข้อโต้แย้งให้ศาลกะประมาณ และกรณีจำเลยหลายคนให้พิจารณาจำนวนที่เรียกร้องจากจำเลยแต่ละคน

โจทก์ฟ้องคดีมโนสาเร่ได้ทั้งเป็นหนังสือหรือแถลงด้วยวาจาต่อศาล หากฟ้องเป็นหนังสือและไม่ถูกต้อง ศาลสั่งให้แก้ไขได้ หากแถลงด้วยวาจาศาลจะบันทึกและให้โจทก์ลงลายมือชื่อ

มโนสาเร่ห้ามอุทธรณ์: ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง ยกเว้นทุนทรัพย์>50,000 อุทธรณ์ข้อกฎหมายได้เสมอ

มาตรานี้กำหนดผลทางกฎหมายในกรณีที่โจทก์ไม่นำประกันมาให้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตราก่อน

ในคดีมโนสาเร่ ศาลมีอำนาจออกคำสั่งหรือคำพิพากษาด้วยวาจาตามที่บัญญัติไว้ในมาตราที่เกี่ยวข้อง

บทบัญญัติทั่วไปอื่นในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งให้นำมาใช้กับการพิจารณาและชี้ขาดคดีมโนสาเร่โดยอนุโลม

ในคดีที่มีประเด็นข้อพิพาทไม่ยุ่งยาก ศาลอาจสั่งงดการชี้สองสถานและกำหนดวันสืบพยานโดยตรง แล้วแจ้งให้คู่ความทราบ

ขาดนัดยื่นคำให้การ: จำเลยรับหมายแล้วไม่ยื่นภายใน 15 วัน → ศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะได้ (ม.198)

ขาดนัดยื่นคำให้การ: โจทก์ขอศาลพิพากษาได้ ศาลสืบพยานฝ่ายเดียว จำเลยขอพิจารณาใหม่ได้ใน 15 วัน

จำเลยไม่ยื่นคำให้การ → โจทก์ขอพิพากษาขาดนัดได้ ศาลตรวจฟ้อง+พยานแล้วพิพากษาฝ่ายเดียว

ขาดนัดพิจารณา: โจทก์ไม่มา→จำหน่ายคดี | จำเลยไม่มา→พิจารณาฝ่ายเดียว ขอพิจารณาใหม่ได้

หากคู่ความถึงแก่กรรมและทำให้คดีไม่มีประโยชน์ต่อไป หรือไม่มีผู้เข้าแทนที่ตามบทบัญญัติ ให้ดำเนินการตามที่กำหนด

โจทก์ขาดนัด: ศาลจำหน่ายคดี(โจทก์ฟ้องใหม่ได้) หรือ จำเลยขอ→ยกฟ้อง(ฟ้องใหม่ไม่ได้)

มาตรานี้ห้ามโจทก์ยื่นอุทธรณ์คำสั่งจำหน่ายคดีตามบทบัญญัติที่กำหนด

เมื่อจำเลยขาดนัดพิจารณา ศาลมีอำนาจพิจารณาและชี้ขาดคดีไปฝ่ายเดียวโดยไม่ต้องรอจำเลย

มาตรานี้อ้างถึงกรณีที่กำหนดไว้ในมาตราก่อนหน้าเพื่อให้ดำเนินการตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง

มาตรานี้เชื่อมโยงกับบทบัญญัติอื่นที่เกี่ยวข้องในลักษณะเดียวกัน

ขอพิจารณาใหม่: ขาดนัดเพราะเหตุสุดวิสัย→ร้องใน15วัน ศาลอนุญาตถ้ามีเหตุสมควร

มาตรานี้ถูกยกเลิกแล้วไม่มีผลบังคับใช้

คู่ความทั้งโจทก์+จำเลยขาดนัดทั้งคู่ → ศาลจำหน่ายคดี (ยกออกจากสารบบ) โจทก์ฟ้องใหม่ได้ถ้ายังไม่หมดอายุความ

บทบัญญัติหมวด 4 ส่วนที่ 1 ว่าด้วยบททั่วไปของการดำเนินคดีแบบกลุ่ม

กรณีข้อตกลงไม่ได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น คู่ความมีสิทธิตั้งอนุญาโตตุลาการฝ่ายละคน และศาลมีอำนาจตั้งอนุญาโตตุลาการได้หากคู่ความไม่ดำเนินการ

ศาลไม่มีอำนาจตั้งบุคคลใดเป็นอนุญาโตตุลาการโดยไม่ได้รับความยินยอมจากบุคคลนั้นก่อน

เมื่อตั้งอนุญาโตตุลาการแล้ว ห้ามถอนเว้นแต่อีกฝ่ายยินยอม และคู่ความฝ่ายตรงข้ามมีสิทธิคัดค้านการตั้งอนุญาโตตุลาการได้ตามเหตุที่กฎหมายกำหนด

อนุญาโตตุลาการ: คู่ความตกลงให้คนกลางตัดสิน→ศาลพิพากษาตาม ≠ ไกล่เกลี่ย(ตกลงกันเอง)

หลังตั้งอนุญาโตตุลาการแล้ว หากข้อตกลงหรือคำสั่งศาลไม่ได้กำหนดประเด็นพิพาทไว้ ให้อนุญาโตตุลาการกำหนดและบันทึกลงในรายงานพิสดารในสำนวนคดี

ก่อนชี้ขาด อนุญาโตตุลาการต้องฟังคู่ความทุกฝ่ายและอาจตรวจเอกสาร ฟังพยาน หรือขอให้ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาที่ต้องทำทางศาล เช่น หมายเรียกพยานหรือให้สาบานตน

คำสั่งระหว่างพิจารณา: ห้ามอุทธรณ์ ต้องรอจนศาลพิพากษาแล้วค่อยอุทธรณ์รวม เว้น 3 กรณี: คนอนาถา คุ้มครองชั่วคราว รับ/ไม่รับอุทธรณ์

ประเด็นที่ไม่ได้ยกในศาลชั้นต้น → ห้ามยกในอุทธรณ์ เว้นแต่ปัญหาความสงบเรียบร้อย คล้าย ม.234 แต่เน้นข้อเท็จจริงด้วย

หากไม่สามารถดำเนินตามข้อตกลงอนุญาโตตุลาการได้ เพราะผู้ตั้งไม่ดำเนินการ อนุญาโตตุลาการปฏิเสธหน้าที่ ถึงแก่กรรม หรือไร้ความสามารถ และคู่ความตกลงกันไม่ได้ ให้ถือว่าข้อตกลงสิ้นสุด

หากมีข้อพิพาทเกี่ยวกับการดำเนินตามข้อตกลงอนุญาโตตุลาการหรือว่าข้อตกลงสิ้นสุดแล้วหรือไม่ ให้เสนอต่อศาลที่เห็นชอบด้วยข้อตกลงนั้น

การเสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการนอกศาลชี้ขาดนั้น ให้ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยอนุญาโตตุลาการโดยเฉพาะ

โดยหลักห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาตามคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการ เว้นแต่มีเหตุทุจริต ฝ่าฝืนความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือคำพิพากษาไม่ตรงกับคำชี้ขาด

คดีกลุ่ม: ≥4เงื่อนไข (จำนวนมาก/ข้อเท็จจริงร่วม/เป็นตัวแทนได้/เหมาะสม) ศาลอนุญาต→ผูกพันทุกคนในกลุ่ม

คำฟ้องคดีแบบกลุ่มต้องแสดงข้อหาและข้ออ้างของโจทก์และกลุ่มบุคคลที่มีลักษณะเดียวกัน หากขอชำระเงินต้องระบุหลักการและวิธีคำนวณ โดยโจทก์ผู้เริ่มคดีเสียค่าขึ้นศาลเฉพาะส่วนของตน

มาตรา 222/11 กำหนดว่าเมื่อโจทก์ยื่นคำร้องขอดำเนินคดีแบบกลุ่ม ศาลจะตรวจสอบว่าคำฟ้องไม่มีข้อขัดข้องก่อนรับคำร้อง

ศาลจะมีคำสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่มโดยไม่ชักช้า

หากมีคำร้องขอดำเนินคดีแบบกลุ่มเกี่ยวกับสิทธิเดียวกันหลายรายในศาลเดียวหรือต่างศาล ศาลจะรวมการพิจารณาและมีคำสั่งให้ผู้ร้องรายหนึ่งเป็นโจทก์ตามหลักเกณฑ์ของประธานศาลฎีกา

มาตรา 222/14 ถึง 222/34 เป็นส่วนที่ 4 ว่าด้วยคำพิพากษาและการบังคับคดีในคดีแบบกลุ่ม

ศาลต้องส่งคำบอกกล่าวและประกาศทางหนังสือพิมพ์สามวันให้สมาชิกกลุ่มทราบคำสั่งอนุญาตคดีแบบกลุ่ม โดยต้องมีรายการสำคัญ เช่น ชื่อศาล ชื่อคู่ความ ข้อความคำฟ้อง และสิทธิสมาชิกกลุ่ม

มาตรา 222/16 อ้างอิงบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับสิทธิสมาชิกกลุ่ม

คำบอกกล่าวต้องแจ้งกำหนดวันให้สมาชิกกลุ่มแสดงเจตนาออกจากกลุ่มไม่น้อยกว่า 45 วัน รวมถึงผลของการออกจากกลุ่มและผลของคำพิพากษาที่ผูกพันสมาชิก

มาตรา 222/18 กำหนดข้อห้ามสมาชิกกลุ่มที่ไม่ออกจากกลุ่มในการร้องขอแทนที่โจทก์

มาตรา 222/19 กำหนดสิทธิของสมาชิกกลุ่มในการร้องขอเข้าแทนที่โจทก์และการคัดค้านคำร้องดังกล่าว

ประธานศาลฎีกามีอำนาจออกข้อกำหนดเพิ่มเติมเพื่อให้การดำเนินคดีแบบกลุ่มสะดวก รวดเร็ว และเที่ยงธรรม โดยต้องผ่านความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาและประกาศในราชกิจจานุเบกษา

เมื่อศาลอนุญาตคดีแบบกลุ่มและจำเลยยื่นคำให้การแล้ว ศาลกำหนดวันนัดพร้อมเพื่อดำเนินการ เช่น ไกล่เกลี่ย ตรวจพยานหลักฐาน กำหนดประเด็น และกำหนดระยะเวลาดำเนินคดี

ก่อนวันนัดพร้อมตามมาตรา ๒๒๒/๒๐ ไม่น้อยกว่า สิบห้าวัน ให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลพร้อมสำเนาในจำนวนที่เพียงพอเพื่อให้…

ในกรณีที่จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การหรือขาดนัด พิจารณาศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดให้โจทก์เป็นฝ่ายชนะคดีโดยจำเลยขาดนัดยื่น…

ในการพิจารณาพิพากษาคดี เพื่อประโยชน์แห่งความ ยุติธรรมให้ศาลมีอำนาจแสวงหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติมได้ ในการนี้ ศาลจะรับฟังพยานบุคคล พยานเอกสาร…

ไม่ว่าการพิจารณาคดีจะได้ดำเนินไปแล้วเพียงใด ศาลอาจมีคำสั่งให้มีการแบ่งกลุ่มย่อยเนื่องจากมีลักษณะของความเสียหายที่แตกต่างกัน ระหว่างบุคคลในกลุ่ม…

ในกรณีดังต่อไปนี้ ให้ศาลกำหนดวันตามที่เห็นสมควร แต่ต้องไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันเพื่อให้สมาชิกกลุ่มยื่นคำขอเข้าแทนที่โจทก์ รวมทั้งกำหนด…

ในการพิจารณาอนุญาตให้สมาชิกกลุ่มคนใดเข้าแทนที่ โจทก์ต้องเป็นที่พอใจแก่ศาลว่าสมาชิกกลุ่มคนนั้นมีคุณสมบัติตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒๒/๑๒ (๕)…

ห้ามมิให้สมาชิกกลุ่มที่เข้าแทนที่โจทก์ตามมาตรา ๒๒๒/๒๕ ใช้สิทธิอย่างอื่นนอกจากสิทธิที่มีอยู่แก่โจทก์ในชั้นพิจารณาเมื่อตนร้องขอเข้า แทนที่โจทก์…

เมื่อศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่มแล้ว โจทก์จะถอนคำฟ้องไม่ได้ เว้นแต่ศาลจะอนุญาต ในกรณีที่จำเลยยื่นคำให้การแล้ว…

เมื่อศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่มและ พ้นระยะเวลาตามมาตรา ๒๒๒/๑๕ (๖) แล้ว ก่อนที่ศาลจะอนุญาตให้มีการตกลงกันหรือ…

ศาลยุติธรรมที่มีอำนาจพิจารณาคดีแพ่งตามพระธรรมนูญ ยกเว้นศาลแขวง มีอำนาจดำเนินคดีแบบกลุ่มได้

เมื่อศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่มและพ้น ระยะเวลาตามมาตรา ๒๒๒/๑๕ (๖) แล้ว ก่อนที่ศาลจะอนุญาตให้มีการเสนอข้อพิพาทให้…

คำบอกกล่าวและประกาศตามมาตรา ๒๒๒/๒๘ มาตรา ๒๒๒/๒๙ และมาตรา ๒๒๒/๓๐ อย่างน้อยต้องมีรายการดังต่อไปนี้ (๑) ชื่อศาลและเลขคดี (๒) ชื่อและที่อยู่ของคู่ความ…

ในการพิจารณามีคำสั่งตามมาตรา ๒๒๒/๒๘ มาตรา ๒๒๒/๒๙ หรือมาตรา ๒๒๒/๓๐ ให้ศาลคำนึงถึง (๑) ความจำเป็นในการดำเนินคดีแบบกลุ่มต่อไป (๒)…

ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งถึงที่สุดอนุญาตให้ดำเนินคดี แบบกลุ่มให้อายุความในการฟ้องคดีของสมาชิกกลุ่มสะดุดหยุดลงนับแต่วันที่โจทก์ยื่นคำ…

ในกรณีที่อายุความสะดุดหยุดลงเพราะเหตุตามมาตรา ๒๒๒/๓๓ หากมีกรณีดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าอายุความไม่เคยสะดุดหยุดลง (๑) ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ยกฟ้อง (๒)…

คำพิพากษาของศาลมีผลเป็นการผูกพันคู่ความและ สมาชิกกลุ่มและในกรณีที่ศาลมีคำพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ให้โจทก์หรือทนายความ…

คำพิพากษาของศาลต้องกล่าวหรือแสดงรายการ ดังต่อไปนี้ (๑) รายการตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๑๔๑ (๒)…

ในกรณีที่ศาลมีคำพิพากษาให้จำเลยกระทำการหรือ งดเว้นกระทำการหรือส่งมอบทรัพย์สิน ให้ศาลกำหนดจำนวนเงินรางวัลที่จำเลยจะต้อง…

ในกรณีที่ศาลมีคำพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ให้ศาล มีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการปฏิบัติตามคำพิพากษา โดยจะ…

ให้ศาลแจ้งคำพิพากษาให้สมาชิกกลุ่มทราบตามวิธีการ เช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในมาตรา ๒๒๒/๑๕ วรรคหนึ่ง และให้แจ้งอธิบดีกรมบังคับคดี ทราบด้วย…

กระบวนพิจารณาที่ไม่มีบัญญัติเฉพาะในหมวดนี้ ให้นำบทบัญญัติทั่วไปและคดีสามัญมาใช้โดยอนุโลม และกรณีมีกฎหมายวิธีพิจารณาเฉพาะ ศาลอาจสั่งให้ดำเนินคดีแบบกลุ่มโดยนำหมวดนี้มาใช้

คู่ความในคดีและสมาชิกกลุ่มรายอื่นอาจขอตรวจ และโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของสมาชิกกลุ่มผู้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ แต่ต้องกระทำ…

ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจเรียกคู่ความในคดี สมาชิกกลุ่ม ผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดี หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง มาสอบสวนในเรื่อง…

คำขอรับชำระหนี้ของสมาชิกกลุ่มรายใด ถ้าคู่ความใน คดีและสมาชิกกลุ่มรายอื่นไม่โต้แย้ง ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจสั่งอนุญาตให้รับชำระ หนี้ได้…

เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ยึดหรืออายัดทรัพย์สิน อย่างใดของลูกหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นไว้แทนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาแล้ว…

เมื่อจำเลยนำเงินหรือทรัพย์สินมาวางต่อเจ้าพนักงาน บังคับคดีหรือเมื่อได้ขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งทรัพย์สินของจำเลย หรือเมื่อ…

ให้คู่ความมีสิทธิอุทธรณ์และฎีกาคำพิพากษาหรือ คำสั่งของศาล โดยไม่นำข้อจำกัดสิทธิเรื่องทุนทรัพย์ของการอุทธรณ์และฎีกาในข้อเท็จจริง มาใช้บังคับ

สมาชิกกลุ่มไม่มีสิทธิอุทธรณ์และฎีกาคำพิพากษาหรือ คำสั่งของศาล ยกเว้นในกรณีตามมาตรา ๒๒๒/๔๒

ในกรณีที่จำเลยยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไม่รับอุทธรณ์ หรือฎีกาให้จำเลยนำค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวงมาวางศาลและนำเงินมาชำระตามคำ…

คดีที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับอุทธรณ์หรือฎีกาส่งมาให้ ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา หากศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาแล้วแต่กรณีพิจารณาเห็นว่า…

ให้คิดค่าธรรมเนียมตามอัตราดังต่อไปนี้ (๑) ค่ายื่นคำขอรับชำระหนี้สองร้อยบาท แต่การขอรับชำระหนี้ที่ไม่เกิน สองหมื่นบาทไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม (๒)…

เจ้าพนักงานคดีแบบกลุ่มทำหน้าที่ไกล่เกลี่ย ตรวจพยานหลักฐาน บันทึกคำพยาน และคุ้มครองสิทธิคู่ความ โดยมีสถานะเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา

ผู้ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าพนักงานคดีแบบกลุ่มต้องมีคุณวุฒิทางกฎหมาย เช่น ปริญญาโท-เอกกฎหมาย หรือปริญญาตรีกฎหมายพร้อมเป็นสมาชิกเนติบัณฑิตยสภาและมีประสบการณ์วิชาชีพ

คดีแบบกลุ่มแพ่งที่เกี่ยวเนื่องอาญา ศาลดำเนินต่อได้โดยไม่ต้องรอคำพิพากษาอาญา และผูกพันข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาอาญาเฉพาะกรณีที่จำเลยมีความผิดเท่านั้น

บทบัญญัติส่วนที่ 3 ว่าด้วยการพิจารณาคดีแบบกลุ่ม ตั้งแต่มาตรา 222/8 ถึง 222/13

โจทก์ต้องยื่นคำร้องขอดำเนินคดีแบบกลุ่มพร้อมกับคำฟ้องเริ่มคดี และต้องแสดงเหตุอันสมควรเพื่อให้ศาลพิจารณาอนุญาต

สิทธิอุทธรณ์: คู่ความที่ "แพ้" คดี (ไม่ได้ตามที่ขอ) อุทธรณ์ได้ ฝ่ายที่ "ชนะ" อุทธรณ์ไม่ได้เพราะไม่เสียหาย

อุทธรณ์คดีแพ่ง: ยื่นภายใน 1 เดือน นับแต่วันอ่านคำพิพากษา ยื่นที่ศาลชั้นต้น ต้องวางค่าธรรมเนียม

อุทธรณ์ได้เฉพาะข้อที่เคยว่ากันในศาลชั้นต้น ข้อใหม่ที่ไม่เคยยกมาก่อน = อุทธรณ์ไม่ได้ ยกเว้นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย (ม.เขตอำนาจ อายุความ ฯลฯ) ต้องอุทธรณ์ภายใน 1 เดือนนับแต่อ่านคำพิพากษา

ศาลอุทธรณ์: พิจารณาจากสำนวน ไม่สืบพยานใหม่ เว้นแต่จำเป็น — ต่างจากศาลชั้นต้นที่สืบพยานสด

จำกัดอุทธรณ์แพ่ง: ทุนทรัพย์ ≤ 50,000 → ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง อุทธรณ์ได้เฉพาะข้อกฎหมาย

มาตรา 228 กำหนดประเภทคำสั่งศาลที่อุทธรณ์ได้ก่อนศาลชี้ขาดคดี เช่น คำสั่งกักขัง ปรับไหม หรือคำสั่งเกี่ยวกับการคุ้มครองประโยชน์คู่ความ

ยื่นอุทธรณ์: ภายใน 1 เดือนนับแต่อ่านคำพิพากษา ยื่นที่ศาลชั้นต้น ทำเป็นหนังสือ

มาตรา 230 อ้างอิงประเภทคดีที่สามารถอุทธรณ์ได้ตามที่กำหนด

การยื่นอุทธรณ์ไม่ทุเลาการบังคับคำพิพากษา แต่คู่ความสามารถขอให้ศาลอุทธรณ์ทุเลาการบังคับได้ โดยวางเงินหรือหาประกันพอชำระหนี้ตามคำพิพากษารวมค่าธรรมเนียม

มาตรา 232 กำหนดกรณีที่ศาลปฏิเสธไม่ส่งอุทธรณ์ หรือส่งเฉพาะส่วนที่เป็นอุทธรณ์ในข้อกฎหมาย

ห้ามยกประเด็นใหม่: ไม่ได้ว่าในศาลชั้นต้น→ห้ามยกในอุทธรณ์ ยกเว้น ปัญหาความสงบเรียบร้อย(ศาลยกเอง)

ห้ามอุทธรณ์ข้อที่ไม่ได้ยกในศาลชั้นต้น เว้นแต่ความสงบเรียบร้อย — ต้องยกประเด็นไว้ตั้งแต่ศาลชั้นต้น ไม่งั้นอุทธรณ์ไม่ได้

อุทธรณ์คำสั่งระหว่าง: อุทธรณ์แยกไม่ได้ ต้องรอพิพากษาก่อน แล้วอุทธรณ์พร้อมกัน

พยานใหม่ในอุทธรณ์: ห้ามอ้างเป็นหลัก เว้นแต่ศาลอนุญาต/เพิ่งค้นพบ ≠ ฎีกา(เข้มกว่า)

ศาลอุทธรณ์แพ่งสั่งได้: ยืน แก้ กลับ หรือย้อนสำนวนกลับศาลชั้นต้น — ย้อนสำนวนเมื่อศาลชั้นต้นพิจารณาไม่ครบประเด็น

มาตรา 238 กำหนดข้อยกเว้นภายใต้บังคับกฎหมายในกระบวนการอุทธรณ์

อุทธรณ์คำสั่งต้องพิจารณาก่อนอุทธรณ์คำพิพากษาเท่าที่ทำได้ แม้อุทธรณ์คำพิพากษาจะลงสารบบก่อนก็ตาม

อุทธรณ์ตรวจสำนวน: ไม่สืบพยานใหม่ ดูจากสำนวน+คำแถลง สั่งสืบเพิ่มได้ถ้าจำเป็น

หากคู่ความฝ่ายใดหรือทั้งสองฝ่ายไม่มาศาลในวันนัด ศาลอุทธรณ์อาจดำเนินคดีต่อได้ และคำพิพากษานั้นไม่ถือเป็นคำพิพากษาขาดนัด

เมื่อศาลอุทธรณ์ตรวจสำนวนและฟังคู่ความหรือสืบพยานครบถ้วนแล้ว จะดำเนินการตามที่บัญญัติไว้

อำนาจศาลอุทธรณ์: ยืน/แก้/กลับ/ยกอุทธรณ์/ย้อนสำนวน สั่งพิจารณาใหม่ได้ถ้ามีข้อผิดพลาด

อำนาจศาลอุทธรณ์: วินิจฉัยเฉพาะที่อุทธรณ์ ยกเว้น ปัญหาความสงบเรียบร้อย=ศาลยกเองได้

มาตรา 244/1 กำหนดข้อยกเว้นภายใต้บังคับกฎหมายในชั้นอุทธรณ์

ทุเลาบังคับคดี: ระหว่างอุทธรณ์→ศาลสั่งหยุดบังคับคดีไว้ก่อนได้ เช่น ชะลอการยึดทรัพย์

คดี ≤ 50,000 บาท อุทธรณ์ได้เฉพาะข้อกฎหมาย ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง

หลัก: คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นที่สุด ฎีกาได้เฉพาะกรณีที่กฎหมายอนุญาต คดีแพ่งทุนทรัพย์ไม่เกิน 200,000 บาท ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง (ม.224) ศาลฎีกาเป็นศาลสูงสุด วินิจฉัยได้ทั้งข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย

จำกัดฎีกาแพ่ง: ≤200,000 หรือ อุทธรณ์ยืน → ห้ามฎีกาข้อเท็จจริง ต้องขออนุญาตศาลฎีกา

ฎีกา: ต้องเป็นข้อที่ยกมาแล้วในศาลล่าง ศาลอุทธรณ์ยืนตามศาลชั้นต้น → ห้ามฎีกาข้อเท็จจริง ฎีกาได้เฉพาะข้อกฎหมาย

ฎีกาข้อเท็จจริง: ต้องขออนุญาตศาลฎีกา อนุญาตเฉพาะปัญหาสำคัญ ≠ ข้อกฎหมาย(ฎีกาได้เลย)

ในคดีฎีกาที่มีแต่ปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกามีอำนาจวินิจฉัยและยกคำพิพากษาของศาลล่างได้ แล้วสั่งให้ทำคำพิพากษาใหม่ภายใต้กรอบคำวินิจฉัยของศาลฎีกา

ฎีกาคดีแพ่ง: ยื่นภายใน 1 เดือน นับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ฎีกาต้องเป็นข้อกฎหมายสำคัญ (ม.249)

ห้ามฎีกาข้อเท็จจริง: คดีทุนทรัพย์ ≤ 200,000 บาท ฎีกาได้เฉพาะข้อกฎหมาย — คล้าย ม.246 (อุทธรณ์ ≤ 50,000) แต่วงเงินสูงกว่า

คุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษา: โจทก์ขอศาลสั่ง (1) ยึด/อายัดทรัพย์จำเลยชั่วคราว (กันยักย้าย) (2) ห้ามจำเลยทำซ้ำ (3) ห้ามโอน/ขายทรัพย์พิพาท ยื่นพร้อมฟ้องหรือระหว่างพิจารณาก็ได้ สำคัญเมื่อกลัวจำเลยจะหลบหนีทรัพย์

คุ้มครองชั่วคราว: ยึด/อายัดทรัพย์จำเลยก่อนตัดสิน ห้ามจำหน่ายจ่ายโอน ป้องกันจำเลยยักย้ายทรัพย์

มาตรา 256 กำหนดกรณีการยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งตามบทบัญญัติว่าด้วยวิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา

ศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตตามคำขอวิธีการชั่วคราวที่ยื่นต่อศาล

คำสั่งศาลที่อนุญาตตามคำขอวิธีการชั่วคราวมีผลบังคับตามที่กฎหมายกำหนด

บทบัญญัติว่าด้วยการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้นำมาใช้บังคับแก่วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาโดยอนุโลม

ห้ามชั่วคราว: ศาลสั่งห้ามจำเลยทำซ้ำ/ทำต่อก่อนพิพากษา เช่น ห้ามก่อสร้าง/ห้ามขายทรัพย์

จำเลยหรือบุคคลภายนอกที่ได้รับหมายยึด หมายอายัด หรือคำสั่งตามบทบัญญัตินี้มีสิทธิตามที่กำหนด

หากข้อเท็จจริงหรือพฤติการณ์ที่ศาลอ้างเป็นเหตุให้ออกคำสั่งวิธีการชั่วคราวเปลี่ยนแปลงไป ศาลอาจแก้ไขหรือเพิกถอนคำสั่งนั้นได้

มาตรา 263 กำหนดการดำเนินการตามวิธีการชั่วคราวตามที่ศาลเห็นสมควร

คุ้มครองก่อนฟ้อง: กรณีฉุกเฉินขอยึด/อายัดได้ก่อนฟ้อง แต่ต้องฟ้องจริงใน 15 วัน ไม่งั้นคำสั่งยกเลิก

หากบุคคลที่ศาลยอมรับเป็นประกันแสดงพฤติการณ์จะทำให้โจทก์เสียเปรียบหรือหลีกเลี่ยงหน้าที่ ให้นำบทบัญญัติแห่งหมวดนี้มาใช้โดยอนุโลม

มาตรา 266-270 กำหนดลักษณะ 2 ว่าด้วยการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง หมวด 1 หลักทั่วไป ส่วนที่ 1 ศาลที่มีอำนาจบังคับคดี

ศาลพิจารณาคำขอในเหตุฉุกเฉินเป็นการด่วน หากพอใจว่ามีเหตุฉุกเฉินและมีเหตุผลสมควร ให้มีคำสั่งหรือออกหมายทันที และจำเลยอาจขอยกเลิกคำสั่งนั้นได้โดยพลัน

บังคับคดี: เจ้าหนี้ยื่นคำขอต่อศาล → ศาลออกหมายบังคับคดี → เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์/อายัด/ขายทอดตลาด ต้องทำภายในอายุความบังคับคดี 10 ปี (ม.271)

หากทรัพย์ที่ศาลสั่งยึดเป็นของบุคคลที่สาม ให้บุคคลที่สามมีสิทธิเสมือนเป็นจำเลยในคดีนั้น

บทบัญญัติในหมวดนี้ใช้บังคับแก่คำขออื่นๆ นอกจากคำขอที่กำหนดไว้แล้วในบทบัญญัติก่อนหน้า

ชนะคดีแล้ว → ต้องบังคับคดีภายใน 10 ปีนับแต่วันมีคำพิพากษา ถ้าปล่อยเกิน 10 ปีจะหมดสิทธิบังคับคดี (ยึดทรัพย์/อายัด ฯลฯ ไม่ได้อีก) ระวัง: ชนะคดีไม่ได้แปลว่าได้เงิน ต้องบังคับคดีด้วย

มาตรา 272-273 กำหนดส่วนที่ 3 ว่าด้วยการขอบังคับคดีตามคำพิพากษา

คำบังคับต้องระบุระยะเวลาและเงื่อนไขในการชำระหนี้หรือส่งทรัพย์สินโดยชัดแจ้ง แต่คดีมโนสาเร่ให้เวลาลูกหนี้ไม่เกิน 15 วัน

เจ้าพนักงานบังคับคดี: ยึดทรัพย์ อายัดบัญชี/เงินเดือน ขายทอดตลาด — ทรัพย์บางอย่างยึดไม่ได้ เช่น เครื่องนุ่งห่ม เครื่องมือประกอบอาชีพ

บังคับคดี 10 ปี: ชนะคดีแล้วต้องยื่นบังคับใน 10 ปี ไม่ยื่น=สิทธิบังคับระงับ เช่น ยึดทรัพย์/อายัดเงินเดือน

มาตรา 276 กำหนดส่วนที่ 5 ว่าด้วยการขอให้ศาลไต่สวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา

มาตรา 277 กำหนดส่วนที่ 6 ว่าด้วยอำนาจทั่วไปของเจ้าพนักงานบังคับคดีในการดำเนินการบังคับ

ทรัพย์ยึดไม่ได้: เครื่องนุ่งห่ม/ของใช้จำเป็น เครื่องมือประกอบอาชีพ สัตว์เลี้ยง เงินเดือนส่วนที่ไม่เกินอัตราขั้นต่ำ — คุ้มครองลูกหนี้ไม่ให้อดตาย

เจ้าพนักงานบังคับคดีมีหน้าที่รักษาเงิน ทรัพย์สิน และเอกสารโดยปลอดภัย มีอำนาจขัดขวางและติดตามคืนจากผู้ไม่มีสิทธิ รวมถึงขอให้ตำรวจช่วยเหลือได้

เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจส่งเอกสารเกี่ยวกับการบังคับคดีและต้องรายงานการส่งรวมไว้ในสำนวน

อำนาจ จ.พง.บังคับคดี: ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด/จำหน่ายทรัพย์ลูกหนี้ ทำได้ตามคำพิพากษา

ห้ามยึดทรัพย์คนอื่น: บังคับคดีได้แค่ทรัพย์ของลูกหนี้เท่านั้น ยึดผิดตัว → บุคคลภายนอกร้องขัดทรัพย์ได้ (ม.310)

อายุความบังคับคดี: 10 ปีนับแต่วันพิพากษา ไม่บังคับภายในกำหนด → หมดสิทธิ ต่างจากอายุความฟ้องคดี (ม.193/30)

เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจดำเนินการตามความจำเป็นเพื่อบังคับคดีให้สำเร็จ และเมื่อมีผู้ขัดขวางมีอำนาจแจ้งให้ตำรวจจับกุมและควบคุมตัวผู้ขัดขวางได้

กำหนดว่าความรับผิดทางละเมิดจากการยึด อายัด หรือขายทรัพย์สินโดยมิชอบตกแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา เว้นแต่เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำการฝ่าฝืนบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมาย

บัญญัติให้นำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลมแก่การบังคับคดีตามคำพิพากษาของศาลอื่นที่ไม่ใช่ศาลยุติธรรม

ร้องขัดทรัพย์: บุคคลภายนอกอ้างว่าเป็นเจ้าของทรัพย์ที่ถูกยึด → ร้องศาลให้ปล่อย ภาระพิสูจน์อยู่ที่ผู้ร้อง

กำหนดสิทธิของผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดี ได้แก่ สิทธิรับรู้การดำเนินการบังคับคดีและสิทธิขอตรวจหรือคัดสำเนาเอกสารที่เกี่ยวข้อง

หัวข้อส่วนที่ 9 ว่าด้วยการถอนการบังคับคดีตามมาตรา 289-291

ลูกหนี้ตามคำพิพากษาอาจยื่นคำร้องขอให้ศาลงดการบังคับคดีได้ หากตนได้ฟ้องเจ้าหนี้เป็นคดีอื่นและหากชนะคดีสามารถหักกลบลบหนี้กันได้

เมื่อเงื่อนไขหรือระยะเวลาที่ศาลกำหนดให้งดการบังคับคดีสิ้นสุดลง ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการบังคับคดีต่อไปตามคำสั่งของศาล

หัวข้อส่วนที่ 10 ว่าด้วยการเพิกถอนหรือแก้ไขการบังคับคดีที่ผิดระเบียบตามมาตรา 292-294

กำหนดเหตุให้ถอนการบังคับคดี ได้แก่ ลูกหนี้วางเงินชำระหนี้ เจ้าหนี้สละสิทธิในการบังคับคดี หรือเจ้าหนี้แจ้งขอถอนการบังคับคดี

เมื่อถอนการบังคับคดีและผู้ขอยึดหรืออายัดไม่ชำระค่าฤชาธรรมเนียม ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีรายงานต่อศาลเพื่อบังคับคดีชำระค่าฤชาธรรมเนียมนั้น

บังคับคดีผิดระเบียบ: ยึดทรัพย์ผิดวิธี/ขายทอดตลาดผิดขั้นตอน→ศาลเพิกถอนได้ คู่ความร้องขอภายใน15วัน

ขายทอดตลาด: ประกาศล่วงหน้า ≥ 7 วัน ขายให้ผู้เสนอราคาสูงสุด เงินที่ได้จ่ายเจ้าหนี้ตามลำดับ เหลือคืนลูกหนี้

กำหนดให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจบังคับคดีเอากับทรัพย์สินตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมาย

กรณีทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ปรากฏชื่อบุคคลอื่นในทะเบียน เจ้าพนักงานบังคับคดีอาจยึดหรือออกคำสั่งห้ามโอนทรัพย์สินนั้นไว้ก่อนได้

กำหนดผลทางกฎหมายของคำสั่งห้ามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีออกตามมาตราก่อนหน้า

ห้ามเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องเกินกว่าที่จำเป็นเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาและค่าฤชาธรรมเนียม

ยึดไม่ได้: ของใช้จำเป็น/เครื่องมือทำมาหากิน(≤100K)/ค่าครองชีพ 2 เดือน/เงินเดือน(≤20K) คุ้มครองลูกหนี้

ศาลออกคำบังคับ ฝ่ายแพ้ต้องทำตามภายใน ≥ 15 วัน ไม่ทำ → ยึดทรัพย์ ขายทอดตลาด

ยึดอสังหาฯ: แจ้งสำนักงานที่ดิน → ห้ามโอน/ขาย/จำนองต่อ ≠ ยึดสังหาฯ (ยึดตัวทรัพย์มาเก็บ)

การยึด เรือ แพ สัตว์พาหนะ หรือสังหาริมทรัพย์มีรูปร่าง อย่างอื่นของลูกหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งจะต้องจดทะเบียนกรรมสิทธิ์หรือได้จดทะเบียน…

การยึดหลักทรัพย์ที่เป็นหลักทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วย หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำโดย (๑)…

การยึดตั๋วเงินหรือตราสารเปลี่ยนมืออื่นใดของลูกหนี้ตาม คำพิพากษา ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๓๐๕ วรรคหนึ่ง (๒) และวรรคสอง มาใช้บังคับ โดยอนุโลม…

การยึดหุ้นของลูกหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งเป็นหุ้นส่วน จำพวกจำกัดความรับผิดในห้างหุ้นส่วนจำกัด หรือผู้ถือหุ้นในบริษัทจำกัด ให้เจ้าพนักงาน บังคับคดีกระทำโดย…

การยึดสิทธิในสิทธิบัตร สิทธิในเครื่องหมายการค้า หรือ สิทธิอย่างอื่นของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันหรือที่เกี่ยวเนื่องกัน…

อายัดเงินเดือน/บัญชีธนาคาร: เจ้าพนักงานบังคับคดีสั่งอายัดได้ แต่ต้องเหลือให้ลูกหนี้อย่างน้อย 20,000 บาท/เดือน (หรือตามที่ศาลกำหนด)

ร้องขัดทรัพย์: ยึดทรัพย์ผิดตัว (ทรัพย์เป็นของคนอื่น ไม่ใช่ลูกหนี้) → เจ้าของจริงร้องศาลให้ปล่อยได้ ต้องร้องก่อนขายทอดตลาด

การยึดสิทธิของลูกหนี้ตามคำพิพากษาตามใบอนุญาต ประทานบัตร อาชญาบัตร สัมปทาน หรือสิทธิอย่างอื่นของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่มีลักษณะ…

การยึดอสังหาริมทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้น ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำโดย (๑) นำหนังสือสำคัญสำหรับทรัพย์นั้นมาเก็บรักษาไว้ หรือฝากไว้แก่บุคคลใด…

การยึดทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์นั้นให้ เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำโดยดำเนินการตามวิธีการที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๓๑๒ โดยอนุโลม

การยึดสังหาริมทรัพย์มีรูปร่างของลูกหนี้ตามคำพิพากษา นั้นให้มีผลเป็นการยึดครอบไปถึงดอกผลธรรมดาและดอกผลนิตินัยของทรัพย์นั้นด้วย…

เฉลี่ยทรัพย์: เจ้าหนี้หลายรายมีคำพิพากษา แต่ทรัพย์ลูกหนี้มีน้อย → ร้องขอเฉลี่ยจากเงินขายทอดตลาด ไม่ต้องยึดทรัพย์เอง

การอายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่จะ เรียกให้บุคคลภายนอกชำระเงินหรือส่งมอบหรือโอนทรัพย์สินก็ดี หรือที่จะเรียกให้…

บุริมสิทธิ: เจ้าหนี้มีประกัน (จำนอง จำนำ) ได้รับชำระก่อนเจ้าหนี้สามัญ ลำดับ: จำนอง/จำนำ > ค่าจ้าง > ค่าภาษี > เจ้าหนี้สามัญ

การอายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่มีสิทธิ ได้รับชำระหนี้เป็นคราว ๆ ให้มีผลเป็นการอายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่…

การอายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่มี จำนองหรือจำนำเป็นประกัน ให้มีผลรวมตลอดถึงการจำนองหรือการจำนำนั้นด้วย…

การอายัดสิทธิเรียกร้องนั้นให้มีผลดังต่อไปนี้ (๑) การที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาได้ก่อให้เกิดสิทธิแก่บุคคลภายนอกเหนือสิทธิ เรียกร้องที่ได้ถูกอายัด โอน…

ถ้าบุคคลภายนอกไม่ชำระหนี้ตามคำสั่งอายัดของศาล หรือเจ้าพนักงานบังคับคดีตามมาตรา ๓๑๖ ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแจ้งให้เจ้าหนี้ ตามคำพิพากษาทราบ…

ภายใต้บังคับมาตรา ๓๒๓ และมาตรา ๓๒๔ บทบัญญัติ แห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาย่อมไม่…

ภายใต้บังคับมาตรา ๕๕ บุคคลใดกล่าวอ้างว่าจำเลยหรือ ลูกหนี้ตามคำพิพากษาไม่ใช่เจ้าของทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ยึดไว้ หรือตนเป็น…

ร้องขอเฉลี่ย: เจ้าหนี้อื่นขอแบ่งเงินจากทรัพย์ที่ยึด→ร้องภายในกำหนด ≠ บุริมสิทธิ(ได้ก่อน)

เมื่อได้แจ้งคำสั่งอายัดสิทธิเรียกร้องให้บุคคลภายนอก ตามมาตรา ๓๑๖ แล้ว บุคคลภายนอกนั้นอาจยื่นคำร้องคัดค้านคำสั่งอายัดต่อศาลได้ภายใน สิบห้าวัน…

เมื่อมีการยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องอย่างใดของ ลูกหนี้ตามคำพิพากษาเพื่อเอาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว ห้ามไม่ให้…

ในกรณีที่มีการถอนการบังคับคดี ให้เจ้าพนักงานบังคับ คดีส่งคำบอกกล่าวถอนการบังคับคดีให้ผู้ยื่นคำร้องขอซึ่งได้รับอนุญาตจากศาลตามมาตรา ๓๒๔…

เจ้าหนี้ผู้เข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปตามมาตรา ๓๒๗ อาจยื่นคำร้องต่อศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดีให้โอนการบังคับคดีไปยังศาลที่พิพากษาคดี…

ในกรณีที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำร้องขอเฉลี่ย ภายในกำหนดเวลาตามมาตรา ๓๒๖ หรือศาลได้ยกคำร้องขอเฉลี่ยเพราะเหตุที่ยื่นไม่ทัน กำหนดเวลาดังกล่าว…

งดบังคับคดี: ลูกหนี้ขอผ่อนชำระได้ ศาลสั่งงดยึด/ขายทอดตลาดชั่วคราว ถ้าลูกหนี้ผิดนัด → ดำเนินการบังคับคดีต่อทันที

ขายทอดตลาด: ประกาศ ≥7วัน อสังหาฯ=ลงหนังสือพิมพ์ ≥2ครั้ง ลูกหนี้ซื้อเองไม่ได้ เจ้าหนี้ซื้อได้

เพิกถอนการขายทอดตลาด: ถ้าขายไม่ชอบด้วยกฎหมาย (ไม่ประกาศ ราคาต่ำเกินไป ฮั้ว) ศาลสั่งเพิกถอนได้ ต้องร้องภายในเวลากำหนด

ในการขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา นั้น ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีปฏิบัติดังต่อไปนี้ (๑) ในการขายทรัพย์สินที่มีหลายสิ่งด้วยกัน ให้แยกขายทีละสิ่งต่อเนื่องกันไป แต่ ม.

เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีโอนอสังหาริมทรัพย์ที่ขายให้แก่ ผู้ซื้อ หากทรัพย์สินที่โอนนั้นมีลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบริวารอยู่อาศัย และลูกหนี้…

เมื่อทำการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่มีกฎหมายกำหนดไว้ให้ จดทะเบียนให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแจ้งนายทะเบียน พนักงานเจ้าหน้าที่ หรือบุคคลอื่น…

ค่าขึ้นศาลแพ่ง: 2% ของทุนทรัพย์ สูงสุด 200,000 บาท เช่น ฟ้อง 1 ล้าน = ค่าขึ้นศาล 20,000 ฝ่ายแพ้จ่ายค่าธรรมเนียมแทนฝ่ายชนะ

บัญชีส่วนเฉลี่ย: เจ้าหนี้หลายราย→แบ่งเงินตามส่วน มีบุริมสิทธิ→ได้ก่อน ≠ เจ้าหนี้รายเดียว(ได้ทั้งหมด)

ในกรณีที่จะต้องบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง ซึ่งได้พิพากษาหรือสั่งโดยจำเลยขาดนัดนั้น ห้ามมิให้จัดสรรหรือแบ่งเฉลี่ยเงินที่ได้มา…

ในกรณีที่มีเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาคนเดียวร้องขอให้ บังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาและไม่มีกรณีตามมาตรา ๓๒๔ เมื่อได้…

บังคับคดีขับไล่: ศาลสั่งให้ออกจากบ้าน/ที่ดิน แต่ไม่ยอมออก → เจ้าพนักงานบังคับคดีเข้าจัดการให้ออก + ยึดสิ่งกีดขวางออก

ศาลสั่งให้ทำ/ไม่ทำ แต่ไม่ยอมทำ: ศาลปรับจนกว่าจะทำ หรือให้คนอื่นทำแทนโดยจำเลยออกค่าใช้จ่าย หรือจำคุก

ในกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีมีคำสั่งยืนตามบัญชีส่วนเฉลี่ย ผู้ซึ่งได้ยื่นคำแถลงคัดค้านตามมาตรา ๓๔๐ อาจยื่นคำร้องคัดค้านคำสั่งดังกล่าวต่อศาลได้…

เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นว่า ถ้าจะเลื่อนการจ่ายส่วนเฉลี่ย ไปจนกว่าได้จำหน่ายทรัพย์สินที่ประสงค์จะบังคับทั้งหมดหรือจนกว่าการเรียกร้องทั้งหมด…

เมื่อผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดีทุกคนได้รับส่วนแบ่งเป็น ที่พอใจแล้ว ถ้ายังมีเงินที่ได้จากการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินเหลืออยู่หลังจากที่ได้หัก…

บรรดาเงินต่าง ๆ ที่ค้างจ่ายอยู่ในศาลหรือที่เจ้าพนักงาน บังคับคดี ถ้าผู้มีสิทธิมิได้เรียกเอาภายในห้าปี ให้ตกเป็นของแผ่นดิน หมวด ๓…

การบังคับคดีในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาล กำหนดให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่งแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา…

ในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลกำหนดให้ ลูกหนี้ตามคำพิพากษาส่งคืนทรัพย์เฉพาะสิ่งแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือส่งมอบทรัพย์…

การบังคับคดีในกรณีที่ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่งที่มีทะเบียนกรรมสิทธิ์หรือมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์…

บังคับส่งคืนทรัพย์: ศาลสั่งคืนของ→เจ้าพนักงานยึดจากลูกหนี้แล้วส่งให้เจ้าหนี้ ถ้าหาไม่เจอ→ชดใช้ราคา

การบังคับคดีในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาล ให้ขับไล่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาออกไปจากอสังหาริมทรัพย์ ที่อยู่อาศัย หรือทรัพย์ที่ ครอบครอง…

ในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลให้ขับไล่ลูกหนี้ ตามคำพิพากษาออกไปจากอสังหาริมทรัพย์ ที่อยู่อาศัย หรือทรัพย์ที่ครอบครอง (๑)…

ในกรณีตามมาตรา ๓๕๑ (๑) ให้เจ้าพนักงานบังคับคดี มีอำนาจส่งมอบทรัพย์นั้นทั้งหมดหรือบางส่วนให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเข้าครอบครอง ได้ทันที…

ในกรณีตามมาตรา ๓๕๑ (๒) ให้เจ้าพนักงานบังคับคดี ปฏิบัติดังต่อไปนี้ (๑) รายงานต่อศาลเพื่อมีคำสั่งจับกุมและกักขังลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือ บริวาร…

เพื่อประโยชน์ในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๓๕๑ ให้ถือว่าบุคคลดังต่อไปนี้เป็นบริวารของลูกหนี้ตามคำพิพากษา (๑)…

ในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลกำหนดให้ ลูกหนี้ตามคำพิพากษาต้องรื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง ไม้ยืนต้น ไม้ล้มลุกหรือธัญชาติ หรือ ขนย้ายทรัพย์สิน…

บังคับให้ทำ: ลูกหนี้ไม่ทำ→จ้างคนอื่นทำแทน(ลูกหนี้จ่าย) หรือ ปรับจนกว่าจะทำ

ปรับจนกว่าจะทำ: Astreinte ศาลปรับทุกวัน/ทุกสัปดาห์จนลูกหนี้ทำ ≠ จ้างคนอื่นทำแทน(ม.356)

การบังคับคดีในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาล กำหนดให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษากระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดซึ่งไม่ใช่กรณีตามมาตรา ๓๕๗…

การบังคับคดีในกรณีที่คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาล กำหนดให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษางดเว้นกระทำการ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอาจขอให้ศาล…

การบังคับคดีในกรณีที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้หรือ แสดงว่าเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลใดได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์ ทรัพยสิทธิหรือสิทธิอื่น ๆ…

ภายใต้บังคับบทบัญญัติหมวด ๔ การบังคับคดีในกรณีที่ให้ ขับไล่ ในกรณีที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาจงใจขัดขืนไม่ปฏิบัติตามคำบังคับ และไม่มีวิธีการ…

เมื่อศาลได้ออกหมายจับลูกหนี้ตามคำพิพากษาตามมาตรา ๓๖๑ แล้ว ถ้าลูกหนี้ตามคำพิพากษามาศาลหรือถูกจับกุมตัวมา ให้ศาลมีอำนาจกักขัง…

มาใช้บังคับโดยอนุโลม (๒) ปิดประกาศให้บุคคลที่อยู่อาศัยหรือครอบครองทรัพย์นั้นซึ่งอ้างว่ามิได้เป็น บริวารของลูกหนี้ตามคำพิพากษา…

ในกรณีที่ศาลยอมรับบุคคลเป็นประกัน และบุคคลนั้นจงใจ ขัดขวางการบังคับคดีหรือร่วมกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาขัดขืนไม่ปฏิบัติตามคำบังคับ ให้นำบทบัญญัติมาตรา…

การจับกุมและควบคุมตัวบุคคลหนึ่งบุคคลใดตาม บทบัญญัติในลักษณะนี้ ให้พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจตามประมวลกฎหมายวิธี…

และในข้อต่อไปนี้ (๑) คำพิพากษาเกี่ยวด้วยฐานะหรือความสามารถของบุคคล หรือคำพิพากษา สั่งให้เลิกนิติบุคคล หรือคำสั่งเรื่องล้มละลายเหล่านี้…

ในกรณีที่คู่ความหรือบุคคลใดนำเงิน สมุดบัญชีเงินฝาก ธนาคาร หนังสือประกันของธนาคาร หรือหลักประกันอย่างอื่นซึ่งอาจจ่ายเป็นเงินแทนได้…

คดีเกี่ยวกับที่ดิน/บ้าน/อสังหาฯ → ฟ้องที่ศาลเขตที่ทรัพย์ตั้งอยู่ หรือศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนา (เลือกได้) สำคัญ: ฟ้องผิดศาลจะถูกยกฟ้อง

นับระยะเวลา: ไม่นับวันแรก เช่น ส่งหมายวันจันทร์ กำหนด 15 วัน เริ่มนับอังคาร ครบวันอังคารที่ 2

ศาลขยาย/ย่นเวลา: มีเหตุพิเศษ→ศาลขยายระยะเวลาได้ เช่น น้ำท่วม/เจ็บป่วยหนัก ต้องร้องขอก่อนครบกำหนด

ยื่นเอกสารออนไลน์: ยื่นคำฟ้อง/คำร้อง/เอกสารทาง e-filing ได้ ตามระเบียบประธานศาลฎีกา